Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Dyrektorowi Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie karę grzywny w wysokości 1.500,00 zł w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej "p.p.s.a.").
W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że w dniu [...] lipca 2017 r. pełnomocnik M. D. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, w związku z nieprzekazaniem przez organ Sądowi skargi na bezczynności organu z dnia [...] listopada 2014 r., nadanej w dniu [...] listopada 2014 r. w zakresie niewydania żądanej dokumentacji medycznej na rzecz skarżącego – pacjenta. Organ w odpowiedzi wskazał, że pomimo podjęcia zaawansowanych poszukiwań nie odnalazł oryginału, ani nawet jakiejkolwiek kopii w/w skargi na bezczynność. Ponadto wskazano, że organ nie jest w stanie ustalić, czy skarga wpłynęła do instytutu, bowiem organ w tym czasie nie prowadził w kancelarii jawnej ewidencji korespondencji przychodzącej.
Jak ustalono na podstawie akt sprawy, skargę na bezczynności organu z dnia [...] listopada 2014 r. nadano w placówce poczty polskiej w dniu [...] listopada 2014 r., przy czym organ otrzymał przesyłkę w dniu [...] listopada 2014 r.
Sąd uznał, że nie ulega wątpliwości, iż Dyrektor Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie nie przekazał do Sądu skargi na bezczynność. Sąd podkreślił, że organ przez okres 3 lat nie przekazał do Sądu przedmiotowej skargi, przy czym pozostaje w zwłoce w tym zakresie do dnia dzisiejszego. Podkreślono, że przekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę jest bezwzględnym obowiązkiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono. Opóźnienie w tym zakresie, a co za tym idzie oddalenie w czasie możliwości rozpoznania sprawy przez sąd, ogranicza stronie skarżącej możliwość realizacji jej konstytucyjnego prawa do sądu.
W ocenie Sądu I instancji, każde nieusprawiedliwione opóźnienie w przekazaniu skargi powinno podlegać ukaraniu w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., gdyż w ten sposób jest realizowany cel dyscyplinujący przewidziany przez ustawodawcę w wymienionym przepisie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Dyrektor Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenia od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania. Zażalenie oparto na zarzutach:
- - naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż w świetle zgromadzonego w aktach materiału dowodowego wynika, iż organ otrzymał skargę na bezczynność z dnia [...] listopada 2014 r., w sytuacji gdy z akt sprawy wywieść można jedynie wniosek, że skarga ta została nadana do organu, albowiem brak jest w sprawie dokumentu będącego urzędowym poświadczeniem odbioru przesyłki zawierającej ową skargę na bezczynność;
- - naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania, tj. per analogiom art. 77 § 1 p.p.s.a., art. 65 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 131 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z § 2 ust. 1 - 4, § 3 ust. 1 - 4, § 4 ust. 1-2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12.10.2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1222) poprzez bezzasadne przyjęcie na podstawie wydrukowanej rzekomej wiadomości e-mail (nie mającej nawet statusu dokumentu z uwagi na brak podpisu), iż organ otrzymał skargę na bezczynność z dnia [...] listopada 2014 r. wniesioną przez skarżącego w sytuacji gdy w sposób nie budzący najmniejszych wątpliwości z akt sprawy wynika, że brak jest takiego potwierdzenia odbioru skargi, organ pomimo długotrwałych i czasochłonnych czynności poszukiwania skargi na bezczynność nie odnalazł jej, brak jest informacji kto rzekomo miał odebrać ową skargę na bezczynność, a skarżący przedstawia jedynie dowód nadania takiej skargi i wydrukowaną wiadomość e-mail, która rzekomo ma potwierdzać odbiór skargi, a której autentyczność organ kwestionuje. Wobec tak daleko idących wątpliwości związanych czy i ewentualnie kto odebrał przesyłkę pocztową zawierającą skargę na bezczynność, brak było podstaw do tak kategorycznego stwierdzenia, że skarga na bezczynność została doręczona organowi. Skarżący składając skargę na bezczynność i chcąc ewentualnie korzystać z uprawnień do wnioskowania o nałożenie grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. winien zabezpieczyć w sposób należyty swoje interesy, tj. nadawać pisma o tak daleko idących skutkach za potwierdzeniem odbioru;
- - naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż wymierzenie Dyrektorowi Instytutu Psychiatrii i Neurologii grzywny w wysokości 1500 zł doprowadzi do wykonania przez Dyrektora obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. w sytuacji, gdy z uwagi na brak doręczenia Dyrektorowi omawianej skargi na bezczynność wymierzenie grzywny w żaden sposób nie przyczyni się do realizacji omawianego obowiązku, bowiem Dyrektor Instytutu Psychiatrii i Neurologii skargi na bezczynność nie posiada i nigdy jej nie otrzymał.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie art. 77 § 1 p.p.s.a. odbierający pismo potwierdza odbiór i jego datę własnoręcznym podpisem. Jeżeli tego nie może lub nie chce uczynić, doręczający sam oznacza datę doręczenia oraz przyczyny braku podpisu. Na tle tego przepisu podkreśla się, że własnoręczny podpis odbioru przesyłki pocztowej jest potwierdzeniem okoliczności faktycznego jej otrzymania i prowadzi do domniemania prawidłowego doręczenia zawartych w niej dokumentów opisanych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowej przesyłki (postanowienie NSA z dnia 15 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1352/11 - dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślenia wymaga przy tym, że znaczenie własnoręcznego podpisu na dokumencie urzędowym lub prywatnym jest oczywiste; z podpisem łączy się autentyczność dokumentu, dopełnienie stawianych przez prawo wymagań formalnych, zgodność osnowy z wolą osoby podpisującej, a także, w wielu wypadkach, moc prawna dokumentu (zob. uchwała SN z 26.09.2000 r., III CZP 29/00). Dodatkowo należy mieć również na względzie, że brak podpisu pod dokumentem, na którym opierał się sąd wydając rozstrzygnięcie oznacza, że dokument ten nie tylko łatwo sfałszować (zamienić, przerobić), ale także w każdej chwili zakwestionować z punktu widzenia autentyczności i rzetelności (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2007 r., sygn. akt I FZ 43/07 w CBOSA).
Jak trafnie zauważył organ w aktach sprawy brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki adresowanej na Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Istotne jest, że potwierdzenie odbioru ma status dokumentu urzędowego, co oznacza, że stwierdza zaistnienie opisanych w nim faktów i korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz z domniemania zgodności z prawdą (zob. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. akt I GSK 16/13 - dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona jednak nie nadała pisma za zwrotnym potwierdzeniem odbioru.
W aktach sądowych znajdują się kserokopie potwierdzenia nadania przesyłki (k.
5) oraz wysłane poprzez e-mail potwierdzenie doręczenia (k. 4), przy czym obydwa te dokumenty nie są potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika strony skarżącej. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 48 p.p.s.a. w zakresie uwierzytelniania dokumentów nie budzi wątpliwości, że poprzez czynność poświadczenia za zgodność z oryginałem dokumenty uzyskują moc dowodową równą mocy dowodowej dokumentów urzędowych. Takiego poświadczenia jednak brak w aktach sądowych niniejszej sprawy.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.