Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 874/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Białymstoku odmówił Gminie Boćki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) w Białymstoku z dnia [...] sierpnia 2017 r., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki.
W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że Gmina Boćki zaskarżyła do sądu administracyjnego decyzję PWINB w Białymstoku utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w Bielsku Podlaskim z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] nakazującą stronie skarżącej rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków o wydajności do 5,0 m3/dobę, zlokalizowanej na działce nr geod. [...], położonej w obrębie gruntów wsi [...], gmina Boćki. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek nie zawierał uzasadnienia.
Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że w żaden sposób skarżąca nie uprawdopodobniła, iż wykonanie decyzji objętej wnioskiem wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Gmina Boćki, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości.
Skarżąca zarzuca zaskarżonemu postanowieniu naruszenie "art. 61 ust. 3 ppsa" (zapewne chodziło stronie o art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., "Ppsa") poprzez błędne ustalenie, że na podstawie zgromadzonych w tej i poprzednich sprawach dokumentów nie zachodzą i nie są udowodnione dostatecznie przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji rozbiórkowej do czasu wydania wyroku w tej sprawie, przez co narazi wnioskodawcę na znaczną szkodę, a zwłaszcza spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Gmina Boćki jest skarżącym i inwestorem, ale jednocześnie beneficjentem umowy z samorządem województwa podlaskiego na dotację w kwocie 2.965,161 zł na budowę łącznie 243 przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie Gminy. Konieczność rozbiórki choćby jednej z nich może wywołać skutki nie tylko dla niej, ale i dla wszystkich innych choćby w postaci utraty dotacji współfinansowania z funduszy unijnych i w rezultacie bankructwo gminy.
Z uwagi na powyższe skarżąca Gmina wnosi o zmianę postanowienia WSA w Białymstoku z dnia 21 grudnia 2017 r. poprzez wydanie orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji lub uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Białymstoku, ewentualnie na podstawie "art. 61 ust. 4" Ppsa o zmianę postanowienia poprzez orzeczenie o wstrzymaniu egzekucji na skutek zmiany okoliczności jeszcze przez WSA w Białymstoku na etapie wstępnego rozpatrzenia zażalenia.
Dodatkowo, jeśli zażalenie zostanie przekazane do NSA wnosi o zawieszenie wykonalności ww. decyzji do czasu rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 196 Ppsa.
W odpowiedzi E. K. wnosi o oddalenie zażalenia, podnosząc że ma one jedynie na celu przewlekanie sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 Ppsa wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 Ppsa, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.
Skarżąca Gmina we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uzasadniła, że zachodzą wobec niej przesłanki wynikające z art. 61 § 3 Ppsa, co czyni postanowienie WSA w Białymstoku prawidłowym, jednak w zażaleniu na powyższe postanowienie przedstawiła – w ocenie NSA – argumenty pozwalające nie tylko na uchylenie tego postanowienia, lecz również na udzielenie ochrony tymczasowej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Gmina Boćki w zażaleniu w sposób wystarczający wykazała, że zachodzą przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej, gdyż wykonanie zaskarżonej decyzji przed podjęciem przez WSA w Białymstoku rozstrzygnięcia co do zasadności skargi mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki.
W myśl art. 126 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1241 ze zm.) dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie niniejszej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. Dotacja rozwojowa to wydatki budżetu państwa przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków pochodzących z środków UE lub projektów realizowanych w ramach tych programów.
Zauważyć należy, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 lipca 2011 r. sygn. akt II GZ 371/11, LEX nr 1083469, gmina jako jednostka samorządu terytorialnego jest specyficzną instytucją działającą na podstawie i w granicach określonych przepisami prawa, a jej swoboda w dysponowaniu środkami pieniężnymi jest znacznie ograniczona i odmienna niż w przypadku przedsiębiorstw prywatnych działających w ramach swobody działalności gospodarczej. Ewentualna natychmiastowa rozbiórka przydomowej oczyszczalni ścieków, w przypadku korzystnego dla wnioskodawcy wyroku sądu administracyjnego mogłaby spowodować konieczność zaciągnięcia dodatkowych zobowiązań przez Gminę Boćki. W efekcie mogłoby dojść do zachwiania płynności finansowej i trudności w prawidłowej realizacji ciążących na skarżącej Gminie zadań, a także konieczności dokonania przesunięć środków na jej odbudowę z innych zadań planowanych do realizacji w bieżącym roku budżetowym.
Jako, że skarżąca Gmina jest beneficjentem umowy z samorządem województwa podlaskiego na dotację w kwocie 2.965,161 zł na budowę łącznie 243 przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie Gminy, powyższe mogłoby skutkować utratą dotacji współfinansowania z funduszy unijnych i w rezultacie znaczną szkodę dla gminy, a także trudne do odwrócenia skutki.
Przydomowe oczyszczalnie w Gminie Boćki zostały wybudowane z projektu finansowego ze środków unijnych w ramach Programu Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Konieczność rozbiórki oczyszczalni może skutkować nieosiągnięciem celu operacji, a przede wszystkim jego zachowania, na co również zwrócił uwagę pełnomocnik skarżącej w złożonym zażaleniu. Beneficjent, jakim w tym przypadku była Gmina Boćki jest zobowiązana do utrzymania osiągniętych wskaźników, czyli istniejących 243 oczyszczalni na terenie Gminy. Możliwe jest poddanie kontroli realizacji celów i ich zachowania po zakończeniu realizacji operacji. Brak oczyszczalni wybudowanej w ramach projektu w chwili kontroli może skutkować tym, że beneficjent będzie zobowiązany do zwrotu określonej kwoty pomocy. Rozebranej oczyszczalni - w razie korzystnego dla skarżącej – wyroku sądu administracyjnego – nie będzie można odbudować w ramach środków unijnych, ponieważ program się zakończył, a refundowane środki nie tylko nie zostaną przydzielone ponownie, ale też mogą zostać cofnięte.
Powyższe zdaniem Sądu w świetle wskazanych przez skarżącą okoliczności w zażaleniu, w tym pozbawienia możliwości ewentualnej odbudowy oczyszczalni oraz ryzyka utraty części lub nawet całości dofinansowania zrealizowanej już inwestycji uzasadnia stwierdzenie, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody oraz spowodowania nieodwracalnych skutków.
W świetle tego, co powiedziano wyżej zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, a wzgląd na ekonomikę postępowania skłonił Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko do uchylenia zaskarżonego postanowienia, lecz także do orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.
Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 oraz art. 61 § 3 Ppsa w zw. z art. 193 Ppsa, postanowił jak w sentencji.