Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał H.K. i Z.K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2011 r. odrzucającego skargę H.K. i Z.K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2010 r. w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji przedstawił sytuację majątkową skarżących określoną w złożonym przez nich urzędowym formularzu PPF. W ocenie Sądu I instancji, przedstawione przez skarżących oświadczenie daje podstawy do przyznania im prawa pomocy w żądanym zakresie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący. Wskazali, że postanowieniem z dnia 17 maja 2011 r. wydanym w sprawie VII SA/Wa 199/11 Sąd I instancji przyznał im prawo pomocy w zakresie całkowitym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy.
Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jego dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Niewątpliwie na aprobatę zasługuje przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę wyrażoną przez Sąd I instancji w tym zakresie.
Należy przy tym zaznaczyć, że stosownie do treści art. 134 § 2 w związku z art. 166 p.p.s.a., Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego. Ewentualne uwzględnienie zażalenia w niniejszej sprawie byłoby niewątpliwie orzekaniem na niekorzyść skarżących, bowiem zaskarżone postanowienie jest rozstrzygnięciem zgodnym ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.
Skarżący w treści zażalenia wskazali, że postanowieniem z dnia 17 maja 2011 r. wydanym w sprawie VII SA/Wa 199/11 Sąd I instancji przyznał im prawo pomocy w zakresie całkowitym. Należy jednak podkreślić, że postanowienie z dnia [...] maja 2011 r. zostało wydane w postępowaniu toczącym się na skutek skargi skarżących na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2010 r., natomiast postanowienie z dnia [...] stycznia 2013 r., będące przedmiotem zażalenia, wydane zostało w toku postępowania wszczętego skargą skarżących o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia o odrzuceniu skargi skarżących na wskazaną wyżej decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Są to niewątpliwie postępowania odrębne.
Przedmiot sprawy sądowoadministracyjnej wywołanej wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest odrębny od przedmiotu sprawy zakończonej orzeczeniem, którego ta skarga dotyczy. Postępowanie wszczęte skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest kontynuacją postępowania zakończonego kwestionowanym orzeczeniem sądu ani nawet nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, takim jak skarga kasacyjna i skarga o wznowienie postępowania, gdyż nie zmierza do zmiany bądź uchylenia tego orzeczenia. Jest nadzwyczajnym środkiem umożliwiającym dochodzenie roszczenia odszkodowawczego od Skarbu Państwa na podstawie art. 417 § 1 k.c. za niezgodną z prawem działalność orzeczniczą sądu jako władzy publicznej i stanowi niezbędny prejudykat do dochodzenia takiego odszkodowania. Jest zatem sprawą odrębną wobec zakończonej prawomocnie sprawy, której orzeczenie kwestionuje.
To z kolei oznacza, że prawo pomocy przyznane w postępowaniu zwykłym nie obejmuje postępowania w sprawie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 928-929, a także postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1120/12, nie publ.). Z tej też przyczyny pełnomocnik skarżących po wniesieniu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia został wezwany do złożenia pełnomocnictwa do występowania w tym postępowaniu oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Pełnomocnik skarżących występujący w niniejszym postępowaniu jest więc pełnomocnikiem z wyboru, działającym na podstawie złożonego pełnomocnictwa, a nie na podstawie postanowienia z dnia 17 maja 2011 r. o przyznaniu skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Brak jest jednocześnie przeszkód żeby skarżący wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania im pełnomocnika z urzędu, wskazując jednocześnie działającego dotychczas na ich rzecz adwokata (art. 244 § 3 p.p.s.a.)
Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.
- - ---------------------- 2 3