Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił "D" Sp. z o.o. w M. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia (...) lipca 2010 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że koniczność poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie nie przekracza zdolności płatniczych skarżącej Spółki. Z przedłożonego rachunku zysków i strat wynika, że jakkolwiek w pierwszej połowie 2010 r. Spółka odnotowała stratę, to jednak prowadzi na szeroką skalę działalność gospodarczą, wiążącą się ze znacznymi inwestycjami. Wskazuje na to nie tylko wysoki przychód osiągany przez Spółkę, przekraczający 1,5 mln zł, ale przede wszystkim wysokie koszty działalności operacyjnej, przekraczające 1,8 mln zł oraz zużycie materiałów i energii pochłaniające kwotę ponad 670 tys. zł.
W zażaleniu na postanowienie z dnia 17 grudnia 2010 r. skarżąca podniosła, że wadliwie Sąd pierwszej instancji przyjął, że Spółka posiada środki umożliwiające ponoszenie kosztów sądowych e tej sprawie. Skarżąca powołując się na rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 sierpnia 2010 r. wskazała, ze Spółka wykazuje stratę w wysokości 335 826, 20 zł. Przedstawiony rachunek zysków i strat stanowi podstawę do zwolnienia skarżącej od uiszczenia kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów. Wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przez pojęcie "środki" należy rozumieć środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, a także wartość środków trwałych. Obowiązkiem ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie faktu podjęcia starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od efektów.
Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności, stosownie do art. 252 § 1 P.p.s.a., powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia. Jeżeli zaś oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, zgodnie z art. 255 P.p.s.a., strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest przy tym pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca pomimo wezwania do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę jej sytuacji materialnej, wezwania tego w całości nie wykonała. W szczególności skarżąca nie przedstawiła aktualnych wyciągów obrazujących saldo na wszystkich rachunkach bankowych Spółki. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzupełniła również rubryki nr 9 (stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku). Przesądzającym, a przy tym jedynym argumentem Spółki mającym przemawiać za koniecznością zwolnienia skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych jest okoliczność, że poniosła ona stratę w okresie od stycznia do sierpnia 2010 r., co wynika z przedłożonego zestawienia zysków i strat na dzień 31 sierpnia 2010 r. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji w sytuacji gdy w roku poprzedzającym (2009) Spółka osiągnęła dochód w wysokości 93 284, 04 zł sama okoliczność, że obecne koszty prowadzenia działalności gospodarczej przewyższają osiągane dochody nie może oznaczać samo przez się, że skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca przedstawiając dokumenty w sposób wybiórczy, uniemożliwiła dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej sytuacji finansowej. Tym samym skarżąca nie wykazała dostatecznie, iż nie dysponuje wystarczającymi środkami na poniesienie kosztów postępowania. W okolicznościach niniejszej sprawy, nie można przyjąć, że jedynym przesądzającym argumentem przemawiający za zwolnieniem od kosztów sądowych jest wskazana przez skarżącą strata za styczeń – sierpień 2010 r.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.