Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie postanowieniem z dnia 16 października 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1556/17 odmówił J. D. i M.D. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2017r., znak: [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków.
W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] marca 2017 r., Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2016 r. wpisującej do rejestru zabytków województwa dolnośląskiego pod numerem [...], zespół budowlany dawnej tkalni i przędzalni bawełny [...], obecnie [...], przy ul. [...],[...],[...], w granicach działek [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], obręb [...].
Powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone skarżącym w dniu 14 kwietnia 2017 r.
Skarżący – J. D. i M. D. pismem z dnia 20 czerwca 2017r. złożyli za pośrednictwem organu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą z tej samej daty.
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że pierwotnie skargę nadali do sądu za pośrednictwem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dniu 15 maja 2017r. Jednakże w dniu 13 czerwca 2017r. otrzymali zwrot powyższej przesyłki z adnotacją "adresat nieznany pod tym adresem". Skarżący skargę wysłali do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na adres ul. Ksawerów 11, 02-656 Warszawa. Podnieśli, że w zaskarżonej decyzji zawarto pouczenie o możliwości wniesienia skargi za pośrednictwem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jednakże nie został wskazany adres do doręczeń.
Skarżący uznali, że właściwym adresem ww. organu jest ul. Ksawerów 13, 02-656 Warszawa, na który wysyłali poprzednie wnioski. Zaznaczyli, że taki adres widnieje w bazie adresowej strony skarżącej i również wyświetla się na wielu stronach internetowych. Załączyli do wniosku wydruk ze strony internetowej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na, której widnieje ww. adres. Skarżący przyznali, że w wyniku omyłki pisarskiej pracownik biura skarżących zaadresował skargę na adres ul. Ksawerów 11 zamiast 13. Dalej skarżący podkreślili, że na ul. Ksawerów 13, 02-656 Warszawa także mieści się Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a zatem przyjąć należy, iż wnieśli skargę do prawidłowego organu, a z winy operatora pocztowego nie została doręczona na powyższy adres.
Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że wysłanie skargi na błędny adres organu nie stanowi podstawy uwzględniającej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Od osoby należycie dbającej o swoje interesy należy oczekiwać, że dokonując nawet technicznej czynności, jaką jest zaadresowanie koperty, wykaże się dostateczną starannością, która zapewni skuteczność tej czynności. W okolicznościach niniejszej sprawy, skarżący przy dochowaniu choćby minimum staranności mieli możliwość złożenia skargi w prawidłowy sposób. Zdaniem tegoż sądu skarżący nie dochowali zatem należytej staranności w prowadzeniu własnej sprawy, a tym samym nie uprawdopodobnili okoliczności wskazujących na brak ich winy w uchybieniu terminu.
Zażaleniem J. D. i M. D. – reprezentowani przez pełnomocnika – zaskarżyli w całości ww. postanowienie, zarzucając mu:
- - naruszenie art. 86 § 1 Ppsa poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że niezachowanie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z winy skarżących, podczas gdy skarżący w terminie wysłali skargę, a jedynie na skutek omyłki pisarskiej w adresie organu pismo ze skargą zostało zwrócone.
Mając na uwadze powyższy zarzut, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 – "Ppsa"), żalący się wnoszą o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu zażalenia dodatkowo wywodzą, że operator pocztowy ma wiedzę o lokalizacji budynków administracji publicznej, powinien więc bez żadnych wątpliwości zauważyć, iż przy adresowaniu przesyłki doszło do omyłki pisarskiej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim wyjaśnienia wymagało, że przepisy art. 86 i art. 87 Ppsa uzależniają przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, którym strona uchybiła, od uprawdopodobnienia przez tę stronę okoliczności wyłączających brak winy w uchybieniu terminu. Oznacza to, że na stronie, która uchybiła terminowi do dokonania określonej czynności, wnoszącej o przywrócenie terminu, spoczywa obowiązek przytoczenia twierdzeń i wskazania takich okoliczności, z których wynika przekonanie strony o prawdziwości jej twierdzeń. Uprawdopodobnienie oznacza przy tym złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć.
Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy.
W okolicznościach niniejszej sprawy zdaniem Sądu rozpoznającego niniejsze zażalenie zaistnienie takiego faktu skarżący uprawdopodobnili. Przesłanie bowiem skargi na adres ul. Ksawerów 11 w Warszawie zamiast na ul. Krakowskie Przedmieście 15/17 uzasadnia twierdzenie, że skarżący mogli pozostawać w usprawiedliwionym błędzie co do adresu, na który należało przesłać skargę. Jest to o tyle istotne, że we wniosku wskazywali, iż "w wyniku omyłki pisarskiej pracownik biura skarżących zaadresował skargę na adres Ksawerów 11 zamiast 13", przedstawiając na dowód wydruk ze strony internetowej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, na której widnieje adres ul. Ksawerów 13, 02-656 Warszawa.
Wskazać przy tym należy, że pod wskazanym adresem, tj. Ksawerów 13 mieści się Departament Ochrony Zabytków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2017 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2016 r. zostały wydane w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków, co spowodować mogło przekonanie strony o zaadresowaniu przesyłki właśnie na ul. Ksawerów (choć błędnie przy tym wpisano na kopercie numer ulicy). Stwierdzić jednocześnie trzeba, a co jest istotne w sprawie, że w treści decyzji, szczególnie w jej pouczeniu nie wskazano, na jaki adres należy przesłać skargę, a co mogłoby wyjaśnić ewentualne wątpliwości interpretacyjne. Nie może przy tym zostać uznana za spełniającą warunek prawidłowego pouczenia strony treść pieczątki odbitej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji organu odwoławczego ze wskazaniem adresu do korespondencji, skoro zwrotka ta jest zwracana nadawcy pisma. Także zauważyć trzeba, że pełnomocnik składający zażalenie – radca prawny – nie reprezentował strony w postępowaniu administracyjnym.
Mając powyższe na względzie, należało podzielić zarzut naruszenia art. 86 § 1 Ppsa. Jednocześnie stwierdzić trzeba, że nie zasługiwała na uwzględnienie argumentacja zażalenia dot. wiedzy operatora pocztowego o lokalizacji budynków administracji publicznej. Wskazać bowiem należy, że Poczta Polska nie ma obowiązku podejmowania czynności sprawdzających. Obowiązkiem operatora pocztowego jest doręczenie przesyłki pod wskazany na przesyłce adres, który jest jedynym kryterium prawidłowej procedury doręczenia.
Przyjęcie rygorystycznego stanowiska sądu pierwszej instancji zamykałoby stronie prawo do sądu, co stanowiłoby naruszenie zasady wyrażonej w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP, które to przepisy gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły Sąd i zakazują zamykanie drogi sądowej.
Z tych względów, na podstawie art. 86 § 1 i art. 188 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.