Uzasadnienie
Skarżący P. B. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy (w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych), w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 11 października 2004 r.
Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2005 r., referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w kwocie ponad 100 zł, w pozostałym zakresie wniosek oddalił.
Wobec wniesienia sprzeciwu, od powyższego postanowienia z dnia 12 stycznia 2005 r., utraciło ono moc na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)
Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpatrzeniu w/w wniosku P. B. odmówił przyznania prawa pomocy z powodu oczywistej bezzasadności skargi. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd przyjął, że w sprawie ma zastosowanie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W myśl bowiem art. 118 ust. 1 i 118 ust. 2 a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.), z wnioskiem o przyznanie własności działki, może wystąpić jedynie rolnik, któremu przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, bądź jego zstępny pod warunkiem, że ów zstępny faktycznie włada nieruchomością.
W niniejszej sprawie podstawą nie przyznania skarżącemu własności gruntu było ustalenie, iż P. B. nie należy do kręgu osób ustawowo uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa własności (nie jest zstępnym dożywotniego użytkownika, tylko jego bratem, a więc krewnym w linii bocznej). To zaś oznacza, w ocenie Sądu, że skarga w jest oczywiście bezzasadna.
Na powyższe postanowienie z dnia 25 stycznia 2005 r., skarżący złożył zażalenie, powołując się na trudną sytuację materialną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest uzasadnione. Zgodnie z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Oznacza to, iż w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez Sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi powoduje odmowę przyznania prawa pomocy. W warunkach sprawy podzielić należy stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu o bezzasadności skargi. Jak trafnie podniósł Sąd Wojewódzki, skarżący P. B. nie może być uznany za pod miot uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie mu prawa własności działek, które do chwili śmierci użytkował brat skarżącego jako dożywotni użytkownik. Do tego ustalenia skarżący nie nawiązuje i wskazuje jedynie na swoją trudną sytuację materialną. Trudno zatem uznać, że zażalenie jest uzasadnione, zaś zaskarżone postanowienie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odpowiada prawu..
Niezależnie od tego należy wskazać, że ocena o bezzasadności skargi wyrażona w postanowieniu o nie przyznaniu prawa pomocy (podjętego na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),, nie oznacza i nie może oznaczać merytorycznego rozpoznania skargi. Jest to ocena, dokonana na etapie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący może zatem podważać tą ocenę zarówno w zażaleniu na postanowienie o nie przyznaniu prawa pomocy jak i domagać się merytorycznego rozpoznania skargi. W tym ostatnim jednak przypadku koszty postępowania przed sądem administracyjnym winny być poniesione w całości przez skarżącego.
Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 247 cyt. już ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.