Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 575/22, w sprawie ze skargi M.K. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 lipca 2022 r., nr WOA.7722.81.2022.MO w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2022 r. o sygn. akt II SA/Po 575/22 (pkt 1) oraz odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2022 r. o sygn. akt II SA/Po 575/22 (pkt 2).
Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2022 r. o sygn. akt II SA/Po 575/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M.K. na wyżej powołane postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Odpis sentencji wyroku został doręczony Skarżącemu w dniu 8 grudnia 2022 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje podpis J.D., która odebrała korespondencję skierowaną do Skarżącego.
Pismem z dnia 19 grudnia 2022 r. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku z dnia 6 grudnia 2022 r. oraz wniosek o sporządzenie tegoż uzasadnienia. W motywach pierwszego z wniosków przedstawiono okoliczności uchybienia terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W dniu odebrania korespondencji przez J.D. Skarżący przebywał za granicą. Wskazał, że J.D., jego konkubina, nie była upoważniona do odbierania korespondencji. Przesyłka z Sądu była więc przechowywana do czasu powrotu Skarżącego do domu i w niedzielę 18 grudnia 2022 r. Skarżący zapoznał się z nią. Wniosek o przywrócenie terminu nadał w urzędzie pocztowym następnego dnia, tj. 19 grudnia 2022 r.
Do wniosku o przywrócenie terminu Skarżący dołączył oświadczenie J.D., która stwierdziła, że nie była upoważniona do odbioru korespondencji kierowanej do Skarżącego. Z tego względu przesyłka została przedstawiona Skarżącemu dopiero w dniu 18 grudnia 2022 r. w niedzielę. J.D. stwierdziła, że nie była chętna do odbioru korespondencji, ale listonosz powiedział, że korespondencję można doręczyć także domownikowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, iż wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 6 grudnia 2022 r. o sygn. akt II SA/Po 575/22 nie zasługiwał na uwzględnienie, tym samym, za niezasadny Sąd uznał także wniosek o sporządzenie uzasadnienia powołanego wyroku.
Sąd uznał, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w zakresie terminowości dokonania czynności procesowej, jaką jest złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pozostałe przesłanki, mimo że zostały spełnione, to nie miały już wpływu na ostateczny wynik sprawy.
Według Sądu doręczenie, jakie miało miejsce w niniejszej sprawie było skuteczne, czego zresztą nikt nie kwestionuje, jednakże Sąd nie zgodził się z twierdzeniem Skarżącego, że J.D. nie była upoważniona przez niego do odbierania korespondencji sądowej. Sąd przypominał, że J.D. odbierała już korespondencję kierowaną przez Sąd do Skarżącego. Miało to miejsce w sprawie o sygn. akt II SPP/Po 86/22, która jest ściśle powiązana z niniejszą sprawą przez wzgląd na fakt, że Skarżący został w niej zwolniony z kosztów postępowania sądowego, w którym zapadł wyrok z dnia 6 grudnia 2022 r. o sygn. akt II SA/Po 575/22. W dniu 23 września 2022 r. J.D. odebrała wezwanie referendarza sądowego skierowane go Skarżącego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (k. 23 akt sprawy o sygn. akt II SPP/Po 86/22). W ocenie Sądu, skoro Skarżący nie zakwestionował wówczas faktu, że J.D. była upoważniona do odbierania korespondencji, nie może skutecznie podnosić, że w niniejszej sprawie również tak jest.
Fakt, że dorosły domownik (J.D.), który dokonał odbioru korespondencji i nie przekazał jej do rąk adresata (Skarżącego) we właściwym czasie, nie wyłącza winy Skarżącego
Skoro Sąd postanowił o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku sądowego, to również konsekwentnie stwierdził, że złożony wniosek wpłynął po terminie.
M.K. złożył zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego zmianę przez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 575/22.
Żalący w zasadzie podjął tożsamą do wniosku argumentację, zaś dodatkowo wskazał, że brak upoważnienia odbierającej korespondencję jest przez niego rozumiany w ten sposób, że osoba ta nie była ustanowiona jego pełnomocnikiem dlatego też nie mogła zapoznać się z treścią pisma kierowanego do Skarżącego, co uniemożliwiało jej przekazanie informacji w przedmiocie korespondencji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Natomiast stosownie do art. 88 p.p.s.a., spóźniony wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca. Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że Sąd w pierwszej kolejności bada, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu. Dopiero w razie uznania, że termin ten został zachowany, badaniu podlegają przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji sprostał powyższemu.
Przedmiotem wywiedzionego zażalenia jest odmowa przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku wniesionego z uchybieniem siedmiodniowego terminu do dokonania tejże czynności, a w konsekwencji odmowa sporządzenia tegoż uzasadnienia.
W związku z trafnym ustaleniem Sądu Wojewódzkiego o spełnieniu wymogu nadesłania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny, istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy trafnie Sąd pierwszej instancji ocenił, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w zakresie dochowania terminu do dokonania czynności procesowej, jaką jest wniesienie przedmiotowego wniosku.
Na tak postawione pytanie należało udzielić odpowiedzi twierdzącej.
O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (postanowienie NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 1716/99, LEX nr 45409). Ponadto, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu, należy wziąć pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679).
Należy podkreślić, że w odniesieniu do strony, która wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania w trakcie postępowania, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika włącznie, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Skarżący wiedząc, że będzie przebywać poza miejscem zamieszkania, winien podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie spraw, zwłaszcza sądowych. (por. postanowienie NSA z dnia 17 września 2020 r., sygn. akt II OZ 624/20) Na stronie ciążył bowiem obowiązek takiego zorganizowania spraw w kraju, by jej nieobecność nie naraziła ją na poniesienie szkody. Skoro takich działań strona zaniechała, to uznać należało, że dopuściła się niedbalstwa w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt II OZ 829/19).
Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłka sądowa zawierająca sentencję wydanego przez Sąd Wojewódzki wyroku została doręczona w trybie doręczenia zastępczego dorosłemu domownikowi. Dorosły domownik, który w świetle treści zwrotnego potwierdzenia odbioru i adnotacji doręczyciela, zobowiązał się do oddania pisma adresatowi, powinien przekazać informację o nadejściu przesyłki adresatowi. Przejmuje bowiem odpowiedzialność za przekazanie przesyłki adresatowi. Skutki zaniechania tego obowiązku obciążają adresata.
Przyjmując obiektywny miernik staranności, której należy wymagać od dorosłego domownika w dobie obecnego rozwoju środków komunikacji na odległość możliwe było przekazanie adresatowi informacji o odebranej w jego imieniu przesyłce sądowej. Natomiast wobec wyraźnej adnotacji jaką zawartość posiadała przesyłka, należy też założyć, że domownik winien być świadomy, iż korespondencja kierowana do adresata przez sąd jest pismem o szczególnym charakterze i informacja o takim piśmie powinna być przekazana niezwłocznie, przy zachowaniu minimum staranności bez zapoznawania się z jego treścią.
Domownik zastępujący podczas nieobecności adresata powinien właściwie zadbać o jego interesy. Skoro zobowiązał się przekazać przesyłkę, to należało oczekiwać, że dołoży wszelkich starań aby tego dokonać. Skarżący nie miał co prawda wpływu na sposób zachowania dorosłego domownika, ale mając świadomość zainicjowanej sprawy sądowej powinien podjąć starania by informacje o takiej korespondencji były mu przekazywane.
Oceniając zatem zachowanie Skarżącego i biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, nie można uznać, że w niniejszej sprawie wystąpiła przeszkoda, której Skarżący nie mógł w żaden sposób usunąć, ani której nie mógł zapobiec. Zasadnie więc Sąd I instancji uznał, że nie ma podstaw do przywrócenia Skarżącemu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a prawidłową konsekwencją takiego uznania jest odmowa jego sporządzenia.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.