Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2017/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2016 r. numer [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen.
W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że skarżąca – M. K. w dniu 20 września 2016 r. (data stempla pocztowego) wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2016 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu i zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen.
Uzasadniając wniosek skarżąca podniosła, że wykonanie decyzji zobowiązującej do powrotu przed rozpoznaniem sprawy przez sąd pociąga za sobą skutki trudne do odwrócenia. Wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem merytorycznym sprawy spowodowałoby utratę przez skarżącą i jej rodzinę dotychczasowego miejsca pobytu na "ustalonych i wypracowanych warunkach". Pozbawiłoby skarżącą możliwości uzyskiwania dochodów z podejmowanych przez nią zajęć dorywczych. Powrót do miejsca zamieszkania i wykonywanych przez skarżącą zajęć na dotychczasowych zasadach byłby niemożliwy. W przypadku uwzględnienia skargi udzielona przez sąd ochrona prawna byłaby w istocie ochroną fikcyjną. Przymusowe opuszczenie kraju pozbawiłoby skarżącą realnego prawa do sądu (wniosek k. 36 – 37).
Wskazując na powyższe sąd I instancji stwierdził, że wniosek M. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadny. Skarżąca przedstawiła argumenty, które w ocenie sądu I instancji uprawdopodabniają stwierdzenie, że wykonanie decyzji orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu może spowodować trudne do odwrócenia skutki. Opuszczenie przez skarżącą terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonej decyzji pozbawi skarżącą prawa do sądu, a w przypadku "udzielenie ochrony sądowej będzie ona iluzoryczna".
Zażaleniem Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców zarzuca ww. postanowieniu:
- 1. naruszenie art. 10 i art. 66 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej Ppsa), poprzez:
- - nadanie biegu wnioskowi z dnia 19 września 2016 r. o wstrzymanie wykonania ww. decyzji pomimo, że wniosek ten nie zawierał wymaganego na mocy art. 66 § 1 Ppsa oświadczenia o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu przesyłką poleconą i jako taki podlegał zwrotowi bez wezwania do usunięcia braku,
- - rozpoznanie wniosku bez doręczenia organowi odpisu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i tym samym pozbawienie organu odwoławczego możliwości ustosunkowania się do jego treści.
Z ostrożności procesowej organ przyjmując, że art. 66 § 1 Ppsa nie miał zastosowania do niniejszego wniosku z dnia 19 września 2016 r. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zarzuca:
- 2. naruszenie art. 47 § 1 oraz art. 49 § 1 i 2 Ppsa poprzez rozpoznanie przedmiotowego wniosku nadesłanego bez odpisu dla organu administracji i wezwanie pełnomocnika strony przeciwnej do usunięcia tego braku formalnego już po wydaniu postanowienia, które może być wydane wyłącznie na wniosek strony.
Wskazując na powyższe wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości celem dokonania zwrotu wniosku, względnie o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
W uzasadnieniu zażalenie organu podnosi, że rozpoznanie przedmiotowego wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej przed doręczeniem odpisu tego wniosku nie pozwala wszystkim uczestnikom na ustosunkowanie się do tej kwestii, a więc jest naruszeniem przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 47 § 1 Ppsa.
Przepis art. 47 § 1 Ppsa stanowi, że do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Zasadą jest, że wnoszący pismo ma obowiązek dołączyć jego odpisy w tylu egzemplarzach, ile występuje stron. Obowiązkiem sądu jest bowiem doręczenie odpisu tych pism pozostałym stronom postępowania, co umożliwia im ewentualne zajęcie stanowiska w sprawie będącej przedmiotem pisma.
W niniejszej sprawie, co wynika z akt sprawy, skarżąca złożyła do sądu administracyjnego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w dniu 20 września 2016 r. (data stempla pocztowego). Zauważyć jednak należy, że przedmiotowy wniosek jest kolejnym wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, złożonym w niniejszej sprawie. Rozpoznając pierwszy wniosek skarżącej zawarty w złożonej przez nią skardze, WSA w Warszawie postanowieniem wydanym w dniu 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2017/16 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2016 r. Odpis pisma z dnia 20 września 2016 r. nie został organowi doręczony, co uniemożliwiło mu zapoznanie się z jego treścią i ewentualne ustosunkowanie się do niego.
Zatem w tej sytuacji niewątpliwie doszło do naruszenia art. 47 § 1 Ppsa, co skutkowało brakiem możliwości ustosunkowania się przez organ czy nastąpiła taka zmiana okoliczności, wedle którego sąd może zmienić postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, na co zezwala przepis art. 61 § 4 Ppsa.
Nadto dodatkowo podnieść należy, że nie można aprobować takich działań lub zaniechań sądu, które wprost uchybiają przepisom ustawy Ppsa. Skoro z przepisu art. 47 § 1 Ppsa bezpośrednio wynika, że obowiązkiem sądu jest doręczenie odpisów pism złożonych przez stronę pozostałym uczestnikom postępowania, to sąd winien tej czynności dokonać. Zaś zaniechanie w tym przedmiocie może skutkować uchyleniem wydanego orzeczenia. Pozostali uczestnicy postępowania mają bowiem prawo zapoznać się z treścią pism składanych przez stronę i ewentualnie zająć stanowisko w sprawie. A sąd, poprzez zaniechanie dokonania czynności nakazanych przez ustawę, nie może ich tego prawa pozbawiać, ani go ograniczać.
Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że przed ponownym rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sąd I instancji winien doręczyć organowi odpis tego wniosku i umożliwić mu wypowiedzenie się w tym przedmiocie, zwłaszcza mając na względzie to, iż jest to kolejny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, złożony w niniejszej sprawie.
Z powyższych względów, na podstawie art. 185 § 1 Ppsa w zw. z art. 197 § 1 i 2 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.