Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 września 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2004r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] września 2004r., Nr [...] oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się tego wyroku i zasądził od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżących kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z dnia 9 listopada 2005r. skarżący wnieśli zażalenie na zwarte w tym wyroku (pkt III) postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania. Na podstawie art. 194 § 3, art. 197 § 2 w zw. z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą, zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 200, art. 205 § 2 i § 3 ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 188 ustawy skarżący wnieśli o uchylenie i zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie od Wojewody Mazowieckiego solidarnie na rzecz skarżących kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w wysokości 1.955,00 zł, z czego 500 zł tytułem zwrotu wpisu, oraz 1.440,00 zł tytułem wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżących, określonego zgodnie z rozporządzeniem oraz 15,00 zł tytułem wydatku poniesionego przez skarżących w związku z koniecznością uiszczenia opłaty skarbowej od dokumentu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnika.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podnieśli, że skoro zgodnie z art. 200 ustawy w razie uwzględnienia skargi przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a zgodnie z art. 205 § 2 ustawy do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się m. in. ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, to Sąd I instancji winien w zaskarżonym postanowieniu orzec także o zwrocie na rzecz skarżących kosztów zastępstwa procesowego.
Skarżący podnoszą, że zasądzenie takiego zwrotu jest uzasadnione, skoro w skardze domagali się zwrotu kosztów postępowania na podstawie art. 200 ustawy, a także, że rodzaj i stopień zawiłości sprawy oraz niezbędny nakład pracy zastępującego ich adwokata uzasadniają zastosowanie w przedmiotowej sprawie § 2 ust. 2 rozporządzenia poprzez przyznanie opłaty za wynagrodzenie adwokata w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia i wynoszącej 240 zł. Powołując się na brzmienie uchwały SN z dnia 12 marca 2003r. (III CZP 2/03, OSNC 2003, nr 12, poz. 161) skarżący podnieśli także, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata należy zaliczyć także wydatek poniesiony przez nich w związku z koniecznością uiszczenia opłaty skarbowej od dokumentu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnika.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest uzasadnione i zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej przyznania na rzecz skarżących wynagrodzenia dla adwokata w wysokości stawki minimalnej oraz opłaty skarbowej uiszczonej od dokumentu potwierdzającego ustanowienie pełnomocnika.
Stosownie do brzmienia art. 200 ustawy, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Skoro na podstawie art. 205 § 2 ustawy do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, to Sąd I instancji w powołanym wyroku uchylającym zaskarżony akt winien zasądzić na rzecz skarżących tytułem zwrotu kosztów postępowania nie tylko wartość uiszczonego przez nich wpisu od skargi (500 zł), ale także wynagrodzenie dla adwokata, przez którego byli reprezentowani. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasądzona z tego tytułu kwota powinna wynosić 240 zł, czyli tyle, ile stawka minimalna określona w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia.
Nie budzi także wątpliwości, że ciążący na stronie reprezentowanej przez adwokata obowiązek zapłaty opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa należy do kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, bowiem jej uiszczenie stanowi dopełnienie wymagania przewidzianego w obowiązujących przepisach prawa (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000r. o opłacie skarbowej, Dz. U. Nr 86, poz. 960 ze zm.) i jest warunkiem formalnoprawnej zgodności sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa z prawem (por. uchwałę SN z dnia 12 marca 2003r., III CZP 2/03, OSNC 2003/12/161). W takiej sytuacji skarżącym należy się również zwrot kwoty 15 zł uiszczonej tytułem opłaty skarbowej od dokumentu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnika.
Stwierdzając słuszność zarzutów zażalenia dotyczących powyższych kwestii Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela jednak zawartego w nim poglądu skarżących, że Sąd I instancji winien z urzędu, z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, zasądzić zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej. Powołany art. 205 § 2 ustawy wskazuje bowiem, że zasądzane wynagrodzenie nie może być wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, a stosowane tu rozporządzenie przewiduje w takim wypadku kwotę 240 zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia). Podobne uregulowanie znajduje się w § 2 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym opłaty stanowiące podstawę zasądzenia przez sądy kosztów zastępstwa prawnego nie mogą być wyższe niż stawki minimalne określone w rozporządzeniu, niezależnie od wysokości tych opłat ustalonych w umowie między adwokatem a klientem. Co prawda § 2 ust. 2 rozporządzenia przewiduje możliwość przyznania opłat wyższych od wskazanych w ust. 1, jeżeli uzasadnia to rodzaj i stopień zawiłości sprawy oraz niezbędny nakład pracy adwokata, w wysokości nie wyższej niż sześciokrotność stawki minimalnej, niemniej jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasądzenie takiej powiększonej opłaty jest uzależnione od złożenia przez stronę odpowiedniego wniosku w tym zakresie.
Zauważyć bowiem należy, że w stanie prawnym obowiązującym od dnia wejścia w życie ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczono zakres oficjalności w działaniu sądów. Wyrazem tego jest przyjęcie, że o zwrocie kosztów postępowania sąd orzeka w sytuacjach określonych w ustawie w obu instancjach nie z urzędu, lecz na wniosek strony. Wniosek taki winien być złożony najpóźniej do zamknięcia rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia, pod rygorem utraty uprawnienia do złożenia żądania o zwrot kosztów. Jeżeli więc sąd administracyjny orzeka o zwrocie kosztów postępowania na wniosek strony zgłoszony przed zamknięciem rozprawy, to także wydanie orzeczenia w przedmiocie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości określonej jako wielokrotność stawki minimalnej powinno być poprzedzone stosownym wnioskiem strony wniesionym przed zamknięciem rozprawy i uzasadniającym istnienie podstaw do wydania takiego orzeczenia.
Uzasadniając taki wniosek strona powinna wykazać, że pełnomocnikowi przysługuje wyższe wynagrodzenie z uwagi na rodzaj i stopień zawiłości sprawy oraz relatywnie większy nakład pracy, niezbędny dla prawidłowej reprezentacji jej interesów w postępowaniu.
Jak wynika z akt sprawy skarżący w toku postępowania przed Sądem I instancji nie wnosił o przyznanie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z zastosowaniem art. § 2 ust. 2 rozporządzenia, w związku z czym wniosek taki zawarty w zażaleniu należy uznać za spóźniony.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.