Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek A. B. i J. B. o przyznanie prawa pomocy, w sprawie z ich skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w następstwie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 25 września 2007 r. wezwano wnioskodawców do uzupełnienia braków formalnych formularza PPF przez podpisanie formularza PPF lub nadesłanie nowego, podpisanego formularza. Wobec tego, że w terminie zakreślonym braków wniosku nie usunięto pozostawiono wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, o czym też orzekł Sąd pierwszej instancji w wyniku rozpoznania sprzeciwu, na mocy art. 257 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a.
W zażaleniu na powyższe postanowienie A. B. i J. B. wnieśli o przyznanie prawa pomocy, zarzucając jednocześnie skarżonemu postanowieniu błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że złożony przez skarżących wniosek nie jest wystarczający do rozpoznania wniosku i jego uwzględnienia oraz naruszenie art. 6 p.p.s.a. w zw. z art. 243 § 1 i w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji. W ocenie skarżących wniosek o przyznanie prawa pomocy został zgłoszony prawidłowo na urzędowym formularzu zgodnie z wymogami art. 252 § 2 p.p.s.a. Skarżący podnieśli nadto, iż nie zostali właściwie pouczeni przez referendarza co do możliwości przedłużenia terminu do dokonania uzupełnień wniosku. Fakt ten zdaniem skarżących narusza również ich konstytucyjne prawo do sądu.
Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy.
Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji pominął z jednej strony wadliwe w części pouczenie w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 25 września 2007 r. co do skutków braku realizacji tegoż zarządzenia w terminie, jak i zaakceptował brak czytelności samego zarządzenia dla skarżących.
Wniesiony w niniejszej sprawie sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego nie spowodował podjęcia przez Sąd czynności zmierzających do usunięcia dotychczasowych wad postępowania, ale w zaskarżonym postanowieniu ograniczono się do stwierdzenia braku realizacji przez skarżących zarządzenia z dnia 25.09. 2007 r.
Tymczasem należy stwierdzić, iż rygor w postaci pozostawienia wniosku bez rozpoznania można było postawić tylko w przypadku o jakim mowa w art. 257 p.p.s.a. Natomiast wezwanie skierowane do skarżących, a dotyczące złożenia dodatkowych wyjaśnień oparte na art. 255 p.p.s.a. nie może być zagrożone sankcją o jakiej mowa w art. 257 p.p.s.a., ale mieści się to już w granicach merytorycznego rozpoznania wniosku, a więc przyznania bądź tez odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. O tych sankcjach, właściwie je rozgraniczając należało pouczyć skarżących. Tymczasem takie pouczenie wraz z wezwaniem jakie zamieszczono w zarządzeniu z dnia 25.
09. 2007 r. mogło wprowadzić skarżących w błąd i jak się okazało z dalszych czynności przez nich podejmowanych rzeczywiście wadliwie zostało przez nich odczytane. Taka sytuacja jest niedopuszczalna i powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Trzeba też zauważyć, iż zaskarżone orzeczenie winno być wydane w formie zarządzenia stosownie do dyspozycji art. 257 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 2 p.p.s.a., a nie postanowienia.
Rozpoznając ponownie wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy Sąd winien wskazać te wszystkie braki wniosku, które należy usunąć, określić termin ich wykonania, jak i sankcję w przypadku braku realizacji zarządzenia, mając przy tym na względzie uwagi wyżej przytoczone.
Mając przedstawione wyżej okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.