Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę O. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2017 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2016 r. o odmowie nadania skarżącemu statusu uchodźcy oraz o odmowie udzielenia mu ochrony uzupełniającej.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że zdaniem skarżącego wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje wszczęcie postępowania zmierzające do deportacji, brak jurysdykcji RP oraz pomocy medyczno-socjalnej. W ocenie Sądu mocą zaskarżonej decyzji skarżący nie podlega przymusowemu wydaleniu, a jedynie nakłada się na niego obowiązek opuszczenia kraju w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji organu II instancji (art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach – Dz. U. poz. 1650 ze zm.). Wykonanie tej decyzji nie wywołuje zatem skutków, które można by zakwalifikować według przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. W decyzji tej brak jest stwierdzenia, że obowiązek opuszczenia kraju w terminie 30 dni podlega przymusowemu wykonaniu. Skutek taki wywołuje dopiero decyzja o zobowiązaniu do powrotu. Okoliczność, iż podstawą do wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest niewykonanie wynikającego z decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie stanowi podstawy do uznania, że skutkiem tej decyzji jest wydalenie cudzoziemca do kraju pochodzenia.
W istocie decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy nie skutkuje wydaleniem cudzoziemca, a stanowi jedynie materialnoprawną podstawę do wydania w odrębnym postępowaniu kolejnej decyzji, tj. decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Zgodnie zaś z art. 331 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemiec jest objęty ochroną tymczasową do momentu rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu bez konieczności wykazywania jakichkolwiek ku temu argumentów. Z tych też przyczyn Sąd orzekł jak na wstępie na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.).
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył O. K., zaskarżając go w całości i zarzucając mu błędne ustalenie stanu faktycznego oraz nierozpoznanie istoty wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, co doprowadziło do naruszenia art. 61 § 2 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. poprzez błędne i nieuzasadnione przyjęcie, że nie wystąpiły określone w tym przepisie przesłanki wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych, jednocześnie oświadczając, iż wynagrodzenie pełnomocnika nie zostało uiszczone w całości ani w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że argumenty podniesione we wniosku nie dowodzą wystąpienia związku pomiędzy zaskarżoną decyzją, a przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania tej decyzji. Strona skarżąca wskazując, że zaskarżona decyzja może doprowadzić do wydania kolejnej decyzji przez organ, tym razem o zobowiązaniu go do powrotu, pomija, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie skutkuje w sposób bezpośredni wydaleniem cudzoziemca, a jedynie nakłada obowiązek opuszczenia kraju w terminie 30 dni od doręczenia cudzoziemcowi decyzji organu II instancji (art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach). Oznacza to, że na chwilę obecną tak określony obowiązek wynikający z przepisów prawa ma charakter dobrowolny. Zaskarżona decyzja nie stwierdza, że obowiązek opuszczenia kraju w terminie 30 dni podlega przymusowemu wykonaniu. Z powyższego zatem wynika, że zaskarżona decyzja nie wywołuje bezpośrednio skutku wydalenia, co trafnie eksponował Sąd pierwszej instancji.
Nie można również uznać, że w wyniku jej wydania może dojść do naruszenia prawa skarżącego do sądu. To od wyboru skarżącego zależy czy pozostanie na terytorium RP do chwili wydania decyzji o wydaleniu, czy też opuści to terytorium dobrowolnie. W tym zakresie zaskarżona decyzja nie została wyposażona w walor natychmiastowego wykonania ani nie istnieją także środki przymusu, które miałyby prowadzić do faktycznego wydalenia skarżącego z terytorium RP.
W nawiązaniu z kolei do argumentacji o utracie prawa do świadczeń z pomocy socjalnej stwierdzić trzeba, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie przywróci takiego skutku. Jak wynika z art. 74 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1836 ze zm.) utrata prawa do pomocy socjalnej i opieki medycznej następuje z mocy prawa wraz z zakończeniem postępowania administracyjnego oraz z upływem określonego terminu od doręczenia cudzoziemcowi ostatecznej decyzji o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej. Skutku tego nie można więc wiązać z przesłankami z art. 61 § 3 P.p.s.a. W sytuacji, gdy w stosunku do skarżącego skutek w postaci utraty prawa do świadczeń pomocy socjalnej i opieki medycznej już nastąpił i jednocześnie nie wystąpiły przesłanki przedłużenia tej pomocy w myśl art. 74 ust. 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, to brak jest podstaw prawnych dla poparcia stanowiska skarżącego o możliwości przywrócenia tych świadczeń po wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.
Z tych też przyczyn postawiony w rozpoznawanym zażaleniu zarzut naruszenia art. 61 § 2 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. należało uznać za bezzasadny.
W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.
Odnośnie wniosku o zwrot kosztów postępowania wyjaśnić trzeba, iż wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258- 261 P.p.s.a.