Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 30 września 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 759/11, odmówił dopuszczenia J. S. do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi Województwa Zachodniopomorskiego na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] maja 2011 r., Nr [...], w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji podniósł, że J. S. we wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika, w trybie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), wskazał, że jest wykonawcą umowy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. zawartej z Województwem Zachodniopomorskim, której przedmiotem jest wykonanie do 15 czerwca 2011 r. dokumentacji projektowej dla "Budowy obejścia miasta Barlinek w ciągu drogi wojewódzkiej nr 151". Zdaniem wnioskodawcy wynik postępowania sądowego dotyczy jego interesu prawnego jako wykonawcy zamówienia publicznego. Decyzja Burmistrza Barlinka z dnia [...] stycznia 2011 r., uchylona zaskarżoną decyzją SKO, warunkuje terminową realizację umowy pomiędzy inwestorem a skarżącym, zatem rozstrzygnięcie sądowoadministracyjne ma decydujące znaczenie dla ustalenia odpowiedzialności cywilnej wobec inwestora za nieterminowe wykonanie umowy.
Sąd I instancji wskazał dalej, że zgodnie z art. 33 § 2 udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawca wywiódł swój status uczestnika na prawach strony z faktu, iż rozstrzygnięcie sprawy przez sąd administracyjny będzie miało decydujące znaczenie dla ustalenia odpowiedzialności cywilnej wobec inwestora za nieterminowe wykonanie umowy. W ocenie Sądu powyższa okoliczność nie przesądza o istnieniu interesu prawnego. Wnioskodawca nie wykazał, iż wynik postępowania administracyjnego dotyczy jego interesu prawnego, tzn. nie wskazał jaka norma prawa materialnego z którego wynikają określone uprawnienia czy obowiązki wnioskodawcy została naruszona w wyniku postępowania administracyjnego. Okoliczność zawarcia umowy i wynikającej z niej obowiązek odpowiedzialności cywilnej, nie stanowi o istnieniu interesu prawnego, albowiem nie podlega skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym.
Sąd podkreślił, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym niedopuszczalna jest podejmowana przez skarżącego próba obrony swoich interesów wynikających z umowy o charakterze cywilnoprawnym. Argumenty wskazane w uzasadnieniu wniosku potwierdzają jedynie istnienie po stronie wnioskodawcy interesu faktycznego polegającego na jego zainteresowaniu w korzystnym rozstrzygnięciu sprawy dla strony skarżącej, które będzie miało wpływ na ustalenie odpowiedzialności cywilnej wnioskodawcy.
J. S. w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucił naruszenie art. 33 § 2 p.p.s.a. oraz art. 16 p.p.s.a. wobec sprzecznego z przepisami prawa składu Sądu orzekającego, skutkujące nieważnością postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie.
Dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracynym w charakterze uczestnika, jak również odmowa dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu wymaga formy postanowienia (art. 160 p.p.s.a.).
W myśl natomiast art. 90 § 1 p.p.s.a., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie.
Naczelny Sad Administracyjny w składzie tu orzekającym podziela pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 21 września 2010 r., II OZ 550/10, zgodnie z którym "wobec tego, że ustawodawca nie przewidział dla wniosku, o jakim mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a., a dotyczącym dopuszczenia podmiotu, który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, w charakterze uczestnika, do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, możliwości orzekania na posiedzeniu niejawnym, poprzez wyraźne umieszczenie takiego zapisu w przepisach ustawy, to należało przyjąć, iż trybem właściwym dla rozpoznania takiego wniosku jest posiedzenie jawne." (LEX nr 743856). Pogląd powyższy znajduje odzwierciedlenie w zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienie z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt II GZ 57/09; z dnia 14 maja 2010 r. sygn. akt II OZ 436/10; z dnia 22 czerwca 2010 r., sygn. akt II OZ 474/10; publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) jak i w piśmiennictwie (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2011, str. 189).
W rozpoznawanej sprawie wydanie kontrolowanego postanowienia nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym z naruszeniem przepisów dotyczących ustalenia składu orzekającego (art. 16 § 1 p.p.s.a.), w sytuacji gdy prawidłowe byłoby wydanie go na posiedzeniu jawnym w składzie trzyosobowym. Tym samym doszło do nieważności postępowania, zgodnie z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., którą to okoliczność Naczelny Sąd Administracyjny był zobowiązany uwzględnić z urzędu na podstawie art. 183 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., aczkolwiek w tym zakresie sformułowany został również zarzut w złożonym zażaleniu.
W tej sytuacji odniesienie się merytorycznie do oceny możliwości przystąpienia J. S. do toczącego się postępowania byłoby przedwczesne.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.