Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek o wyłączenie sędziego NSA Anny Sobolewskiej-Nazarczyk, sędziego NSA Grażyny Gryglaszewskiej i sędziego NSA Stanisława Prutisa od orzekania w sprawie ze skargi A.P. na zarządzenie zastępcze Wojewody Podlaskiego z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że rozpoznawany wniosek został oparty o okoliczność nagłośnienia sprawy skarżącego i negatywne przedstawienie go w mediach co mogło wywołać u wymienionych we wniosku sędziów błędne przekonanie co do jego osoby, a w konsekwencji przeszkodziłoby im w dochowaniu obiektywizmu przy wydawaniu rozstrzygnięcia.
Sąd podkreślił, że tak sformułowane przesłanki wyłączenia nie dotyczą konkretnych sędziów, ich sytuacji osobistej, majątkowej czy działalności orzeczniczej i nie potwierdzają tym samym realności i obiektywności zastrzeżeń co do ich bezstronności. Sąd stwierdził również, że we wniosku o wyłączenie sędziów NSA Grażyny Gryglaszewskiej i Anny Sobolewskiej-Nazarczyk złożonym po przeprowadzeniu pierwszej rozprawy, na której skarżący wnioskował o wyłączenie jawności oraz o zwolnienie w całości od kosztów sądowych, skarżący zgodnie z art. 20 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) powinien uprawdopodobniać, że przyczyna ich wyłączenia powstała później niż przed pierwszą rozprawą lub też że późnij stała się mu znana. W rozpatrywanym wniosku okoliczności takie nie zostały wskazane`. Ponadto Sąd podkreślił, że wyłączeniu od orzekania mogą podlegać jedynie poszczególni sędziowie, nie można zaś złożyć wniosku o wyłączenie całego sądu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A.P., domagając się jego uchylenia. Skarżący zarzucił postanowieniu naruszenie art. 19 i art. 20 p.p.s.a. poprzez błędną interpretację, że okoliczności co do bezstronności sędziego musi być realna i uzasadniona przesłankami dotyczącymi sprawy, w której wniosek został złożony. Skarżący uważa, że zgodnie z art. 20 p.p.s.a. wystarczając jest uprawdopodobnienie przyczyny wyłączenia. Wskazał też, że jeszcze żadna rozprawa się nie odbyła, gdyż dotychczas Sąd rozstrzygał jedynie kwestie formalne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania pozaprawnych przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa zawartymi w art. 18 § 1 p.p.s.a., wyłączenie sędziego następuje na wniosek strony, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi więc być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy.
W niniejszej sprawie, jak wynika z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów NSA Annę Sobolewską-Nazarczyk (k. 105), Grażynę Gryglaszewską (k. 103) i Stanisława Prutisa (k. 104), między nimi a skarżącym nie występuje jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie. Okoliczności tych nie podważa także skarżący. Analiza akt sprawy prowadzi ponadto do wniosku, że w sprawie nie zaistniała żadna z przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy na podstawie art. 18 § 1 p.p.s.a. Nie ma zatem żadnej podstawy do wyłączenia sędziego od udziału w toczącym się postępowaniu. Zaskarżone postanowienie Sądu I instancji należy więc uznać za zgodne z prawem.
Pobocznie zauważyć należy, iż słusznie Sąd I instancji wskazał, że w odniesieniu do sędziów NSA Grażyny Gryglaszewskiej i Anny Sobolewskiej-Nazarczyk we wniosku o wyłączenie od orzekania skarżący powinien uprawdopodobnić, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się mu znana. Nie ma bowiem znaczenie w tym przypadku czy na rozprawie rozpoznawane były kwestie formalne czy też Sąd rozpoznawał zagadnienia merytoryczne.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.