Uzasadnienie
W dniu 18 września 2004 r. A. K. wniosła skargę na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia 18 sierpnia 2004 r. ([...]), którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia 8 lipca 2004 r. ([...]) o udzieleniu Zakładowi Budownictwa i Usług Komunalnych Sp. z o.o. w Białych Błotach pozwolenia na użytkowanie sieci wodociągowej.
Pismem z dnia 29 września 2004 r., doręczonym skarżącej w dniu 30 września 2004 r., A. K. została wezwana przez Sąd do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 300 zł. w terminie siedmiu dni od otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi.
W dniu 5 października 2004 r. A. K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżąca podała, iż mieszka we własnym domu o powierzchni 300 m², źródłem jej dochodu jest zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 534,30 zł netto. Ponadto samotnie wychowuje dwójkę dzieci i uiszczenie wpisu w wysokości 300 zł. przekracza jej możliwości finansowe. Skarżąca we wniosku podała także, że mąż, z którym jest w separacji nie łoży na dzieci.
Pismem z dnia 14 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wezwał A. K. do złożenia dodatkowych oświadczeń o osobach pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym; do przedstawienia kopii dokumentów potwierdzających wysokość rachunków miesięcznych i przeciętnych wydatków na żywność i leki oraz do przedstawienia kopii orzeczenia separacji związku małżeńskiego skarżącej i wyciągów z rachunków bankowych. Pismo to doręczono skarżącej w dniu 18 października 2004 r.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżąca przesłała w dniu 25 października 2004 r. pismo, w którym wyjaśniła, iż z mężem pozostaje w separacji faktycznej. Do pisma dołączyła nieopłacony rachunek za energię elektryczną, niezrealizowane recepty na lekarstwa, decyzję o przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych oraz zaświadczenie z Drugiego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy potwierdzające brak dochodu męża skarżącej w roku 2003.
Postanowieniem z dnia 3 listopada 2004 r., sygn. akt II SA/Bd 860/04, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Bydgoszczy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W wyniku złożonego w dniu 17 listopada 2004 r. (data stempla pocztowego) sprzeciwu, wniosek skarżącej został rozpoznany ponownie i postanowieniem z dnia 30 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżąca, pomimo wezwania, nie podała rzeczywistych kosztów utrzymania rodziny ani opłat związanych z utrzymaniem tak dużego domu i uznał, że skarżąca nie wykazała braku możliwości poniesienia pełnych kosztów sądowych. Odpis postanowienia doręczono skarżącej w dniu 15 grudnia 2004 r.
W dniu 21 grudnia 2004 r. (data stempla pocztowego) A. K. wniosła zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 30 listopada 2004 r. Skarżąca podniosła w nim, że utraciła prawo do zasiłku, wobec czego przeprowadziła się do rodziców do czasu otrzymania renty, o którą się stara. Skarżąca nie jest w stanie określić wydatków związanych z utrzymaniem, ponieważ ponoszą je jej rodzice i jak pisze w zażaleniu:"nie wypominają mi ile na nas wydają". Do zażalenia skarżąca załączyła kopię decyzji o utracie prawa do zasiłku od dnia 30 października 2004 r., oraz dokument korygujący podaną wcześniej wielkość posiadanego domu z 300 m² na 140 m² pow. użytkowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu. Powinien on zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a w przypadku osoby fizycznej dodatkowo dokładne dane o stanie rodzinnym i oświadczenie o niezatrudnieniu i niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Stosownie do art. 255 powołanej ustawy, Sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego albo budzi wątpliwości.
W niniejszej sprawie skarżąca A. K., pomimo wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń dotyczących jej stanu rodzinnego i majątkowego, nie podała wszystkich żądanych przez Sąd informacji, a tym samym nie wyjaśniła wątpliwości związanych z jej wnioskiem; co spowodowało uznanie przez Sąd, że skarżąca nie wykazała braku możliwości pokrycia pełnych kosztów sądowych i w następstwie odmowę zwolnienia od poniesienia kosztów sądowych postanowieniem z dnia 30 listopada 2004 r.
Skarżąca w swoim zażaleniu na powyższe postanowienie Sądu także nie podała żądanych wcześniej przez Sąd informacji. Podniesione przez A. K. w zażaleniu okoliczności mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy, gdyby skarżąca jednocześnie uzupełniła informacje, których domagał się Sąd do prawidłowej oceny sytuacji skarżącej. Nie wystarczy nie posiadać stałego źródła dochodu lub posiadać bardzo ograniczony dochód, aby wniosek o przyznanie prawa pomocy został uznany za zasadny. Ponadto decyzja o utracie
Sygn. akt II OZ 147/05 prawa do zasiłku dla bezrobotnych jest datowana na dzień 10 listopada 2004 r., co oznacza, że skarżąca wiedziała o utracie prawa do zasiłku już w tej dacie. Mogła więc o tej okoliczności poinformować Sąd wcześniej, niż w zażaleniu na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Nie przekazując istotnych danych o swojej sytuacji, A. K. spowodowała, że Sąd nie miał możliwości właściwej oceny i przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy nie narusza prawa.
Należy podkreślić, że stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane na wniosek złożony przed wszczęciem lub w toku postępowania; co oznacza, że skarżąca może zostać zwolniona z kosztów sądowych na dalszym etapie postępowania, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a.