Uzasadnienie
M. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie odmowy uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2002 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Gliwice z dnia [...] lipca 2002 r. nakazującej M. M. rozbiórkę budynku gospodarczego wykonanego bez pozwolenia organu architektoniczno-budowlanego. Skarżąca wniosła także o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, nie uzasadniając złożonego w tym przedmiocie wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazując na brak uzasadnienia wniosku oraz na fakt, że decyzja ta nie nadaje się do wykonania. Ponadto, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wpłynie na wykonanie decyzji nakazującej rozbiórkę.
Od tego postanowienia skarżąca wniosła zażalenie, zarzucając, że sąd nie dostrzegł, że w skardze wskazywała ona, iż zaskarżona decyzja godzi w jej interes prawny, co stanowi największą szkodę, ponieważ zachowanie urzędnika podważają zasadę zaufania obywatela do państwa. Podniosła również zarzuty kierowane w stosunku do ww. decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń, co nie oznacza jednak – w przypadku spełnienia przesłanek – wydania automatycznie decyzji pozytywnej dla wnioskującego, gdyż pozostawiono to uznaniu sądu.
Sąd orzeka więc opierając się na analizie argumentacji przedstawionej przez wnioskującego. W rozpatrywanej sprawie natomiast skarżąca nie przedstawiła żadnych argumentów na poparcie swojego wniosku. Wskazać należy, że rolą sądu nie jest zastępowanie w tym zakresie strony – nie może on bowiem oprzeć orzeczenia na swoich domysłach. W orzecznictwie podnosi się nawet, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinien posiadać osobne uzasadnienie, jako odrębne od skargi żądanie skierowane do sądu. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2004 r. sygn. akt OZ 30/04, z dnia 1 czerwca 2004 r., sygn. akt OZ 105/04). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie zatem odmówił skarżącej wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się natomiast do szczątkowej argumentacji przedstawionej w zażaleniu należy stwierdzić, że przytoczenie okoliczności pozwalających sądowi na dokonanie oceny czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie zaskarżonej decyzji dopiero w zażaleniu nie uzasadnia jego uwzględnienia nawet w przypadku spełnienia tych przesłanek, jeżeli sądowi pierwszej instancji nie można zarzucić naruszenia prawa (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., II OZ 176/12 oraz J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 212-213).
Należy ponadto zaznaczyć, że w rozpatrywanej sprawie przytoczone w zażaleniu okoliczności nie uzasadniają wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem każda decyzja administracyjna sprzeczna z wewnętrznym poczuciem słuszności strony narusza jej zaufanie do organów państwa. Dlatego też, podstawą wstrzymania wykonania decyzji prawodawca ustanowił dwie obiektywne przesłanki. Nie jest to natomiast sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Należy zatem wykazać wystąpienie przynajmniej jednej w przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku.
Ponadto, postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji jest postępowaniem wpadkowym, w którym sąd nie odnosi się do istoty sprawy – nie bada legalności wydanego aktu administracyjnego, a okoliczności podnoszone przez skarżącą, mające uzasadniać wystąpienie przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej, dotyczą podważenia legalności zaskarżonej decyzji. Skarżąca powinna była wskazać wyraźnie okoliczności przemawiające za tym, że wykonanie decyzji (w kontekście ewentualnego jej uchylenia wskutek uwzględnienia skargi przez sąd) spowoduje trudne do odwrócenia skutki lub wyrządzi znaczna szkodę.
Wskazać również należy, że – jak trafnie zauważył sąd wojewódzki – w przypadku złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej nie wywoła on żądanego skutku, ponieważ decyzja odmawiająca uchylenia ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniu zwyczajnym nie nadaje się do wykonania i nie wymaga wykonania. Nie wywołuje ona również skutków materialnoprawnych w części dotyczącej odmowy uchylenia określonej decyzji ostatecznej. Zatem w stosunku do niej, w tej części, nie można mówić o potencjalnym niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Odmowa uchylenia konkretnej decyzji ostatecznej w żaden sposób nie oddziałuje na decyzję, o uchylenie której wniesiono. Decyzja ta pozostaje bowiem nadal w obrocie prawnym i wywołuje skutek. Intencją skarżącej jest natomiast wstrzymanie wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.