Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II SAB/Ol 93/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Olsztynie odmówił A. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 14 stycznia 2013 r. WSA w Olsztynie odmówił A. Z. przyznania prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych wobec nieujawnienia źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków.
Postanowieniem z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 129/13 Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko WSA, oddalając zażalenie skarżącego na to postanowienie.
Następnie, postanowieniem z dnia 21 czerwca 2013 r. sąd I instancji odrzucił skargę na przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bartoszycach postępowania w sprawie dobudowy wiatrołapu do budynku mieszkalnego.
Skarżący wniósł nazwaną "zażaleniem" skargę kasacyjną na to postanowienie. Jednocześnie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Postanowieniem z dnia 28 października 2013 r. WSA w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt II OZ 1153/13, oddalił zażalenie na to postanowienie.
Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2013 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną.
W dniu 21 stycznia 2014 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 30 grudnia 2013 r., zaś w dniu 12 lutego 2014 r. - wniosek o wyłączenie sędziów WSA w Olsztynie i referendarzy sądowych wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OW 48/14, Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów i referendarzy WSA w Olsztynie - WSA w Białymstoku, który postanowieniem z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt II SO/Bk 7/14, oddalił wniosek skarżącego.
Postanowieniem z dnia 4 listopada 2014 r., Referendarz sądowy WSA w Olsztynie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
W złożonym sprzeciwie skarżący stwierdził, że wykazał, iż jest osobą ubogą, zatem należało mu przyznać wnioskowane prawo pomocy.
Wskazując na powyższe sąd I instancji w pierwszej kolejności podniósł, że kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy została prawomocnie rozstrzygnięta. Skarżący w rozpoznawanej sprawie już dwukrotnie występował z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W wyniku rozpoznania wniosków postanowieniami WSA w Olsztynie z dnia 14 stycznia 2013 r. oraz 28 października 2013 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Zażalenia od tych orzeczeń zostały oddalone postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego- odpowiednio z dnia 26 marca 2013 r. i 10 grudnia 2013 r. Zasadniczym powodem tych rozstrzygnięć był fakt, że skarżący, mimo wezwań, nie przedłożył żądanych dokumentów źródłowych, a tym samym oświadczenia składane przez skarżącego były niewystarczające do przyznania mu prawa pomocy.
Sąd I instancji podzielił pogląd zgodnie z którym złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji gdy kwestia ta została już merytorycznie, prawomocnie rozstrzygnięta wskutek uprzedniego wniosku w tym przedmiocie (w niniejszej sprawie – dwukrotnie), nie uchyla skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. Jest to tym bardziej istotne w sprawie, w której trzeci wniosek skarżącego o prawo pomocy nie wskazuje na jakiekolwiek nowe okoliczności, które byłyby nieznane przy rozpoznawaniu poprzednich wniosków skarżącego.
Zażaleniem A. Z. zaskarżył ww. postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść postanowienia, tj.: art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa w zw. z art. 78 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja RP (Dz. U. nr 78, poz. 483 z późn. zm.), art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 243 § 1 Ppsa, art. 246 § 1 pkt 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 252 § 1 Ppsa, art. 245 § 3 i art. 255 Ppsa, art. 141 § 4 w zw. z art. 255 Ppsa, "art. 183 § 1 pkt 5" w zw. z art. 255 Ppsa i domagał się jego zmiany poprzez przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 243 § 1 Ppsa prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.
Art. 246 § 1 Ppsa - wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). Z treści tego przepisu bezpośrednio wynika, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 Ppsa). Z powyższego wynika zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem poprzez przedstawienie w sposób rzetelny swojego stanu majątkowego, Niedostarczenie zatem żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony.
Należy zgodzić się z twierdzeniem sądu I instancji, że kolejny złożony w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy mógłby zostać uwzględniony w sytuacji zmiany sytuacji finansowej wnioskodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko sądu I instancji, że strona w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy (wniosek PPF z dnia 13 lutego 2014 r. – data wpływu do WSA w Olsztynie) nie wykazała w sposób pełny swojej sytuacji finansowej i materialnej, co powinna była przedstawić, aby uzyskać prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Skoro skarżący nie przedstawił informacji, które wskazywałyby w sposób nie budzący wątpliwości na jego rzeczywistą sytuację materialną i zdolności finansowe, to jego wniosek nie mógł być uwzględniony.
Skarżący nie dopełnił obowiązku współdziałania z Sądem, uniemożliwiając mu tym samym pełne ustalenie podstawy faktycznej wnioskowanego uprawnienia procesowego, co uzasadniało odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wskazać należy, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na pokrycie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Z powyżej przedstawionych przyczyn niemożliwym było ustalenie, czy sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Stwierdzić należy zatem, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.