Uzasadnienie
J. M., A. D. i E. S., wniosły skargę na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] maja 2017 roku nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu rozbiórki i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalno-gospodarczego na działce nr ewid. [...] w obrębie [...] miasta K. przy ul. H. [...] w K. (Etap I) i zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z doziemną i wewnętrzną instalacją gazową, instalacją wodociągową, kanalizacji sanitarnej i energetycznej, na działce nr ewid. [...] w obrębie [...] miasta K. przy ul. H. [...] w K. (Etap II). W treści skargi skarżące zawarły wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że jej wykonanie może spowodować trudne do odwrócenia skutki między innymi w sytuacji dokonania przebudowy funkcjonalnej budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...].
Wojewódzki Sąd uznał, że wniosek zasługuje na uwzględnienie
Sąd podkreślił, że to strona wnosząca o wstrzymanie wykonania aktu musi przytoczyć okoliczności, które przemawiają za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, gdyż od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody i negatywnych skutków zależy orzeczenie sądu. Sąd stwierdził, że strona skarżąca nie do końca uprawdopodobniła niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, niemniej jednak Sąd podzielił ugruntowane już stanowisko sądów administracyjnych, że co do zasady wykonanie decyzji w przedmiocie rozbiórki obiektu już ze swej istoty rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ewentualna szkoda poniesiona wskutek rozbiórki obiektu wiąże się bowiem przede wszystkim z utratą nakładów finansowych poniesionych na jego realizację. W sprawach budowlanych, w których zazwyczaj chodzi o budowę lub rozbiórkę obiektu, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w istocie nieuniknione.
Zaskarżona decyzja dotyczy rozbiórki części budynku mieszkalno-gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ew. [...] i wybudowania nowego budynku mieszkalnego. Budynek rozbierany ma część wspólną (wiatrołap) z budynkiem mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr ewid. [...], stanowiącym własność skarżących. Istniejąca część wspólna (sień) jest budynkiem parterowym ze strychem gospodarczym. Na rzecz skarżących Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim ustanowił służebność, polegającą na prawie odpłatnego korzystania z części sieni. Granica działek [...] i [...] przebiega przez środek sieni. Strona skarżąca kwestionuje zaskarżoną decyzję w zakresie prac dotyczących części wspólnych budynku.
W ocenie Sądu realizacja zaskarżonej decyzji może zatem uzasadniać wstrzymanie jej wykonania, bowiem z uwagi na przedmiot może wywołać trudne do odwrócenia skutki w stosunku do skarżących. Nie budzi wątpliwości Sądu, że rozbiórka każdego obiektu budowlanego lub nawet jego części niezależnie od wielkości i wartości materialnej, z samej swej istoty, może spowodować tego rodzaju skutki. Uzasadniony jest tym samym wniosek, że wykonanie decyzji przed rozpoznaniem skargi może spowodować, że nie będzie możliwy powrót do stanu pierwotnego, bez poniesienia znacznych kosztów i starań w tej mierze.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła uczestniczka postępowania B. K. Zarzuciła naruszenie prawa procesowego, tj. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez bezzasadne uznanie, iż skarżące wykazały, ze wykonanie skarżonej decyzji może spowodować powstanie znacznej szkody lub nieodwracalnych skutków. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W uzasadnieniu zażalenia podniosła, że skarżące nie wykazały konkretnych okoliczności, które kwalifikowałyby się pod przesłanki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a., co obligowało Sąd do oddalenie wniosku skarżących. Nadto podkreśliła, że brak wniosku miał charakter braku usuwalnego. W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że w sytuacji braków we wniosku polegających na niepowołaniu jakichkolwiek okoliczności, które wskazywałyby na to, że wykonanie aktu mogłoby wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub wywołać trudne do odwrócenia skutki, należy wezwać skarżącego na mocy art. 49 § 1 P.p.s.a. do uzupełnienia wniosku w zakreślonym terminie ze skutkami wymienionymi w tym przepisie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o którym mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania.
Sąd orzeka, bowiem w kwestii wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżącego niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu spoczywa na wnioskodawcy.
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji słusznie stwierdził, że strona skarżąca nie w pełni uprawdopodobniła niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Ocena wniosku o wstrzymanie może być dokonana gdy wnioskujący o ochronę tymczasową odpowiednio uzasadni swój wniosek tj. wskaże konkretne okoliczności, które nie tyle potencjalnie co realnie mogą doprowadzić do wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodują trudne do odwrócenia skutki.
Pamiętać należy także o tym, że co do zasady wstrzymanie wykonania projektowanych robót budowlanych należy traktować jako środek wyjątkowy. Stanowić może bowiem dużą dolegliwość dla inwestora, mogącą nierzadko spowodować większą szkodę niż szkoda, jaka może wyniknąć z kontynuowania robót budowlanych (por. postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt II OZ 643/16, orzeczenie dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Uwaga ta nie dotyczy robót budowlanych polegających na rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części. Niezależnie bowiem od tego, czy chodzi o wstrzymanie wykonania nakazu rozbiórki, czy też pozwolenia na rozbiórkę, wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego z reguły pociąga za sobą trudne do odwrócenia skutki, gdyż najczęściej prowadzi do zniszczenia co najmniej części użytych do jego budowy materiałów budowlanych. Może pociągnąć za sobą także niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w związku z koniecznością jego odbudowy (por. postanowienie NSA z dnia 19 września 2012 r. sygn. akt II OZ 785/12, orzeczenie dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zatem mimo, że wniosek nie został wystarczająco uzasadniony, to z okoliczności sprawy wynikało, że wykonanie tej decyzji wiąże się ze swej istoty z poniesieniem określonych kosztów, które można zakwalifikować jako znaczną szkodę. Podkreślić należy, że pozwolenie na rozbiórkę dotyczy obiektu, który w części stanowi własność wnioskującej o wstrzymanie wykonania decyzji. Nie chodzi więc o skutki wykonania, które dotykałyby wyłącznie inwestora.
Możliwe i zasadne było uznanie, że wystąpiły przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.