Uzasadnienie
Skarżący M.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] października 2009 r., znak [...] w sprawie przekazania według właściwości pisma w sprawie budowy parkingu. W piśmie procesowym z dnia 5 lipca 2010 r. skarżący wniósł o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Postanowieniem z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt II OW 80/10 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 22 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wyznaczył do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów - WSA w Opolu, a Sąd ten postanowieniem z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt II SO/Op 12/10 orzekł o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów.
Od postanowienia tego skarżący wniósł zażalenie. Wobec wniesienia zażalenia konieczne stało się rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, który to skarżący złożył przy piśmie z 24 lipca 2010 r.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu, uzasadniając to złą sytuacją finansową, faktem pozostawania na utrzymaniu "litościwych" ludzi, brakiem jakichkolwiek środków na niezbędne utrzymanie i leczenie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z "kobietą lat [...] i dzieckiem lat [...]", nie określając stopnia pokrewieństwa w/w osób.
W części wniosku dotyczącej majątku M. B. podał, że posiada jedynie mieszkanie o powierzchni [...] m², nie wykazując innych składników majątkowych.
W rubryce nr 10 pn.: "Dochody wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym" podał, że nie posiada wiedzy na ten temat, gdyż zamieszkuje sam i nie utrzymuje tak ścisłego kontaktu aby podać żądane informacje". Wobec braków stwierdzonych przez sąd w sposobie wypełnienia formularza skarżący został na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwany do jego uzupełnienia w dniu 21 grudnia 2010 r.
Jednocześnie Sąd pouczył skarżącego o skutkach niezastosowanie się do wezwania.
Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2011 r., sygn. akt II SO/Op 12/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił M. B. przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu wskazano, że w przedmiotowej sprawie WSA w Opolu uwzględniając zasadę ekonomii postępowania sądowego i wzywając skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku, wezwał go jednocześnie do złożenia dodatkowych wyjaśnień i przedłożenia stosownych dokumentów.
Jak podał WSA w Opolu, w odpowiedzi na wezwanie Sądu, M. B. prawidłowo wypełnił formularz wniosku. Skarżący nie dopełnił natomiast obowiązku dotyczącego przedłożenia wszystkich stosownych dokumentów i dodatkowych wyjaśnień, ograniczając się jedynie do złożenia lakonicznych stwierdzeń dotyczących jego stanu rodzinnego i sytuacji finansowej. Odmówił podania bliższych danych osób wymienionych jako rodzina. Stwierdził, że nie posiada żadnych środków na kupno podstawowych artykułów niezbędnych do życia.
Sąd I instancji podał dalej, że skarżący stwierdzając, że nie posiada żadnych środków na utrzymanie, nie wyjaśnił jednocześnie (nie wypełniając tym samym zobowiązania sądu) z jakich źródeł posiada fundusze na utrzymanie posiadanego mieszkania, a także na utrzymanie siebie. M. B. podał ponadto, że pozostaje na utrzymaniu "litościwych" ludzi, nie określając przy tym (który to obowiązek również wynikał z wezwania sądu) formy uzyskiwanej od nich pomocy. Sąd Wojewódzki podał następnie, że w pozostałym zakresie M. B. wezwania Sądu nie wypełnił.
WSA w Opolu stwierdził wobec powyższego, że ponieważ skarżący nie złożył żądanych dodatkowych informacji i dokumentów, to należało ocenić jego sytuację materialną jedynie na podstawie zebranych w sprawie danych. Wobec tego Sąd I instancji uznał, iż skarżący nie wykazał, aby spełniał przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa pomocy.
W zażaleniu na powyższe postanowienie M. B. wskazał, że jest ono bezprawne i bezpodstawne oraz wniósł o jego uchylenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zawsze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Wobec niepełnych informacji w zakresie zawartych w formularzu PPF danych oraz uzasadnionych wątpliwości Sądu I instancji co do sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego, zasadnie pismem z dnia 21 grudnia 2010 r. na podstawie art. 252 p.p.s.a. wezwano M. B. do złożenia wyjaśnień, w tym do wykazania: stanu rodzinnego (przez wypełnienie rubryki nr 6 wniosku PPF w części dotyczącej pokrewieństwa); stanu majątkowego osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym (przez wypełnienie rubryki nr 8); sprecyzowanie kim jest "kobieta lat [...]", o której skarżący wspomina w rubryce nr 6 oraz kim jest wskazane tam [...] - letnie dziecko, poprzez podanie stopnia pokrewieństwa oraz wyjaśnienie czy i w jakim zakresie udzielają one skarżącemu wsparcia, czy skarżący zobowiązany jest do świadczenia na ich rzecz; jego stanu majątkowego (przez wypełnienie rubryki nr 10 wniosku PPF w części dotyczącej dochodu miesięcznego brutto); kosztów utrzymania siebie i mieszkania (opłata za gaz, energię) przez przedłożenie kserokopii rachunków i faktur za media lokalowe; przedstawienie ponoszonych wydatków na swoje utrzymanie (wydatki na żywność, środki czystości, ubrania itp.); że skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku (przez przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy urząd pracy); że skarżący korzysta bądź też nie ze środków pomocy społecznej; jaki tytuł prawny skarżący posiada w stosunku do wskazanego w PPF,,mieszkania [...] m2" (w formie kserokopii dokumentu) oraz wyjaśnienia czy skarżący partycypuje i jakie ponosi koszty utrzymania w/w mieszkania; w oświadczeniu, czy skarżący korzysta z pomocy innych osób trzecich, a w przypadku pomocy finansowej - o wskazanie jej wysokości.
Wezwanie powyższe zostało wystosowane do skarżącego przez Sąd I instancji celem uzyskania informacji o rzeczywistym stanie majątkowym i rodzinnym wnioskodawcy.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu, skarżący w terminie nadesłał wypełniony formularz, w którym zawarł dodatkowe informacje, tj.: w rubryce nr 6 podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z kobietą lat [...] i dzieckiem lat [...] odmawiając podania bliższych danych co do tych osób "z uwagi na ich bezpieczeństwo, gdyż podanie wszystkich danych spowoduje ich niszczenie przez policję, która współdziała z prokuraturą i sędziami niszcząc ich pośrednio"; w rubryce nr 8 pn. "stan majątkowy osób pozostających ze mną we wspólnym gospodarstwie domowym" podał, że nie ma wiedzy na ten temat; w rubryce nr 11 dodatkowo stwierdził, że nie posiada pieniędzy na zakup wyżywienia, na wykupienie lekarstw, ani innych artykułów niezbędnych dla życia.
Z powyższego pisma wynika, że skarżący nie posiada żadnych środków na kupno podstawowych artykułów niezbędnych do życia. Jednocześnie odmówił on podania bliższych danych osób wymienionych jako rodzina. M. B. nie sprecyzował i nie udokumentował danych dotyczących tytułu prawnego do wykazanego mieszkania, wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem tego mieszkania, czy ewentualnymi kosztami leczenia. Nie wyjaśnił także, czy uzyskuje pomoc od instytucji państwowych, w postaci np. zasiłków z pomocy społecznej. Ponadto, skarżący nie przedstawił dokumentu uprawdopodobniającego okoliczność braku uzyskiwania dochodu, przez przedłożenie np. zaświadczenia potwierdzającego posiadanie statusu osoby bezrobotnej.
Skarżący stwierdzając, że nie posiada żadnych środków na utrzymanie, nie wyjaśnił jednocześnie z jakich źródeł posiada fundusze na utrzymanie posiadanego mieszkania, a także na utrzymanie siebie. Z jednej strony M. B. podał, że pozostaje na utrzymaniu "litościwych" ludzi, z drugiej jednakże, pomimo wezwania Sądu – nie określił formy uzyskiwanej od nich pomocy.
Podzielić należy przy tym pogląd Sądu I instancji, że jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por: post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl.).
Powyższa sytuacja w istocie zaistniała w sprawie niniejszej. Nie sposób bowiem zrozumieć, w jaki sposób skarżący może egzystować, w tym utrzymywać mieszkanie bez uzyskiwania jakichkolwiek dochodów, nie korzystając przy tym z pomocy materialnej w ramach np. świadczeń z pomocy społecznej.
Ponadto, zasadnie w zaistniałej sytuacji Sąd I instancji, wobec braku uzupełnienia przez skarżącego szeregu wskazywanych przez Sąd dokumentów, w oparciu o analizę istniejących w aktach sprawy danych, stwierdził, że M.B. nie wykazał, aby spełniał przesłanki do przyznania prawa pomocy.
Prawidłowo zatem wobec powyższych okoliczności odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.