Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Go 851/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, po skutecznym wniesieniu przez skarżącą spółkę sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 10 grudnia 2009 r. odmówił [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sąd wskazał na treść wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Według spółki znajduje się ona w trudnej sytuacji finansowej z powodu kryzysu gospodarczego oraz zaległości w płatnościach kontrahentów spółki. Wskazał przy tym, że kapitał zakładowy wynosi 230.000 zł, wartość środków trwałych -2.294,078 zł, a w 2008 r. osiągnęła zysk w wysokości 221.684 zł. Nadto na czterech rachunkach bankowych spółki stan konta wygląda następująco: -39.906,98 zł, -724.490 zł, -752.660 zł, -99.236,93 zł. Dodatkowo w uzupełnieniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych spółka podała, że rozpoczęła spłatę kredytów inwestycyjnych w łącznej wysokości 1.628.000 zł, obciążają ją również koszty związane z inwestycjami (22.000 zł) i kredytami obrotowymi, które musiała zaciągnąć w grudniu 2008 r. Przyznane i odnawiane obecnie limity wynoszą łącznie 150.000 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd wskazał, że skarżąca spółka nie uzasadniła w sposób wystarczający swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Sądu strona ograniczyła się do ogólnego przedstawienia swojej trudnej sytuacji finansowej, związanej z kryzysem gospodarczym i koniecznością zapewnienia dalszego prawidłowego jej funkcjonowania, nie przedstawiając dowodów wskazujących na jej niezdolność do poniesienia kosztów sądowych, tj. wpisu sądowego w wysokości 338 zł.
Sąd zaznaczył ponadto, że przeciwko twierdzeniom spółki o jej trudnej sytuacji ekonomicznej przemawia informacja wynikająca z rachunku zysku i strat za rok 2008, która wskazuje, że spółka osiągnęła dodatni wynik działalności w wysokości 221.683,99 zł. Ponadto jak wynika z akt sprawy spółka również w roku 2007 uzyskała dochód, który wyniósł 122.473,70 zł, co zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wskazuje na to, że w roku 2008 sytuacja finansowa spółki uległa poprawie. Sąd pierwszej instancji podkreślił również, że wielkość bieżących obrotów wynikająca z przedłożonych przez skarżącą spółkę wyciągów bankowych wskazuje na "dobrą kondycję finansową i pozwala na wygospodarowanie środków niezbędnych do uiszczenia kosztów postępowania. Obroty na rachunku bankowym BPH w sierpniu 2009 r. wyniosły 292.136,48 zł, we wrześniu 2009 r. 347.016,00 zł., w październiku 2009 r. 234.695,37 zł. Podsumowując rozważania dotyczące sytuacji finansowej spółki, Sąd podkreślił, że na podstawie rachunku zysku i strat wykonanego na dzień 31 października 2009 r. można stwierdzić, iż zysk netto skarżącej spółki wynosił 121.447,20 zł.
Na powyższe postanowienie [...] Sp. z o.o. wniosła zażalenie zaskarżając je w całości i podnosząc zarzuty:
- 1. błędu w ustaleniach faktycznych mającego istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, polegającego na przyjęciu, że okoliczności przedstawione dotychczas przez skarżącą są niewystarczające do uwzględnienia zgłoszonego wniosku o przyznanie prawa pomocy,
- 2. naruszenia prawa procesowego w postaci art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez odmowę przyznania skarżącej prawa pomocy i zamknięcie drogi do rozpoznania sprawy przez sąd.
Wskazując na powyższe skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, rozpoznanie zażalenia i przyznanie skarżącej prawa pomocy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu zażalenia skarżąca spółka zarzuciła, że utożsamianie przez Sąd kosztów sądowych i oznaczenie ich w oparciu o wysokość wpisu w kwocie 338 złotych jest niewymierne, bowiem nie można jednoznacznie stwierdzić jak wysokie będą rzeczywiste koszty całego postępowania, w związku z czym "konfrontacja kwoty wpisu z osiąganymi przez spółkę dochodami i wnioskowanie na tej podstawie o możności pokrycia przez spółkę całości kosztów postępowania – jest wysoce niezasadne".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu przez sąd adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 p.p.s.a.). Przewidziana możliwość przyznania prawa pomocy może być udzielona w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba prawna wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego względnie rzecznika patentowego. Jeżeli osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.) to przysługuje jej prawo pomocy.
Z przytoczonych przepisów wynika, że ubiegającego się o to prawo obciąża obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji w oparciu o złożone przez skarżącą spółkę dokumenty ustalił, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych skarżącej spółki wynosi 230.000,00 zł, wysokość zysku za poprzedni rok obrotowy wyniósł 221.684 zł, zaś z rachunku zysku i strat wykonanego na dzień 31 października 2009 r. wynika, iż zysk netto skarżącej wynosił na ten dzień 121.447,20 zł.
Zważywszy na ustaloną przez Sąd sytuację majątkową skarżącej uznać należy, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać również należy, że koszty postępowania sądowego na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego sprowadzają się, na co słusznie wskazywał Sąd pierwszej instancji, do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 338 zł. W sytuacji natomiast, gdyby "pojawiły się" koszty, których skarżąca nie będzie w stanie uiścić, przysługiwało jej będzie prawo do złożenia kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
Wobec uznania, że Sąd pierwszej instancji niewadliwie uznał, że brak jest podstaw do zwolnienia skarżącej spółki z kosztów sądowych, nietrafnym jest również zarzut naruszenia art. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez odmowę przyznania skarżącej spółce prawa pomocy i tym samym zamknięcie jej drogi do rozpoznania sprawy przez sad.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.