Uzasadnienie
Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, C. J. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z czterema synami. Oprócz nieruchomości rolnej o pow. 3,66 ha i domu do remontu nie posiada on innych nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych. Rodzina skarżącego utrzymuje się z dochodu z gospodarstwa rolnego w wysokości 480 zł miesięcznie.
W związku z powziętymi wątpliwościami, co do możliwości płatniczych skarżącego Sąd, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pismem z dnia 11 stycznia 2006 r., wezwał wnioskodawcę do przedłożenia - w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania - następujących dokumentów źródłowych: wyciągu z posiadanych przez skarżącego rachunków i lokat bankowych - w tym konta i lokat dewizowych - z ostatnich trzech miesięcy z uwzględnieniem aktualnego salda tychże rachunków, bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu, odpisu zeznania podatkowego złożonego przez skarżącego za rok 2004 bądź zaświadczenia o jego nieskładaniu, oświadczenia czy rodzina wnioskodawcy korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, czy członkowie podejmują prace dorywcze (jeśli tak to w jakiej wysokości dochody osiągają), dokumentów potwierdzających obowiązek uiszczania składki na KRUS z uwzględnieniem wysokości tej składki i kogo obowiązek ubezpieczenia dotyczy bądź zaświadczenia z KRUS, iż wnioskodawca takiemu ubezpieczeniu nie podlega; dokumentów potwierdzających osiąganie dochodu z gospodarstwa rolnego w wys. 480 zł miesięcznie, dokumentów potwierdzających kontynuowanie nauki w szkołach wyższych przez dzieci, otrzymywanie przez synów stypendiów, renty rodzinnej, innych świadczeń bądź pozostawania osobami bezrobotnymi, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącą bądź jej małżonka pojazdów mechanicznych (podania marki, roku produkcji, daty zakupu i aktualnej wartości).
W dniu 16 stycznia 2006r. C. J. zwrócił się z prośbą o przedłużenie terminu do złożenia wymaganych dokumentów i oświadczeń do 30 dni wskazując, iż procedury otrzymania dokumentów trwają do 14 dni. Do chwili obecnej skarżący wymaganych dokumentów nie przedłożył. Nie złożył także oświadczeń we wskazanym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy zaważył, iż przede wszystkim wskazać należy, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Instytucja ta ma charakter wyjątkowej pomocy dla osób pozostających w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej, zasadą zaś jest ponoszenie przez strony kosztów inicjowanych przez nich postępowań.
Jednocześnie podkreślić należy, iż strona skarżąca wnioskująca o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych winna wykazać, że bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych Skarżący powołał się na okoliczności, których istnienia w żaden sposób nie udowodnił Sąd zaś nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów oświadczeń w tym przedmiocie.
Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 maja 2006 r. C. J. złożył zażalenie, podnosząc, iż podtrzymuje swoją prośbę o zwolnienie z kosztów sądowych motywując to swoją trudną sytuacją finansową spowodowaną złym stanem zdrowia. Skarżący wyjaśnił, iż w terminie 7 dni nie zdążył dołączyć zaświadczeń z urzędów i banków, ponieważ procedura załatwiania takich zaświadczeń trwa co najmniej 14 dni, a wysokie opłaty za te czynności były zbyt wysokie, aby w tym czasie skarżący był w stanie je opłacić.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
W tym kontekście jako przemawiające na niekorzyść skarżącego należy uznać niezłożenie przez niego oświadczeń i dokumentów źródłowych żądanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Przy czym skarżący nie wyjaśnił dlaczego nie złożył wymaganych oświadczeń, co przecież nie wiązało się żadnymi kosztami czy też koniecznością podejmowania jakichkolwiek czynności przez organami czy instytucjami bankowymi. Nie do końca jasny jest też powód dla którego skarżący nie przedstawił wymaganych dokumentów źródłowych. Skarżący z jednej strony powołuje się bowiem na zbyt mały okres czasu wyznaczony mu przez Sąd na uzyskanie stosownych zaświadczeń, a przecież mógł złożyć te dokumenty do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd w dniu 11 maja 2006 r., miał zatem na uzyskanie tych dokumentów ponad 4 miesiące. Dotychczas skarżący nie złożył jednak ani stosownych oświadczeń ani dokumentów źródłowych. Z drugiej strony skarżący powołuje się natomiast na niemożność poniesienia kosztów związanych z uzyskaniem tych dokumentów. Sądowi jednak wiadomo, że znaczną cześć wymaganych dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu z dnia 11 stycznia 2006 r. można otrzymać nie ponosząc dodatkowych kosztów.
Mając powyższe wskazać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawidłowo odmówił C. J. przyznania prawa pomocy, gdyż jego oświadczenie złożone na urzędowym formularzu jest niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych i budzi poważne wątpliwości.
Skarżący podał bowiem w swoim oświadczeniu, iż uzyskuje jedynie dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 480 zł brutto, a który biorąc pod uwagę znajomość elementarnej wiedzy na temat kosztów utrzymania, nie jest wystarczający nawet na zaspokojenie podstawowych potrzeb żywieniowych 5- osobowej rodziny w tym 4 dorosłych synów skarżącego nie wykorzystujących swoich możliwości zarobkowych.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.