Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt II SA/Go 56/05 oddalił wniosek z dnia 28 maca 2006 r. o przyznanie D. A. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na postanowienie Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 stycznia 2004 r. w przedmiocie obowiązku przedłożenia ekspertyzy budowlanej. Sąd zaznaczył, iż w niniejszej sprawie na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 maja 2004 r. skarżącemu przyznane zostało prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. również poprzez ustanowienie adwokata. Skarżący wypowiedział jednak pełnomocnictwo ustanowionemu w sprawie adwokatowi. Jak wynika z pism skarżącego przyczyną wypowiedzenia pełnomocnictwa była opinia pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Pomoc profesjonalnego pełnomocnika, w tym ustanowionego w ramach prawa pomocy, winna polegać na rzetelnym informowaniu mocodawcy o stanie prawnym oraz reprezentowaniu go przed sądem. Zadaniem profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, nie jest jedynie sporządzanie pism procesowych. Należy zauważyć, że skarżący wnosi udzielenie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w celu dokonania konkretnej czynności procesowej jaką jest sporządzenie skargi kasacyjnej. Tym czasem co do zasadności sporządzenia skargi kasacyjnej ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik już się wypowiedział, stwierdzając brak podstaw prawnych do jej sporządzenia. Opinia pełnomocnika winna być przez skarżącego również brana pod uwagę. W związku z tym zdaniem Sądu I-instancji skarżącemu zapewniono faktyczną realizację prawa do sądu, a zatem cel instytucji prawa pomocy został w niniejszej sprawie już osiągnięty.
W zażaleniu skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienie i ustanowienia radcy prawnego w celu sporządzenia przez niego skargi kasacyjnej. Ponadto wniósł o umorzenie wpisu od zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez same strony (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi, kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublikowane), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącej z obowiązku ich ponoszenia.
Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 maja 2004r. skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. również poprzez ustanowienie adwokata. Ustanowienie zawodowego pełnomocnika w tym adwokata, odbywa się w kilku etapach. Po pierwsze sąd administracyjny wydaje postanowienie o przyznaniu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika (art. 258 § 2 pkt 7, art. 260 w zw. z art. 254 § 1 p.p.s.a.). Po drugie występuje do odpowiedniego organu samorządu zawodowego o wyznaczenie konkretnego pełnomocnika (art. 253 p.p.s.a.), który ma prawo do otrzymania wynagrodzenia i zwrotu wydatków z części budżetu sądu administracyjnego, na zasadach wynikających z art. 250 p.p.s.a. Po trzecie - jeżeli pełnomocnik podjął się reprezentowania strony strona ma prawo do udzielenia temu pełnomocnikowi odpowiedniego pełnomocnictwa (art. 36-40 p.p.s.a. - Dauter B., Gruszczyński B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 588-589). Skarżący udzielił pełnomocnikowi, adwokatowi M. P., pełnomocnictwa do reprezentowania go w niniejszej sprawie, ale następnie to pełnomocnictwo wypowiedział w związku z opinią tego pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Trafnie więc ocenił Sąd I-instancji, iż skarżącemu zapewniono w niniejszej sprawie faktyczną realizację prawa do sądu poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, jednakże wypowiedzenie przez skarżącego udzielonego w sprawie pełnomocnictwa powoduje, iż skarżący w ten sposób dokonał rezygnacji z przyznanego mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
Należy zaznaczyć, iż w przypadku opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wyrazem udzielenia pomocy prawnej jest właśnie ta opinia sporządzona na piśmie i doręczona przez pełnomocnika stronie. Opinię bowiem sporządza się dla strony i w jej interesie. U podstaw uprawnienia adwokatów i radców prawnych do odmowy sporządzenia skargi kasacyjnej leżało właśnie dobro osób, którym pomoc prawna jest udzielana. Należy bowiem pamiętać, iż przyznanie prawa pomocy nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów postępowania (art. 248 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). A zatem pełnomocnik będący adwokatem powinien ocenić zasadność i celowość wniesienia skargi kasacyjnej.
Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o umorzenie wpisu od zażalenia należy zauważyć, iż skarżący nie był wzywany do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie z dnia 17 października 2006 r., Sygn. akt II SA/Go 56/05 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Oznacza to, iż wniosek o umorzenie wpisu jest bezprzedmiotowy i nie może być uwzględniony.
W tym stanie rzeczy zaskarżane postanowienie należy uznać za zgodne z przepisami prawa, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 197 w zw. z art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.