Uzasadnienie
E. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie linii energetycznej.
Postanowieniem z dnia 21 września 2006 r. wydanym na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 sierpnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zwolnił skarżącego od wpisu w kwocie 250 zł i odmówił mu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Sąd ustalił, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, ich majątek stanowi nieruchomość rolna o powierzchni 1,02 ha i dom o powierzchni 120 m2 wraz budynkiem gospodarczym. Małżonkowie S. utrzymują się z emerytur, łącznie w wysokości 2059 zł brutto.
Sąd uznał, iż w związku z wysokością dochodów skarżącego i jego żony nie jest uzasadnione zwolnienie go w całości od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego adwokata z urzędu. Częściowe zwolnienie skarżącego od połowy wpisu od skargi w kwocie 250 zł uzasadnione jest natomiast tym, że skarżący i jego żona muszą pokrywać z tych dochodów niezbędne wydatki oraz ponosić koszty leczenia.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, podnosząc, iż wskazana przez Sąd w uzasadnieniu nieruchomość o powierzchni 1,02 ha została faktycznie zawłaszczona pod budowę linii energetycznej, z czym związana jest jego skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ponadto wskazał, iż po dokonaniu obowiązkowych opłat jemu i żonie pozostaje kwota 654 zł tj. w przeliczeniu na członka rodziny 267 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.)). Przyznanie prawa pomocy, czyli pokrycie tych kosztów ze środków z budżetu państwa stanowi wyjątek od tej zasady i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy ich poniesienie przez daną osobę jest obiektywnie niemożliwe. W szczególności przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego powinno następować w przypadku, gdy sytuacja majątkowa strony jest na tyle trudna, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania np. w przypadku osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku, osób, które utrzymują się ze świadczeń z pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, który uznał, iż sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, oboje mają stałe źródło dochodu w postaci świadczeń emerytalnych (łącznie w kwocie 2059 zł brutto), których wysokość przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę. Jest on więc w stanie ponieść chociaż część kosztów postępowania związanych z jego udziałem w sprawie.
Zgodnie z art. 246 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie, iż konieczność ponoszenia przez skarżącego niezbędnych kosztów utrzymania oraz wydatków związanych z leczeniem uzasadnia częściowe przyznanie mu prawa pomocy polegające na zwolnieniu go od wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 250 zł.
Sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia również przyznania mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Wskazać należy, iż strona w postępowaniu sądowoadministracyjnym przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie musi być reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W przypadku, gdy strona występuje w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego Sąd administracyjny powinien udzielać jej potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 powołanej ustawy).
Na marginesie należy zauważyć, iż w przedmiotowej sprawie nie występują skomplikowane problemy faktyczne i prawne. W toku postępowania przed organami administracji inwestor M. S.A. wycofał wniosek o ustalenie lokalizacji linii napowietrznej, dlatego postępowanie to - jako bezprzedmiotowe - zostało umorzone.
Mając na uwadze powyższe Sąd, uznając, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.