Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 466/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ustanowił na rzecz skarżącej Z. B. adwokata z urzędu i jednocześnie oddalił wniosek o przyznanie skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] maja 2002 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że we wniosku o przyznanie o prawa pomocy w zakresie całkowitym skarżąca podniosła, iż jest właścicielem domu o powierzchni [...] m2, a jej dochód stanowi kwota z emerytury w wysokości [...] zł. Dokonując wyliczeń Sąd wskazał, że skarżącej powinna pozostawać średnio kwota około 500 zł miesięcznie po odliczeniu wydatków, ale bez uwzględniania kwoty wydatkowanej na zakup żywności. Sąd doszedł do przekonania, iż skarżącej nie będzie stać na ustanowienie adwokata, lecz będzie w stanie uiścić wpis od skargi kasacyjnej. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił wniosek jedynie częściowo poprzez ustanowienie na rzecz skarżącej pełnomocnika z urzędu.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Z. B., podnosząc, że na utrzymanie i leczenie pozostaje jej o około 240 zł mniej niż wyliczył to Sąd pierwszej instancji. Do zażalenia skarżący dołączyła zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w K. z dnia [...] stycznia 2009r. oraz kartę informacyjną ze Szpitala Powiatowego w S.-K. z dnia [...] sierpnia 2006r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy Sąd może na wniosek osoby fizycznej przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, spoczywa na wnioskodawcy.
Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Taka możliwość zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż jakkolwiek skarżącej nie stać na poniesienie pełnych kosztów postępowania, obejmujących koszty zastępstwa procesowego, to jednak jest ona w stanie – jak zasadnie wywiódł Sąd pierwszej instancji – pokrywać koszty sądowe.
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia, wskazać należy, iż wyliczenia Sądu dokonane w oparciu o przedstawione przez stronę dokumenty zawsze mają charakter przybliżony, co jednak nie prowadzi do uznania, iż analiza sytuacji majątkowej i finansowej strony jest przeprowadzona nierzetelnie. To samo dotyczy podawanych przez stronę wartości, co potwierdza przedłożone przez Z. B. zaświadczenie z ZUS z dnia [...] stycznia 2009r. Należy też zauważyć, iż twierdzenia o złym stanie zdrowia skarżącej oparte są na karcie informacyjnej dotyczącej leczenia, które miało miejsce od [...] do [...] sierpnia 2004r. Ze względu na upływ czasu nie sposób uwzględnić tego dokumentu jako dowodu świadczącego o obecnym stanie zdrowia wnioskodawczyni.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji wnikliwie zbadał sytuację majątkową skarżącej i przeprowadził prawidłowe rozumowanie co do przesłanek udzielenia jej prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.