Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną W. S. i Z. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015 r., w przedmiocie przedstawienia projektu budowlanego zamiennego.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że odpis nieprawomocnego wyroku z dnia 12 maja 2016 r., oddalającego skargę W. S. i Z. S., doręczono pełnomocnikowi skarżących r. pr. M. M. w dniu [...] maja 2016 r. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu [...] czerwca 2015 r., jednak w związku z faktem że dzień ten wypadał w sobotę, w myśl art. 83 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) za ostatni dzień terminu uznano [...] czerwca 2016 r. (poniedziałek). Skarga kasacyjna wpłynęła do Sądu I instancji [...] sierpnia 2016 r., nadana przez nowego pełnomocnika – r. pr. M. R. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając skargę kasacyjną, wskazał na jednoznaczne brzmienie przepisu art. 177 § 1 p.p.s.a., który nie uwzględnia możliwości wydłużenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z uwagi na toczące się postępowanie wpadkowe o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie nowego pełnomocnika.
Dodatkowo Sąd wyjaśnił, że nowelizacja ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r., przewidująca rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od dnia zawiadomienia pełnomocnika z urzędu o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż została ona rozpoczęta przed 15 sierpnia 2015 r.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył, w imieniu skarżących r. pr. M. R., wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 177 § 1 w zw. z art. 244 § 2 p.p.s.a. – polegające na nieuwzględnieniu okoliczności, że pełnomocnik skarżących otrzymał zawiadomienie o ustanowieniu go pełnomocnikiem w dniu [...] lipca 2016 r. i termin do wniesienia skargi kasacyjnej powinien wynosić 30 dni liczone od tej daty. Ponadto na wypadek nie podzielenia wywodów zażalenia pełnomocnik skarżących wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik wniósł również o wystąpienie w trybie art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. 2016 r. poz. 1157) z pytaniem prawnym odnośnie do zgodności z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepisów art. 2 w związku z art. 1 pkt 50 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) – w zakresie w jakim dodany w art. 177 p.p.s.a. nowy przepis § 3 dotyczący rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu – ma zastosowanie jedynie do spraw wszczętych po dniu 15 sierpnia 2015 r.
Na marginesie należy dodać, że pismem z dnia [...] września 2016 r. W. S. i Z. S. złożyli własnoręcznie podpisany wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2016 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Zgodnie z art. 178 p.p.s.a., skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu WSA odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości, co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też braku możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie wpadkowe o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika.
Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika (czy też zmianę pełnomocnika) złożonym w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej nie wpływa na bieg tego terminu. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że przeszkoda w dokonaniu czynności, choćby niezawiniona przez stronę, powodowała przedłużenie terminu o okres trwania przeszkody w sposób zbliżony do zawieszenia terminu przedawnienia (postanowienie NSA z 11.3.2008 r., I GZ 11/08). Niemniej okoliczności z tym związane, np. wyznaczenie adwokata po upływie tego terminu przez właściwą okręgową radę adwokacką (art. 253 p.p.s.a.), mogą stanowić przyczynę uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 479-480, teza 7; J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2013, s. 654-655, nb 5).
Jeżeli stronie doręczono odpis wyroku z uzasadnieniem, to od tego momentu, zgodnie z treścią przepisu art. 177 § 1 p.p.s.a., liczony jest bieg terminu do złożenia skargi kasacyjnej niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, czy też podjęła kroki zmierzające do zmiany pełnomocnika z urzędu już wyznaczonego w sprawie. Tym samym, skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe wyłącznie, jeżeli zostanie przywrócony termin do dokonania tej czynności. Przepisy p.p.s.a. nie przewidują wstrzymania biegu terminów ustawowych. Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie może stanowić podstawy do wstrzymania lub wydłużenia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Sytuacja taka nie stawia strony chcącej skorzystać z prawa pomocy w gorszej, niekorzystnej pozycji, ani nie pozbawia strony konstytucyjnego prawa do sądu oraz do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji. Pełnomocnik ustanowiony z urzędu ma takie same prawa i obowiązki, jak pełnomocnik z wyboru, zaś jedyną różnicą jest zwolnienie strony z obowiązku ponoszenia kosztów związanych z jego ustanowieniem.
W niniejszej sprawie wystąpienie przez skarżących w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej o zmianę pełnomocnika z urzędu, a następnie wniesienie przez nowo ustanowionego pełnomocnika skargi kasacyjnej z uchybieniem terminu (który upłynął z dniem [...] czerwca 2016 r.), wymagało złożenia stosownego wniosku o przywrócenie terminu i uprawdopodobnienia okoliczności braku winy w niedochowaniu terminu, zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 86 i n. p.p.s.a. Skoro jednak do skargi kasacyjnej nie dołączono wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, a skarga kasacyjna została złożona po terminie, to koniecznym stało się jej odrzucenie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do skierowania pytania do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności wskazanych przez pełnomocnika skarżących w zażaleniu przepisów z Konstytucją RP. Warunkiem wystąpienia z pytaniem prawnym jest wątpliwość powstała w składzie orzekającym co do zgodności przepisu prawa z Konstytucją RP, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą. Zatem wyłącznie wątpliwości Sądu mogą uzasadniać przedstawienie Trybunałowi pytania prawnego dotyczącego konstytucyjności aktu normatywnego (por. postanowienie NSA z dnia 23 lipca 2011 r., sygn. akt I OZ 559/10, LEX nr 694365). Naczelny Sad Administracyjny nie powziął takich wątpliwości co do zgodności przepisów zastosowanych w niniejszej sprawie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
Mając na uwadze powyższe argumenty, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.