Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 808/16, po rozpoznaniu wniosku B. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. o wstrzymanie wykonania pkt 2 postanowienia Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego budynku mieszkalnego, wielorodzinnego zlokalizowanego w Ł. przy ul. K. [...] (dz. nr [...], obręb [...], nr budynku w obrębie: [...]), na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: P.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu Sąd, przywołał przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności wymienione w art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz wskazał jak należy te przesłanki rozumieć. Zwrócił uwagę na konieczność właściwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie. Stwierdził, że uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. – znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sąd zaznaczył, że samo powołanie się na konsekwencje w sferze finansowej nie uprawnia jeszcze do oceny, że wykonanie kwestionowanej decyzji (postanowienia) skutkować może wyrządzeniem stronie znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. Dla spełnienia przesłanki warunkującej wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu konieczne jest wykazanie, że uszczuplenie majątkowe będzie "znaczne" dla strony skarżącej. Sąd nie może domniemywać, że wykonanie określonego w zaskarżonej decyzji lub postanowieniu obowiązku wiąże się z zainwestowaniem kwoty, która będzie dla strony znacząca w kontekście jej ogólnej sytuacji majątkowej.
Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że sporządzenie oceny technicznej w zakresie wynikającym z zaskarżonego postanowienia będzie wymagało poczynienia odpowiednich nakładów finansowych. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku wykonanie takiej oceny technicznej rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powoduje trudne do odwrócenia skutki. Dla spełnienia przesłanki warunkującej wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu konieczne jest bowiem wykazanie, że uszczuplenie majątkowe będzie "znaczne" dla strony skarżącej.
Zdaniem Sądu, strona nie wykazała, aby wykonanie zaskarżonego postanowienia mogło narazić ją na wyrządzenie znacznej szkody lub spowodowało trudne do odwrócenia skutki. W szczególności Spółka nie podała wysokości choćby szacowanych kosztów wykonania oceny technicznej nakazanej w zaskarżonym postanowieniu. Nie wykazała również, aby koszt wykonania tej oceny technicznej był na tyle wysoki, że mógłby spowodować istotne pogorszenie kondycji finansowej Spółki, a co mogłoby oznaczać wyrządzenie jej znacznej szkody. Nie uprawdopodobniła, że ewentualna szkoda majątkowa będzie znaczna w kontekście ogólnej sytuacji finansowej, skoro Spółka nie podała żadnych informacji dotyczących swojej sytuacji finansowej. W ocenie Sądu, wniosek strony nie zawierał argumentów, które przemawiałyby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w zakresie nałożonego obowiązku, dlatego na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a. został rozpatrzony odmownie.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Na tej podstawie wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia Sądu i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...]. Strona wystąpiła także o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazano, że postanowienie organu posiada przymiot wykonalności, tworzy bowiem po stronie Spółki obowiązki prawne. Skarżąca twierdzi, że istniały podstawy do wstrzymania wykonania tego postanowienia. W jej ocenie brak wstrzymania zaskarżonego skargą postanowienia, we wskazanym zakresie, doprowadzić może do zlecenia przez organ wykonania przedmiotowej ekspertyzy na koszt Skarżącej. Koszt takiej ekspertyzy wynosi nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych, a zatem szkoda byłaby znaczna, a skutki takiego stanu rzeczy dla Spółki niezwykle trudne do odwrócenia.
Wbrew temu co twierdzi Sąd Spółka wskazała szacunkowy koszt wykonania ekspertyzy technicznej, który wynosi nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych. Konkretnego kosztu takiej ekspertyzy nie sposób na chwilę obecną dokładnie podać, jednakże z doświadczenia życiowego z całą pewnością można stwierdzić, że są to usługi bardzo kosztowne. Jest to wiedza powszechnie znana także organom i sądom z uwagi na rozpoznawane sprawy. Uzasadnienie Sądu jest więc niespójne.
Skarżąca twierdzi, że Sąd zwrócił uwagę, iż Spółka zarządza niedochodowymi nieruchomościami, których mieszkańcy bardzo często nie wnoszą opłat za korzystanie z lokali i oczekują (mając wyroki eksmisyjne) na lokal socjalny. Wskazano, że utrzymanie kamienic jest niezwykle kosztowne. Wymieniono obowiązki ciążące na zarządcy, które, jak opłata za wodę czy koszty obowiązkowych przeglądów, wiążą się z ogromnymi kosztami. Podkreślono, że Spółka nie jest w stanie regulować należności w terminie, czyni to natychmiast po uzyskaniu środków. Wskazała, że budynek posiada aktualne, wymagane prawem przeglądy, co wynika z akt postępowania. Nie wynika z nich nic niepokojącego w zakresie jego stanu technicznego. Tym samym zlecenie przez organ ekspertyzy jest zbędne a obciążenie jej kosztami Spółki doprowadzi do braku możliwości regulowania ww. należności, które są konieczne.
Dalej skarżąca twierdzi, że skutki zlecenia ekspertyzy byłyby trudne do odwrócenia. Obciążenie i wyegzekwowanie kosztów ekspertyzy pozbawiłoby Spółkę środków, których odzyskanie byłoby niezwykle trudne, jeśli nawet nie niemożliwe.
Podniesiono, że wniosek powinien zostać rozpoznany nie tylko w oparciu o jego treść i uzasadnienie ale także w oparciu o całość akt. Wynikają z nich wszelkie opisane wcześniej okoliczności. Zdaniem Skarżącej, odmowa wstrzymania zaskarżonego postanowienia organu będzie miała katastrofalne skutki nie tylko dla Spółki ale i dla wielu mieszkańców Ł. Spółka obsługuje kilkadziesiąt kamienic i w najbliższym czasie nie będzie w stanie zapłacić za ekspertyzę zleconą przez organ, bowiem posiada zadłużenie, w tym kredyt na wiele milionów złotych. Nieterminowa spłata rat prowadzić może do wypowiedzenia umowy kredytowej i przejęcia przez bank nieruchomości, na których, na jego rzecz, ustanowiona została hipoteka.
Spółka nie może dokładnie wskazać wysokości kosztów ekspertyzy, bowiem do tego potrzeba oględzin nieruchomości i zapoznania się z zakresem ekspertyzy. Firmy zajmujące się ekspertyzami twierdziły, że może to być nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych.
Skarżąca uważa, że wiedza powszechna w zakresie kosztów ekspertyzy jest jej jedyną możliwością na obronę swego stanowiska. Okoliczności i przesłanki wstrzymania zostały, w jej ocenie, w pełni uprawdopodobnione.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku powinien przywołać okoliczności, które doprowadzą Sąd do stwierdzenia, że w wyniku wykonania zaskarżonego aktu w sytuacji wnioskodawcy może wystąpić znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki. W pojęciu "znacznej szkody" chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie skutki faktyczne i prawne wykonanego aktu, których wystąpienie spowoduje istotne zmiany w sytuacji wnioskującego lub innych podmiotów i które nie będą mogły być odwrócone lub odwrócenie ich możliwe będzie jedynie przy użyciu stosunkowo dużych sił i środków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
Zdaniem NSA, Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu słusznie uznał, że we wniosku o wstrzymanie skarżąca nie przytoczyła konkretnych okoliczności, które pozwoliłyby Sądowi I instancji na dokonanie ich oceny pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Skarżąca co prawda wskazała, że wystąpienia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków upatruje w konieczności sfinansowania kosztów wykonania ekspertyzy budynku ale nie uprawdopodobniła jak okoliczność ta wpłynie na jej kondycję finansową. Zawarte we wniosku stwierdzenie Skarżącej, że koszt takiej ekspertyzy wynosi nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych jest niewystarczające dla oceny realności wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Słusznie zauważył Sąd I instancji, że dla oceny spełnienia wymogów wstrzymania aktu lub czynności powinno wskazać się choćby szacunkowe koszty zleconej ekspertyzy. Uznać należy, iż na polskim rynku istnieje wiele podmiotów wyspecjalizowanych w sporządzaniu tego rodzaju ekspertyz, co umożliwia uzyskanie od nich stosownego wyliczenia kosztów sporządzenia ekspertyzy we wskazanym zakresie. Tym samym, w ocenie NSA, oczekiwanie Skarżącej, że Sąd oprze się jedynie na jej słownych zapewnieniach czy też własnym doświadczeniu życiowym w tego typu sprawach by ustalić spełnienie przesłanek dla wstrzymania zaskarżonego postanowienia organu jest pozbawione podstaw. To Skarżąca zobowiązana jest do uprawdopodobnienia wystąpienia okoliczności, które mogą doprowadzić do sprowadzenia na nią niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków. Tego warunku nie spełnia lakoniczne stwierdzenie, że koszt ekspertyzy wynosi nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych.
W zażaleniu zarzuca się jakoby Sąd I instancji, przy ocenie wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. nie wziął pod uwagę faktycznej sytuacji z jaką musi zmierzyć się Skarżąca w swoim codziennym funkcjonowaniu jako zarządca nieruchomości. Jak wynika z uzasadnienia Sąd jednak wziął pod uwagę specyficzne, niejednokrotnie trudne warunki prowadzonej działalności (str. 3 uzasadnienia). Zauważył jednak, że poczynienie wysokich nakładów finansowych związanych z oceną techniczną budynku nie w każdym przypadku prowadzi do wystąpienia niebezpieczeństw wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Uzasadniał, że dla wstrzymania wykonania aktu konieczne jest wykazanie, że uszczuplenie będzie znaczne dla strony skarżącej. NSA podziela w pełni stanowisko Sądu I instancji. Skoro Skarżąca nie uprawdopodobniła stosownym dokumentem szacunkowych kosztów takiej ekspertyzy, nie wykazała, że wykonanie jej mogłoby spowodować istotne pogorszenie sytuacji finansowej Spółki np. poprzez skonfrontowanie tych kosztów z jej aktualną ogólną sytuacją finansową, to nie można oczekiwać, że Sąd w braku podstaw do oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. uzna, że zostały one spełnione.
Skarżąca mając na uwadze, jak sama twierdzi, możliwość wystąpienia po jej stronie niewypłacalności, narażenie prawidłowego funkcjonowania podlegających jej zarządowi nieruchomości, w szczególności zdrowie i życie mieszkańców korzystających z tych nieruchomości w związku z wykonaniem przedmiotowej ekspertyzy, w ocenie NSA, powinna wiarygodnie przedstawić swoją aktualną sytuację majątkową oraz prawdopodobny koszt takiej ekspertyzy. W tym celu powinna przedłożyć stosowne dokumenty źródłowe, na podstawie których będzie możliwe porównanie jej obecnej sytuacji finansowej z prawdopodobnym kosztem ekspertyzy. Dopiero wówczas Sąd będzie mógł ocenić czy realne jest w sytuacji Skarżącej, ustalonej przez prymat przedłożonych dokumentów finansowych lub innych, wystąpienie po jej stronie znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków. Wbrew twierdzeniom Skarżącej na złą kondycję finansową Spółki nie wskazują żadne dokumenty zgromadzone w aktach sprawy. Także w oparciu o dane z tych akt nie można poczynić ustaleń co do jej obecnej sytuacji finansowej.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Sąd I instancji w braku podstaw do oceny wystąpienia po stronie Skarżącej przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. postąpił prawidłowo odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia organu do czasu prawomocnego rozpoznania wniesionej skargi.
Na marginesie zauważyć należy, że nic nie stoi na przeszkodzie aby Skarżąca wystąpiła ponownie z wnioskiem o wstrzymanie zaskarżonego postanowienia jednocześnie prawidłowo i rzetelnie go uzasadniając.
Wymienione braki wniosku jak również chybiona argumentacja podniesiona w zażaleniu nie uzasadniają zmiany lub uchylenia zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji. Skarżąca nie wykazała jakie są konkretne przeszkody dla wykonania postanowienia. Nie uprawdopodobniła, że wykonanie obowiązku z postanowienia doprowadzi do jej niewypłacalności lub wpłynie negatywnie na prowadzoną działalność. Trudno doszukiwać się argumentacji, która dowodziłaby wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków w związku z przeprowadzeniem wskazanej ekspertyzy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.