Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 50/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia [...] w Z. do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi J. F. na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] października 2011 r., po rozpatrzeniu odwołania J. F., M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił decyzję organu I instancji w całości i nakazał inwestorowi J. F. wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego zamontowanego na słupach drewnianych o wymiarach 2,90 x 2,50 m i wysokości 3,50 m, zlokalizowanego na działce nr [...] w Z. Pismem z dnia 1 grudnia 2011 r. J. F. wniósł skargę na powyższą decyzję.
Pismem z dnia 17 lutego 2013 r., Stowarzyszenie [...] w Z. złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika.
W uzasadnieniu wniosku, uzupełnionego w piśmie procesowym z 3.03.2013 r., Stowarzyszenie podało, że jego siedziba znajduje się w Z., pod adresem ul. [...], ponadto dotychczas nie brało udziału w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w tej sprawie. Naruszenie i to w sposób oczywisty swojego interesu prawnego Stowarzyszenie [...] w Z. upatruje w tym, że gdyby Sąd nakazał rozbiórkę obiektu będącego przedmiotem sprawy, to Stowarzyszenie nie będzie miało swojej siedziby. Stowarzyszenie wskazuje również, że jego udział w postępowaniu jest zasadny ze względu na jego statutową działalność, tj. "dbałość o zachowanie kulturowych oraz przyrodniczych wartości terenu całej gminy Z. i [...] Parku Krajobrazowego" oraz "publiczne wyrażanie opinii w sprawach zgodnych z zakresem działalności Stowarzyszenia, wobec innych organizacji, organów samorządowych, urzędów państwowych, opiniowanie i komentowanie ważnych dla społeczności lokalnej zdarzeń i decyzji".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", udział w charakterze uczestnika postępowania może zgłosić osoba (w tym także Stowarzyszenie [...]), która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna (do której zalicza się Stowarzyszenie [...]), jeżeli dana sprawa dotyczy zakresu jej działalności statutowej.
W ocenie Sądu w tej sprawie żadna z ww. podstaw nie zachodzi. Stowarzyszenie [...], zwane dalej w skrócie "Stowarzyszeniem", nie jest uprawnione do skutecznego przystąpienia do udziału w tym postępowaniu sądowoadministracyjnym, ponieważ jego wynik nie dotyczy interesu prawnego Stowarzyszenia. Jak wynika z akt sprawy, właścicielem nieruchomości opisanej jako działka nr [...] w Z. jest skarżący i to niewątpliwie jego interesu dotyczy sprawa nakazania rozbiórki obiektu wybudowanego na takiej działce. Ewentualne stosunki obligacyjne pomiędzy właścicielem a innymi podmiotami nie określają kręgu stron w postępowaniu dotyczącym nakazania rozbiórki danego obiektu. Gdyby nawet, hipotetycznie przyjmując, właściciel zobowiązany byłby do rozbiórki danego obiektu budowlanego, a tym samym dalsze wykonywanie umowy najmu lub innej umowy ze stosunku zobowiązaniowego byłoby niemożliwym, to wówczas strony takiej umowy albo wspólnie mogłyby dokonać rozwiązania bądź modyfikacji stosunku prawnego, albo też właściwym do rozstrzygnięcia kwestii spornych byłby sąd cywilny.
Sąd podniósł także, że sprawa dotyczy wykonania rozbiórki obiektu budowlanego zamontowanego na słupach drewnianych o wymiarach 2,90 x 2, 50 m wysokości 3,50 m. Jest zaś rzeczą oczywistą, że Stowarzyszenie nie ma swojej siedziby w wyżej opisanym obiekcie.
W ocenie Sądu nie jest spełniona także druga przesłanka, opisana w art. 33 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którą można dopuścić do udziału w sprawie organizację społeczną (Stowarzyszenie), jeżeli dana sprawa dotyczy zakresu jej działalności statutowej.
Ustalonym na podstawie § 4 statutu doręczonego Sądowi celem Stowarzyszenia jest "integracja, ochrona przyrody i dziedzictwa kulturowego Gminy Z. i obszaru [...] Parku Krajobrazowego, ochrona i opieka nad zwierzętami znajdującymi się na tym obszarze oraz poprawa jakości życia społeczności lokalnej tych terenów" – co realizowane jest m.in. przez publiczne wyrażanie opinii w sprawach zgodnych z zakresem działalności Stowarzyszenia, wobec innych organizacji, organów samorządowych, urzędów państwowych, opiniowanie i komentowanie ważnych dla społeczności lokalnej zdarzeń i decyzji." Żaden z tych celów i to przyjmując bardzo szerokie ich tłumaczenie, nie obejmuje sprawy nakazania rozbiórki nielegalnie wybudowanych obiektów na działce nr [...] w Z. Tym samym zdaniem Sądu nie można uznać, że Stowarzyszenie spełnia przesłanki umożliwiające mu udział w tej sprawie w charakterze uczestnika.
Dodatkowo Stowarzyszenie nie mogło brać udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji, bowiem powstało już po jej wydaniu. Jak wynika z KRS, Stowarzyszenie zostało zarejestrowane w dniu [...] grudnia 2011, podczas gdy zaskarżona decyzja nosi datę [...] października 2011 r.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., odmówił Stowarzyszeniu dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w tej sprawie.
Na powyższe postanowienie J. F. złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 33 § 1 p.p.s.a., osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności (§ 2).
Wskazać należy, że o istnieniu interesu prawnego przesądza norma prawa materialnego. Natomiast w sytuacji, gdy dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji, można mówić jedynie o istnieniu interesu faktycznego, który należy odróżnić od interesu prawnego.
Stowarzyszenie [...] w Z. nie wykazało podstawy prawnej wynikającej z przepisu prawa materialnego, uzasadniającej istnienie jego interesu prawnego do udziału w niniejszej sprawie. Należy zauważyć, że przedmiotem skargi J. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie jest decyzja M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] października 2011 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. Wskazać należy, że krąg podmiotów zobowiązanych do wykonania obowiązków wynikających z decyzji o nakazie rozbiórki określony został w art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego spoczywa na inwestorze, właścicielu lub zarządcy obiektu i nie sposób wywieść z niego żadnego prawa lub obowiązku dla osoby nieposiadającej przymiotu inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego.
Jakkolwiek przepisy prawa cywilnego dają najemcy lokalu szeroką ochronę w zakresie ochrony jego praw z tytułu najmu lokalu, to nie można z nich wywieść żadnych pozytywnych ani negatywnych przesłanek decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Decyzja o nakazie rozbiórki ma bowiem na celu jedynie zapewnienie przestrzegania przepisów prawa budowlanego, a prawny obowiązek przywrócenia do stanu zgodnego z prawem spoczywa wyłącznie na podmiotach wskazanych w treści art. 52 ustawy Prawo budowlane (wyrok NSA z 20 września 2006 r., sygn. akt II OSK 837/05).
Ponadto, jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, sprawa rozbiórki obiektu budowlanego zamontowanego na słupach drewnianych o wymiarach 2,90 x 2,50 m i wysokości 3,50 m nie mieści się w zakresie statutowej działalności wnioskującego Stowarzyszenia. Zgodnie z § 4 statutu Stowarzyszenia, jego celem jest bowiem "integracja, ochrona przyrody i dziedzictwa kulturowego Gminy Z. i obszaru [...] Parku Krajobrazowego, ochrona i opieka nad zwierzętami znajdującymi się na tym obszarze oraz poprawa jakości życia społeczności lokalnej tych terenów" – co realizowane jest m.in. przez publiczne wyrażanie opinii w sprawach zgodnych z zakresem działalności Stowarzyszenia, wobec innych organizacji, organów samorządowych, urzędów państwowych, opiniowanie i komentowanie ważnych dla społeczności lokalnej zdarzeń i decyzji."
Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, że zasadnie Sąd I instancji odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w niniejszym postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania.
Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.