Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. II SA/Gd 670/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi G. K. i S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] września 2013 r., sygn. akt [...], w przedmiocie zatwierdzenia scalenia gruntów. Sąd, powołując się na treść art. 124 § 1 pkt 1, art. 124 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.", oraz art. 1025 § 2 i art. 1027 K.c., wskazał, że w niniejszej sprawie skarżąca G. K. na wezwanie Sądu wskazała następców prawnych zmarłego B. C.. Ich dziedziczenia nie wykazano jednak odpisem prawomocnego postanowienia właściwego sądu o stwierdzeniu nabycia spadku bądź zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia sporządzonym przez notariusza. Wobec braku udowodnienia swoich prawa przez wskazanych spadkobierców w toku postępowania ziściły się przesłanki do jego zawieszenia.
Ponadto Sąd wyjaśnił, że postępowanie w niniejszej sprawie zostanie podjęte, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, to jest gdy zgłoszą się lub zostaną wskazani następcy prawni zmarłej, których prawa zostaną udowodnione w wymagany przez prawo sposób, albo od dnia ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku, stosownie do treści art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Ponadto jeżeli w ciągu roku od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania nie zgłoszą się lub nie zostaną wskazani następcy prawni zmarłej strony, sąd może z urzędu zwrócić się do sądu spadku o ustanowienie kuratora spadku, chyba że kurator taki już wcześniej został ustanowiony.
Zażalenie na ww. postanowienie wnieśli G. K. i S. K., podnosząc, że zmarły B. C. nie był właścicielem gruntów, których dotyczy niniejsze postępowanie. Wnieśli o ustanowienie kuratora spadku. Ponadto w piśmie z dnia 15 lutego 2017 r. uzupełnili swoje stanowisko odnośnie prawidłowości zawieszenia postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. W okolicznościach tej sprawy pomimo błędnego uzasadnienia, treść rozstrzygnięcia zawarta w zaskarżonym postanowieniu odpowiada prawu.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że z uwagi na przedmiot niniejszego postępowania, które dotyczy scalenia gruntów wsi, stronami takiego postępowania przed sądem administracyjnym powinni być wszystkie osoby, których to scalenie dotyczy. Stąd brak podstaw do ograniczania kręgu stron postępowania sądowoadministracyjnego tylko do skarżących, co postuluje się w ww. piśmie z dnia 15 lutego 2017 r. O kręgu stron postępowania sądowoadministracyjnego decydują bowiem przepisy obowiązującego prawa, a w tej sprawie m.in. art. 25 § 1, art. 26, art. 33 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003 r. Nr 178, poz. 1749 ze zm.). Z uwagi zaś na treść art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) nie ma w tej sprawie zastosowania art. 33 § 1a p.p.s.a. Wskazania wymaga, że zgodnie art. 1 pkt 5 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów przez uczestnika scalenia rozumie się: właściciela, użytkownika gruntu położonego na obszarze scalenia lub inwestora, a w przypadku gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego także podmiot gospodarujący tymi gruntami, a informacje w tym zakresie ustalane są według danych ewidencji gruntów (art. 20 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów).
Na potrzeby postępowania administracyjnego w tym zakresie sporządza się wykaz uczestników scalania, stanowiący element postanowienia o wszczęciu postępowania scaleniowego (art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów). Jednak uzyskanie przymiotu strony postępowania sądowoadministracyjnego związane jest nie tylko ze sporządzeniem takiego wykazu, lecz ze zdolnością sądową, o czym stanowi art. 25 § 1 p.p.s.a. Taką zaś zdolność, podobnie jak w ogólności w odniesieniu do zdolności prawnej, posiadają osoby fizyczne od urodzenia do chwili śmierci (art. 8 § 1 K.c.). Takiej zdolności prawnej, w tym sądowej nie posiadają zmarli.
W tej zaś sprawie jak wynika z akt sprawy B. C. zmarł w dniu 24 czerwca 2009 r., a więc jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego, co nastąpiło postanowieniem organu z dnia 23 października 2009 r., a także przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego, co nastąpiło w dniu 9 października 2013 r. (data wniesienia skargi). Oznacza to, że w okolicznościach tej sprawy nie był ani uczestnikiem scalenia, ani uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego. Brak było tym samym podstaw do wzywania strony skarżącej o wskazanie jego następców prawnych, a w związku z brakiem przedstawienia dowodów na okoliczność kto jest spadkobiercą ww. zmarłego, brak było tym samym podstaw do zawieszania postępowania sądowoadministracyjnego z tej tylko przyczyny.
Należy w tym miejscu wskazać, że działania Sądu I instancji ww. zakresie nie było konsekwentne, ponieważ w doniesieniu do innych osób zmarłych przed wszczęciem postępowania administracyjnego i sądowego, tj. J. K. zmarłego w 1977 r., S. P. zmarłej w 1984 r. i J. C. zmarłego w 2007 r., prawidłowo wydał zarządzenie o pominięciu tych osób jako uczestników postępowania sądowego. Dlatego odpowiednie zarządzenie o pominięciu jako uczestnika postępowania sądowego powinien też wydać w odniesieniu do B. C.. Podobne zarządzenia Sąd I instancji powinien także wydać w odniesieniu do zmarłych I. B. zmarłej 22 września 2009 r. i B. B. zmarłego 23 lipca 2011 r., a więc osób, które nie żyły w dacie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego, co oznacza, że nie posiadały zdolności sądowej, tj. zdolności do występowania przed sądem administracyjnym.
Nie mniej jednak z akt sprawy wynika, że już w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego zmarło czterech uczestników tego postępowania, tj. M. I. C., Z. M., A. M. D. i M. J. S.. W związku z tym aktualnie istnieje obligatoryjna przesłanka wynikająca z art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do zawieszenia postępowania sądowego. W tym zakresie działania Sądu nie mogą być zatem dowolne, obligatoryjność oznacza bowiem obowiązkowość. Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że pomimo wadliwego uzasadnienia, rozstrzygniecie Sądu I instancji o zawieszeniu postępowania w takich okolicznościach sprawy odpowiada prawu. Poza tym ewentualne uchylenie zaskarżonego postanowienia i tak z uwagi na wynikłe w tej sprawie okoliczność musiałoby prowadzić do ponownego (obligatoryjnego) zawieszenia postępowania, a takie działanie w okolicznościach tej sprawy nie ma uzasadnienia z uwagi na zasadę ekonomiki procesowej.
Z tych względów, na podstawie 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.