Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 lutego 2023 r. sygn. akt VII SPP/Wa 20/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił sprzeciw R.J. od postanowienia referendarza sądowego tego Sądu z dnia 24 stycznia 2023 r.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że ww. postanowienie referendarza sądowego zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 30 stycznia 2023 r., a więc termin do wniesienia sprzeciwu upływał w dniu 6 lutego 2023 r. Tymczasem pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw dopiero w dniu 8 lutego 2023 r., o czym świadczy data nadania przesyłki na poczcie. W tej sytuacji Sąd uznał, iż sprzeciw został wniesiony po terminie określonym w art. 259 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) i odrzucił go w oparciu o art. 259 § 2 p.p.s.a.
Zażaleniem R. J. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie:
- 1) art. 259 § 2 k.p.a. poprzez bezzasadne odrzucenie sprzeciwu w sytuacji, gdy na Sądzie orzekającym ciąży ustawowy obowiązek kompleksowego rozpatrzenia sprawy, a odrzucenie sprzeciwu bez jego merytorycznego rozpoznania stanowi naruszenie praw obywatela do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;
- 2) art. 7 k.p.a. poprzez bezpodstawne i przedwczesne odrzucenie sprzeciwu skarżącego, podczas gdy w toku postępowania Sąd zobowiązany jest do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co jednakże w przedmiotowym postępowaniu nie nastąpiło i co w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionego pogwałcenia praw skarżącego.
Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") od postanowień i zarządzeń, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; dotyczących prawa pomocy), strona może wnieść sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia referendarza sądowego. Natomiast stosownie do art. 259 § 2 p.p.s.a. sprzeciw wniesiony po terminie podlega odrzuceniu przez sąd.
W przedmiotowej sprawie postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt VII SPP/Wa 19/23, odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zostało skutecznie doręczone profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącego w dniu 30 stycznia 2023 r. a zatem termin na wniesienie sprzeciwu upływał skarżącemu z dniem 6 lutego 2023 r. W tych okolicznościach wniesienie przez skarżącego sprzeciwu w dniu 8 lutego 2023 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) nastąpiło po terminie, tym samym wniesiony przez stronę sprzeciw – na podstawie art. 259 § 2 p.p.s.a. (błędnie przywołanego w zażaleniu jako art. 259 § 2 k.p.a.) – podlegał odrzuceniu, o czym zasadnie orzekł Sąd pierwszej instancji.
Odnośnie podniesionych zarzutów podnieść należy, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie stosuje w przepisów postępowania administracyjnego znajdujących się w Kodeksie postępowania administracyjnego, ponieważ stosuje przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulującej procedurę sądowoadministracyjną. Stosownie bowiem do treści art. 1 p.p.s.a. ustawa ta normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jej przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne).
Sąd administracyjny tylko kontroluje prawidłowość stosowania przepisów procedury administracyjnej. Dlatego nie można zarzucić Sądowi pierwszej instancji, że z naruszeniem zasad zawartych w art. 7 k.p.a. nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Ponadto należy zauważyć, że przepisy jasno i kategorycznie określają w jakim terminie wnosi się sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego wydanego w trybie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i jakie są konsekwencje przekroczenia tego terminu (zob. art. 259 § 1 i 2 p.p.s.a.). Sąd nie ma w tym względzie żadnego pola do własnej oceny czy wydania decyzji uznaniowej, gdyż związany jest stanowczym brzmieniem przepisów prawa. Umożliwienie natomiast merytorycznego rozpoznania przedmiotowego sprzeciwu przez Sąd w sytuacji przekroczenia terminu do jego wniesienia wskazanego w przepisach prawa stanowiłoby z kolei naruszenie innej niż prawo do sądu konstytucyjnej zasady – równości wobec prawa. Sytuację prawną stron postępowania kształtuje zasada równouprawnienia, polegająca na tym, że każda strona procesowa ma zapewnione w procesie jednakowe środki ochrony i jednakowe możliwości ich użycia przez podejmowanie odpowiednich czynności procesowych.
Twierdzenie to można odnieść nie tylko do sytuacji procesowej stron konkretnego postępowania sądowego, ale także do konieczności zagwarantowania równych praw stronom wszystkich postępowań sądowych tego samego rodzaju. Wobec tego, przyznanie możliwości merytorycznego rozpoznania sprzeciwu w sytuacji naruszenia terminu do jego złożenia byłoby nie tylko wbrew prawu (wbrew art. 259 § 1 i 2 p.p.s.a.), ale także stanowiłoby naruszenie zasady równego traktowania i poczucia sprawiedliwości wobec tych stron, w stosunku do których wydano podobne postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu z powodu wniesienia go po terminie (a więc ponoszą konsekwencję swojego nieterminowego działania procesowego) oraz tych, którzy terminu tego dochowali i w związku z tym ich środki zaskarżenia stały się możliwe do rozpoznania. Odmienne potraktowanie sprzeciwu skarżącego byłoby jego nieuzasadnionym nadmiernym uprzywilejowaniem względem innych podmiotów.
Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.