Uzasadnienie
Postanowieniem z 10 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił W. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. P. i W. P. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] maja 2011 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji.
W uzasadnieniu, Sąd pierwszej instancji wskazał, że tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź przyznaniu pełnomocnika z urzędu. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów sądowych bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jakiego domaga się skarżący, następuje w przypadku wykazania przez wnioskującego, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Zauważyć trzeba przy tym, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Brak wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy wręcz uniemożliwia sądowi merytoryczną ocenę wniosku.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca wraz z żoną prowadzi gospodarstwo domowe. Podał, że wspólnie utrzymują się z dochodów w wysokości 1.900,00 złotych netto miesięcznie. Na kwotę tą składa się renta żony w wysokości 500,00 złotych oraz wynagrodzenie uzyskiwane przez wnioskodawcę w wysokości 1.400,00 złotych. Wnioskodawca wraz z żoną posiadają udziały w wielkości 1/3 domu mieszkalnego o pow. 80 m², są współwłaścicielami w 1/4 nieruchomości rolnej o pow. 2 ha.
W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 12 października 2011 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy (w zakresie miesięcznych kosztów utrzymania domu, źródeł uzyskiwania dochodów, posiadanych pojazdów mechanicznych, spłacanych kredytów, posiadanych nieruchomości rolnych, oszczędności pieniężnych, wyciągów z rachunku bankowego). Z odpowiedzi na powyższe zarządzenie wynika, że miesięcznie ponosi następujące wydatki na utrzymanie domu tj. opłatę za gaz w wysokości 550,00 zł, opłatę za energię w wysokości 220,00 zł, opłatę za telefon w wysokości 120,00 zł, podatek od nieruchomości w wysokości 130,00 zł. Podał, że z działalności gospodarczej nie uzyskuje dochodów, a "z tytułu wykonywania pracy" w wysokości 1.400,00 zł netto miesięcznie. Wnioskodawca posiada dwa samochody: marki Mercedes z 2006 r. oraz Fiata Punto z 2006 r., których miesięczny koszt utrzymania wynosi ok. 2.500,00 zł. Poinformował, że posiada kredyt w wysokości 121.000,00 zł., którego miesięczna rata wynosi 1.800,00 zł oraz kredyt w wysokości 37.000,00 zł, którego miesięczna rata wynosi 5.000,00 zł. Oświadczył, że nie posiada oszczędności i nie uzyskuje dochodów z nieruchomości rolnej.
Wnioskodawca załączył kserokopie wyciągów z banku z rachunku firmowego z trzech ostatnich miesięcy, których wynika, że wnioskodawca posiada na koncie firmowym saldo ujemne w wysokości 142.852,68 złotych.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w odpowiedzi na zarządzenie z 12 października 2011 r. nie dowiodły, że skarżący kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż przedstawił on swoją sytuację finansową w sposób niekompletny i mało czytelnie, co powoduje, że jego oświadczenie jest niepełne oraz niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu złożone oświadczenie o sytuacji majątkowej i dochodach skarżącego nie odzwierciedla jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. Potwierdza to analiza danych przedstawionych w formularzu wniosku, nadesłanych wyjaśnień do sprawy oraz informacji podanych w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 256/11, w której wnioskodawca występował z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.
Biorąc pod uwagę przedstawione przez wnioskodawcę oświadczenia dotyczące jego sytuacji finansowej należy, stwierdzić, że zestawienie wysokości uzyskiwanych dochodów z miesięcznymi wydatkami rodzi uzasadnione wątpliwości co do ich zgodności ze stanem faktycznym. Za taką oceną przemawia zestawienie uzyskiwanych dochodów przez wnioskodawcę i jego żonę które wynoszą 1.900,00 złotych z ponoszonymi wydatkami, które wynoszą (same opłaty stałe związane z utrzymaniem domu 1.020,00 + 2.500,00 złotych na utrzymanie samochodów wynoszą już 3.520,00 złotych). Zaznaczyć należy, iż wśród ponoszonych wydatków nie zostały uwzględnione inne niezbędne koszty codziennego utrzymania (zakup produktów żywnościowych, chemicznych, lekarstw itp.) oraz spłaty rat kredytu w wysokościach 1.800,00 zł i 5.000,00 złotych.
Wnioskodawca nie wyjaśnił na jaki cel zostały zaciągnięte kredyty oraz jaka kwota pozostała jeszcze do spłaty. Nie wyjaśnił również, czy nadal prowadzi działalność gospodarczą czy też ją zlikwidował bądź zawiesił jej prowadzenie. Wskazał, jedynie, że z działalności gospodarczej nie uzyskuje dochodów. Nadesłane zaś kserokopie wyciągów bankowych są z rachunku firmowego. Ubiegający się o prawo pomocy nie wskazał, z jakiego powodu posiada zadłużenie na rachunku firmowym oraz czy je spłaca. Ponadto brak informacji czy jest to jedyne konto wnioskodawcy.
Z informacji w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 256/11, w której skarżący także występował w wnioskiem o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że posiada z małżonką działkę o pow. 500 m². W przedmiotowym wniosku skarżący posiadania takiej działki już nie wykazał, zatem nie wyjaśnił, czy ją sprzedał, czy pominął na potrzeby przyznania prawa pomocy.
Nie jest wiadome, z czego pokrywa wydatki, które są znacznie wyższe niż dochody. Sytuacja, w której zadeklarowane przez stronę wydatki przewyższają dochody sugeruje, że posiada ona inne jeszcze, oprócz ujawnionych w toku postępowania, źródła przychodów. Taki pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. post. NSA z 4 marca 2005 r., I OZ 6/05).
W świetle powyższych rozważań uznano, że wnioskodawca nie wykazał, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W zażaleniu z 2 lutego 2012 r. skarżący podniósł, że jego sytuacja materialna jest nadal trudna. Pomimo ograniczonych kosztów utrzymania i dużej pomocy rodziny nie jest w stanie spłacać kredytów, które "na dzień dzisiejszy zostały zrestrukturyzowane". Działki nie udało się jeszcze sprzedać, pomimo że skarżący szuka nabywcy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Pomimo wezwania, skarżący nie przekazał Sądowi pierwszej instancji dokumentów i nie udzielił wyjaśnień, które pozwoliły ocenić, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z wyciągu bankowego za okres od 5 października 2011 r. do 6 października 2011 r. (k.
32) prowadzonego dla działalności gospodarczej wynika, że w ramach przyznanego limitu skarżący posiadał 7.147,32 zł środków dostępnych (przy ujemnym saldzie końcowym wynoszącym 142.052,68 zł). Z kolei z wyciągu za 1 września 2011 r. (k.
33) wynika że saldo wynosiło minus 149.369,80 zł, a jednocześnie skarżący otrzymał przelew bankowy na kwotę 26.290,02 zł. Wyciągi za poszczególne dni, a nie "3 ostatnie miesiące" jak wskazano w zarządzeniu skierowanym do skarżącego nie pozwalają dokonać oceny jego sytuacji finansowej i dysponowania środkami znajdującymi się na koncie.
W niniejszej sprawie koszty postępowania mogą zamknąć się w kwocie 100 zł (wpis od skargi). Dochody skarżącego i jego żony wynoszą 1.900 zł podczas gdy miesięczne wydatki 3.520 zł (w tym 2.500 zł na utrzymanie samochodów) oraz opłaty związane ze spłatą kredytów 6.800 zł. Tak wysokie deklarowane koszty utrzymania, wielokrotnie przekraczające wysokość kwot, którymi dysponuje skarżący na podstawie jego oświadczenia oraz niekompletność dokumentacji (wyciągi z rachunku prowadzonego przedsiębiorcy obejmują łącznie 4 dni zamiast 3 miesięcy, na temat posiadania działki skarżący wypowiedział się dopiero w zażaleniu i po wskazaniu tej kwestii przez Sąd pierwszej instancji) nie pozwalają na ocenę rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego. Tym samym, nie został spełniony warunek wynikający z treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., to znaczy strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.