Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 14 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 529/17 uchylił postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lutego 2017 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
W wykonaniu zarządzenia z dnia 14 sierpnia 2017 r. odpis wyroku wraz ze sporządzonym z urzędu uzasadnieniem został przesłany stronom i uczestnikom – przy czym uczestnikowi Klubowi [...] z siedzibą w K. na adres [...]; przesyłka została tamże odebrana w dniu 4 września 2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 79).
Pismem z dnia 3 stycznia 2018 r. uczestnik Klub [...] z siedzibą w K. złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lipca 2017 r., a także skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu uczestnik wskazał, że: "stronie, bez jej winy, nie doręczono wyroku z uzasadnieniem w przedmiotowej sprawie, a o treści zapadłego orzeczenia strona dowiedziała się dopiero z treści postanowienia Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] grudnia 2017 r. doręczonej stronie w dniu 27 grudnia 2017 roku". Nadto uczestnik wniósł o zwrócenie się do Prezydenta Miasta Krakowa o informację o terminie odbioru postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie [...]. Uczestnik zaznaczył, że wniosek o przywrócenie terminu spełnia także dalsze ustawowe przesłanki, tj. jest on składany w ciągu siedmiu dni po ustaniu przyczyny uchybienia oraz jednocześnie wnoszona jest skarga kasacyjna.
Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił przywrócenia uczestnikowi terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowienie to nie zostało zaskarżone.
Pismem z dnia 23 lipca 2018 r. uczestnik Klub [...] z siedzibą w K. złożył ponowny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lipca 2017 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 14 września 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 529/17 na podstawie art. 178 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a.") odrzucił skargę kasacyjną.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki wskazał, że zawarty w piśmie z dnia 23 lipca 2018 r. wniosek uczestnika Klub [...] z siedzibą w K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lipca 2017 r. jest powtórnym wnioskiem złożonym po prawomocnym rozstrzygnięciu o nieuwzględnieniu pierwszego wniosku (postanowienie z dnia 19 stycznia 2018 r.) i po upływie kilku miesięcy – a to implikuje ocenę, iż tenże powtórny wniosek jest spóźniony. Skoro uczestnik już w dniu 3 stycznia 2018 r. (data złożenia pierwszego wniosku) mógł złożyć i złożył wniosek o przywrócenie terminu, a nadto wtedy wniósł skargę kasacyjną – to siłą rzeczy już wtedy nie mogły istnieć przyczyny uchybienia terminu.
Odnosząc się zaś do kwestii odrzucenia skargi kasacyjnej Sąd Wojewódzki wskazał, że doręczenie uczestnikowi odpisu wyroku z uzasadnieniem, dokonane w dniu 4 września 2017 r., było skuteczne, a skarga kasacyjna – wniesiona przez uczestnika w dniu 3 stycznia 2018 r. – jest spóźniona. Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Termin ten upłynął dla uczestnika z dniem 4 października 2017 r.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego przesyłka zawierająca odpis wyroku z uzasadnieniem została skierowana na adres uczestnika widniejący w Krajowym Rejestrze Sądowym i tam odebrana. Osoba potwierdzająca odbiór przesyłki opatrzyła wprawdzie swój podpis pieczęcią przedsiębiorcy mającego siedzibę pod tym samym adresem co uczestnik, a nie samego uczestnika – jednak, w ocenie Sądu, nie ma to znaczenia (tym bardziej że firma przedsiębiorcy oraz dane uczestnika widniejące w KRS wskazują na związki personalne między obu podmiotami).
Pismem z dnia 1 października 2018 r. Klub [...] z siedzibą w K. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 14 września 2018 r. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 67 § 2 w zw. z art. 178 w zw. z art. 166 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że strona odebrała wyrok z dnia 14 lipca 2017 r. w dniu 4 września 2017 r. co skutkowało odrzuceniem skargi kasacyjnej jako wniesionej po upływie terminu do jej wniesienia. W zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że do dnia wniesienia niniejszego zażalenia wyrok z 14 lipca 2017 r. nie został stronie doręczony w sposób prawidłowy. Nieprawidłowe są ustalenia WSA, iż strona odebrała wyrok z uzasadnieniem i pouczeniem w dniu 4 września 2017 r. Na potwierdzeniu odbioru widnieje pieczątka "[...]spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa, [...]", na której umiejscowiony jest nieczytelny podpis. Skarżący wskazał na treść art. 67 § 2 p.p.s.a, a nadto wniósł o dopuszczenie dowodu z postanowienia NSA z 29 sierpnia 2018 r. II OSK 2063/18.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 67 § 2 p.p.s.a. pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism.
W orzecznictwie i piśmiennictwie wskazuje się, że nie jest dopuszczalne odbieranie pism przez osobę fizyczną czynną w siedzibie danej osoby prawnej, która to osoba nie jest pracownikiem tej osoby prawnej, będącej adresatem pisma sądowego. Prawodawca w treści normy z art. 67 § 2 p.p.s.a. wskazał bowiem expressis verbis, że chodzi o pracownika, a nie osobę czynną w lokalu siedziby. Należy mieć jednakże na uwadze utrwalony pogląd, zgodnie z którym upoważnienie do odbioru korespondencji może być udzielone w sposób dorozumiany. Przyjmuje się zatem, że podmiot doręczający pismo może - co do zasady - skutecznie doręczyć pismo w siedzibie adresata do rąk pracownika danej osoby prawnej, który to pracownik zobowiązał się do odbioru przesyłki, umieszczając przy tym jednocześnie na dowodzie doręczenia własnoręczny podpis i pieczęć zatrudniającej go osoby prawnej. Ewentualna okoliczność braku uprawnienia pracownika do odbioru korespondencji w miejscu siedziby adresata musi zostać przynajmniej uprawdopodobniona (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod. red. R.Hauser, M.Wierzbowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017, str. 458 i powołane tam orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego).
Zaznaczyć ponadto należy, że przepisy dotyczące doręczeń pism sądowych powinny być interpretowane i stosowane w sposób gwarantujący rzetelne doręczenie i odbiór pism kierowanych przez sąd do stron postępowania sądowoadministracyjnego.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Sąd Wojewódzki nie zweryfikował prawidłowo skuteczności doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem, skierowanego na adres uczestnika Klub [...]. Z akt sprawy wynika, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowej przesyłki wpisano datę odbioru 4 września 2017 r., przy czym na druku umieszczona została pieczątka "[...]spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa, [...]" i nieczytelny podpis osoby odbierającej pismo. Obok umieszczono adnotację: "Adresat, odbiorca przesyłki odmówił czytelnego podpisu". Natomiast na odwrocie druku zaznaczono, że przesyłkę doręczono osobie "R. O.".
Opisana treść formularza zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 79 akt), nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że osoba, która odebrała wymienioną korespondencję byłą osobą uprawnioną do odbioru pism, zgodnie z wymogami określonymi w art. 67 § 2 p.p.s.a.
Skoro pełnomocnik w piśmie zawierającym ponowny wniosek o przywrócenie terminu zakwestionował fakt doręczenia wyroku z uzasadnieniem, to Sąd Wojewódzki nie powinien poprzestać na ustaleniu, że przesyłka zawierająca odpis wyroku z uzasadnieniem została odebrana pod adresem uczestnika w dniu 4 września 2017 r. Wbrew temu co przyjął Sąd Wojewódzki, dla oceny skuteczności doręczenia miała znaczenie okoliczność, że osoba potwierdzająca odbiór przesyłki opatrzyła swój nieczytelny podpis pieczęcią innego podmiotu niż adresat przesyłki sądowej, a nadto odmówiła złożenia czytelnego podpisu. W takiej sytuacji Sąd Wojewódzki powinien wezwać pełnomocnika do złożenia udokumentowanych informacji co do okoliczności wynikających z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowej przesyłki sądowej, a w szczególności danych odnoszących się do osoby, która odebrała korespondencję, celem zweryfikowania czy była ona upoważniona do odbioru pism, stosownie do art. 67 § 2 p.p.s.a.,
Brak ustaleń Sądu Wojewódzkiego w powyższym zakresie skutkował tym, że ocena co do spóźnionego wniesienia skargi kasacyjnej okazała się przedwczesna.
Z tych względów należało uznać, że postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej podjęte zostało z naruszeniem przepisów art. 67 § 2 p.p.s.a. i art. 178 p.p.s.a.
W konsekwencji orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.
Odnosząc się zaś do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, wyjaśnić należy, że nie może on być uwzględniony albowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.