Postanowienie NSA z 29 lutego 2008 r., II OZ 161/08

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 29 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1446/07 o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych

Sprawa

w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski

Uzasadnienie

Z wniosku E. M. złożonego na urzędowym formularzu oraz złożonych na wezwanie Sądu dodatkowych wyjaśnień wynika, że posiada on własny dom jednorodzinny o powierzchni [...] m2, a utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury w wysokości [...] złotych miesięcznie. Koszty utrzymania wnioskodawcy to: podatek od nieruchomości [...] zł rocznie, obowiązkowe ubezpieczenie rolnicze [...] zł, opłata za wodę [...] zł za dwa miesiące, opłata za energię [...] zł za dwa miesiące, nadto wnioskodawca spłaca kredyt, którego miesięczna rata wynosi [...] zł i ostatnia rata, której wysokość obliczona jest na kwotę [...] zł może ulec zmianie - powinna być wpłacona do dnia [...].03.2008 r. Skarżący wskazał, iż ponosi również wydatki związane z ubezpieczeniem samochodu, które rocznie wynoszą [...] zł oraz, że na zimę potrzebuje 6 ton węgla, który kupuje w cenie [...] zł za tonę bez transportu. Nadto wnioskodawca podał, iż jest kawalerem i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest chory na serce, kosztów ponoszonych na leczenie jednak nie wskazał.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 grudnia 2007 r. odmówił E. M. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wskazał Sad w uzasadnieniu orzeczenia wnioskodawca nie wykazał, że kwalifikuje się do przyznania pomocy poprzez zwolnienie pod kosztów sądowych. W ocenie Sądu nie są to koszty tak wysokie by uniemożliwiały skarżącemu wniesienie jednorazowej opłaty z tytułu wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 200,00 zł. Jest to wydatek, który skarżący może ponieść osiągając wskazany dochód. Podobnie pozostałe koszty sądowe - ewentualne opłaty kancelaryjne - mogące wystąpić w trakcie prowadzenia sprawy są w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawcy.

Na marginesie Sąd wskazał, iż skarżący w postępowaniu administracyjnym przed organami administracji państwowej, jak również w postępowaniu na etapie wniesienia skargi do Sądu reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika, co świadczy o tym, że posiadając wskazany dochód miesięczny jest w stanie zgromadzić środki na ponoszenie kosztów sądowych.

Na powyższe postanowienie E. M. złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i zwolnienie od kosztów postępowania skargowego. Zarzucił Sądowi, że nie ustosunkował się do jego zarzutu, iż uiścił opłatę od skargi znakami opłaty sądowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od uiszczania kosztów sądowych. Skarżący uzyskuje stały dochód w wysokości [...] złotych miesięcznie (emerytura) i nie posiada nikogo na swoim utrzymaniu, ponadto spłaca raty kredytu a na etapie postępowania administracyjnego i wniesienia skargi korzystał z usług profesjonalnego pełnomocnika. Powyższe prowadzi do wniosku, iż skarżący nie należy do osób rzeczywiście ubogich o ograniczonych środkach do życia skoro jego możliwości finansowe pozwalają na zaciąganie kredytu, ponoszenia kosztów ubezpieczenia samochodu czy też wynajęcia profesjonalnego prawnika. W ocenie Sądu skarżący w obecnej sytuacji materialnej, przy racjonalnym gospodarowaniu posiadanymi zasobami pieniężnymi jest w stanie bez uszczerbku koniecznego dla siebie ponieść koszty sądowe.

W takiej sytuacji należy uznać, iż zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zaskarżonym postanowieniem przyznania skarżącemu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.

Poza zakresem sprawy niniejszej w przedmiocie prawa pomocy pozostaje natomiast ocena opłacenia skargi znakami opłaty sądowej czy też kwestia zwrotu tej opłaty.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.