Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 21 czerwca 2017 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. M. (dalej również jako "skarżący") na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej "GINB") z dnia [...] lutego 2017 r., w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał na art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) mówiący, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sadowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Sąd zaznaczył, że warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. W niniejszej sprawie skarżący wskazał jako przyczynę uchybienia terminu okoliczność, iż nie zrozumiał pouczenia o możliwości wniesienia sprzeciwu. Dopiero ustanowiony pełnomocnik z urzędu wskazał skarżącemu właściwy tryb złożenia środka odwoławczego.
W ocenie Sądu I instancji powyższa okoliczność nie zalicza się do kategorii niezawinionych przyczyn uchybienia terminu, biorąc dodatkowo pod uwagę, że skarżący posiada wykształcenie wyższe i jest Członkiem Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa. Wobec niespełnienia podstawowej przesłanki do przywrócenia terminu, czyli kryterium braku winy w jego uchybieniu, WSA w Warszawie nie uwzględnił wniosku skarżącego na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła, w imieniu skarżącego, pełnomocnik z urzędu - r. pr. I. B., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik wyjaśniła, że skarżący nie złożył sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 czerwca 2017 r., gdyż nie posiada wykształcenia prawniczego i nie zrozumiał treści pouczenia dołączonego do doręczonego mu postanowienia. Ponadto nie miał pełnomocnika z wyboru ani też z urzędu na wcześniejszym etapie postępowania. Sprzeciw został złożony dopiero wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu przez aktualnego pełnomocnika.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). W świetle wyżej cytowanych przepisów każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie natomiast winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym.
W świetle powyższego trudno uznać "niezrozumienie pouczenia" za przeszkodę uniemożliwiającą dokonanie czynności w sprawie. Należy podkreślić, iż Sąd I instancji wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 6 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Jak wynika z akt sprawy (k 43), skarżący został pouczony o terminie i sposobie złożenia sprzeciwu. Nie ma powodu do twierdzenia, aby pouczenia były sformułowane w sposób niezrozumiały.
Sąd w piśmie skierowanym do skarżącego już na wstępie zaznaczył, że doręcza pismo "od którego przysługuje sprzeciw". Nawet przyjmując, że skarżący nie przeczytał szczegółowego pouczenia, wykluczone jest powoływanie się na niezrozumienie powyższej treści bez wykształcenia prawniczego. Zakładając natomiast, że skarżący odczytał, iż na doręczone mu postanowienie przysługuje sprzeciw ale uchybił terminowi do jego złożenia, należy uznać, iż świadczy to tylko o niedochowaniu należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, co w pełni usprawiedliwia rozstrzygnięcie Sądu I instancji.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.