Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2012 r. (sygn. akt II SA/GL 1322/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu wniosku skarżących A. S. i M. S. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podał, że w piśmie procesowym z dnia 22 listopada 2012 r. skarżący złożyli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach, na podstawie której utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zabrzu z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w części nakazującej skarżącym wykonanie robót budowlanych mających na celu doprowadzenie ściany oddzielającej lokal mieszkalny od klatki schodowej do stanu zgodnego z przepisami. Jednocześnie organ drugiej instancji orzekł o terminie na wykonanie orzeczonych obowiązków ustalając go na dzień do dnia 30 listopada 2012 r. Skarżący podnieśli, że wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki, w szczególności wyburzona zostanie jedna ze ścian mieszkania, co z kolei pociągnie za sobą konieczność gruntownej przebudowy całego lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przytoczył art. 61 § 1 p.p.s.a., stosownie do którego wniesienie skargi do Sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie tego aktu lub czynności w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi, akt ten zostanie wzruszony. W przypadku realizacji nakazu wykonania robót budowlanych polegających na przebudowie ściany lokalu mieszkalnego teoretycznie mogłoby zachodzić więc potencjalne niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Podkreślić wypada jednak, że w przypadku ustalenia przez Sąd, że przesłanki wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a. mogą dotyczyć innych podmiotów, Sąd zobowiązany jest do wyważenia tych interesów poprzez ocenę stopnia zachodzącego niebezpieczeństwa w stosunku do każdej ze stron (postanowienie NSA z dnia 15 października 2008 roku, sygn. akt II OZ 1051/08). Sąd wyjaśnił, że w realiach rozpoznawanej sprawy osobami, których interes Sąd powinien brać również pod uwagę, są członkowie Wspólnoty Mieszkaniowej przy ulicy Wolności [...] w Zabrzu – mieszkańcy budynku, w którym znajduje się lokal będący własnością M. S. i A. S. W ocenie Sądu podniesiony przez skarżących argument powstania znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków, jakie wiązałyby się z wykonaniem orzeczonego nakazu, należy zestawić z istnieniem niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia mieszkańców budynku, również skarżących. Jak wynika bowiem z akt sprawy celem wykonania zaleconych robót budowlanych jest doprowadzenie do poszerzenia szerokości użytkowanego podestu klatki schodowej (spocznika) do wymaganej przez przepisy wielkości 1,5 m, podczas gdy obecna szerokość spocznika wynosi od 33 cm do 53 cm, czego skarżący nie kwestionują. Sąd podniósł, że w wydanym już w przedmiotowej sprawie prawomocnym wyroku z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 593/11 zwrócił uwagę na kwestie bezpieczeństwa pożarowego i powstałych zagrożeń dla życia ludzi, nakazując zastosować wskazane w uzasadnieniu wyroku przepisy. W związku z powyższym Sąd oceniając wniosek stron o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji kierował się koniecznością ochrony dobra o szczególnym znaczeniu, jakim jest zdrowie i życie osób przebywających w budynku, gdzie znajduje się lokal, którego nakaz dotyczy, przyznając im pierwszeństwo przed względami ekonomicznymi czy uciążliwościami związanymi z przebudową tego lokalu, podnoszonymi we wniosku przez stronę skarżącą.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli A. S. i M. S. reprezentowani przez radcę prawnego Z. C. zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisu art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) przez merytoryczne rozstrzygnięcie przedmiotowym postanowieniem sprawy, nie będącej przedmiotem wniosku A. S. i M. S. Wskazując na powyższe zarzutu skarżący wnieśli o zmianę postanowienia poprzez wstrzymanie wykonalności i zasądzenie kosztów według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podnieśli, że w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach powołuje zakończoną prawomocnym wyrokiem z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt SA/GI 593/11 sprawę, rozstrzygając równocześnie niniejszą sprawę w zakresie merytorycznym, oceniając okoliczności podnoszone przez stronę w sprawie o sygnaturze akt SA/GI 593/11.
Skarżący podnieśli, że Sąd powołując stanowisko zaprezentowane w sprawie o sygn. akt II SA/GL 593/11 dokonał oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a tymczasem kwestia zgodności bądź braku zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie może być badana w toku postępowania wpadkowego, jakim jest postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Skarżący wprawdzie wskazuje, że nie kwestionuje tego, iż merytorycznej oceny decyzji dokonuje się w trybie "pełnego sądowego postępowania", jednakże w istocie domaga się uwzględnienia jego stanowiska w zakresie bezprawności decyzji już na obecnym etapie postępowania. Strona skarżąca przypomniała, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Przesłanki umożliwiające to wstrzymanie w postępowaniu sądowo - administracyjnym (art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) nie odwołują się w żaden sposób do merytorycznej zasadności działań podjętych w toku postępowania administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej p.p.s.a.), po przekazaniu sądowi skargi Sąd ten może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania skargi na decyzję służy więc zapobieżeniu wyrządzenia znacznej szkody lub skutków trudnych do odwrócenia, które mogłyby powstać, gdyby okazało się, że w wyniku uwzględnienia skargi zostanie wzruszona zaskarżona decyzja.
W myśl przepisu art. 61 § 4 p.p.s.a., postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania aktu lub czynności Sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, które uzasadniałyby wydanie postanowienia o odmiennej treści niż postanowienie uprzednio wydane.
Dlatego też rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w całości lub w części sąd administracyjny, stosownie do przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. ocenia, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jeżeli przed rozpoznaniem skargi zostanie wykonana zaskarżona decyzja, która w wyniku rozpoznania skargi może być uchylona albo może być stwierdzona jej nieważność.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu skarżących, iż Sąd pierwszej instancji powołując się na prawomocny wyrok z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/GL 593/11 dokonał tym samym merytorycznej oceny sprawy. Wbrew zarzutom zażalenia Sąd pierwszej instancji nie dokonał merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, a jedynie wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/GL 593/11 zwrócił uwagę na przepisy prawa materialnego, jakie w tej sprawie winny znaleźć zastosowanie. Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie oceniał, czy zastosowanie tych przepisów prawa było prawidłowe czy też wadliwie. Sąd pierwszej instancji powołał wyrok z dnia 7 grudnia 2011 r. jako argument dla stanowiska, iż oceniając zasadność wniosku należy brać pod uwagę interesy wszystkich stron, a interes Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. Wolności [...] w Zabrzu wiąże się z kwestią bezpieczeństwa pożarowego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie dokonał wyważenia interesów stron i zestawił ocenę prawdopodobieństwa powstania znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków związanych z wykonaniem zaskarżonej decyzji, z oceną prawdopodobieństwa zaistnienia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia mieszkańców. Sąd pierwszej instancji wyważył interesy inwestora i interesy członków Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. Wolności [...] w Zabrzu.
Rację ma Sąd pierwszej instancji, iż podniesiony przez stronę skarżącą argument nieodwracalnych skutków i znacznej szkody, jakie wiążą się z wykonaniem niezbędnych prac murarskich, należy zestawić z możliwością zaistnienia niebezpieczeństwa dla mieszkańców budynku, w tym dla samych skarżących. W związku z powyższym Sąd musi kierować się przede wszystkim ochroną dobra o szczególnym znaczeniu, jakim jest zdrowie i życie osób przebywających w lokalach mieszkalnych, przyznając im pierwszeństwo przed względami ekonomicznymi podnoszonymi przez inwestora.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.