Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu M. N. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie tegoż Sądu z dnia 4 października 2017 r. o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o nakazie rozbiórki.
Sąd, powołując się na treść art. 86 § 1, art. 87 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wskazał, że okoliczności podane we wniosku dotyczące stanu zdrowia skarżącego nie pozwalają na uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu, okoliczności te nie uprawdopodobniają braku winy wnioskodawcy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia. Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, jego choroba oraz pobyt w szpitalu w 2004 r. nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu, a ponadto fakt leczenia nie wskazuje na to, by wnioskodawca nie był w stanie złożyć w terminie zażalenia.
Sąd wskazał, że przywołane przez skarżącego okoliczności miały miejsce wcześniej niż ostatni dzień terminu do wniesienia zażalenia. Ponadto fakt, że skarżący osobiście odebrał postanowienie w dniu 9 października 2017 r. (postanowienie zawierało pouczenie o trybie i sposobie wniesienia zażalenia) podaje w wątpliwość termin, który skarżący wskazał, jako początek biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Możliwość samodzielnego prowadzenia spraw (wniesienie skargi, popieranie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji), pozwala stwierdzić, że skarżący jest w stanie sam prowadzić swoje sprawy.
Z kolei, jeśli skarżący ma świadomość, że nasilające się w różnym okresie objawy chorób przewlekłych wpływają w jakikolwiek sposób na jego działania, powinien był skorzystać z pomocy osób trzecich tak, by nie ponieść negatywnych konsekwencji procesowych.
Sąd wyjaśnił, że w odniesieniu do stanów chorobowych w kontekście przyczyn uchybienia terminowi, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu w ujęciu art. 86 § 1 p.p.s.a. zalicza się między innymi chorobę, ale nie każdą, a taką, która miała nagły i obłożny charakter (powodując zwłaszcza konieczność hospitalizacji) i nie pozwalała na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok NSA z 1 marca 1999 r., II SA 45/99, LEX nr 46785; postanowienie NSA z 6 listopada 2007 r., II OZ 1070/07). W ocenie Sądu, przedstawiona przez wnioskodawcę dokumentacja lekarska w żaden sposób nie wskazuje na to, by niezłożenie przez niego zażalenia wynikało z nagłej i obłożnej choroby. W szczególności, dokumentacja potwierdzająca pobyt wnioskodawcy w szpitalu w 2004 r. nie może stanowić dowodu, że stan zdrowia uniemożliwiał mu złożenie tego zażalenia w terminie (por. postanowienie NSA z 15 grudnia 2010 r., II GZ 223/10).
Warunkiem przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, na podstawie art. 86 p.p.s.a., jest brak winy zainteresowanego w niedopełnieniu tej czynności. Spełnienie tego warunku należy więc oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność, oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna, istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu i jednocześnie uniemożliwiła jej działanie, nawet przy dołożeniu największego wysiłku możliwego w danych okolicznościach (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2016 r., II FSK 3286/14).
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. N., podtrzymując dotychczasową argumentację, że na terminowe wniesienie zażalenia nie pozwalał jego stan zdrowia. W tym zakresie zaś Sąd nie posiada specjalistycznej wiedzy aby stwierdzić, że choroby na jakie cierpi skarżący (depresja i cukrzyca) nie stanowiły przeszkody do terminowego wniesienia zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a. jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Oznacza to, że strona wnosząca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodzianie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej.
Ponadto zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13). Chodzi więc nie tylko o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy, co niewątpliwie nastąpiło przez wskazanie, że skarżący cierpi na różne chory, lecz także wykazanie, że powoływane choroby stanowiły niemożliwą do przezwyciężenia przyczynę niedochowania terminu. Oznacza to, że konieczne jest w takim przypadku wykazanie przez wnioskodawcę, że jego stan zdrowia był takiego rodzaju, że nie pozwalał na osobiste wykonanie czynności. W tej zaś sprawie Sąd I instancji ma racje, że takich wniosków nie można wywieść z przedstawionej dokumentacji, która nie dotyczy okresu w jakim skarżącemu przysługiwał termin do wniesienia zażalenia.
Dlatego Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że skarżący nie wykazał, że zaistniał u niego taki stan zdrowia, który uniemożliwiał podejmowanie czynności procesowych. Przy czym wyjaśnienia wymaga, że Sąd I instancji nie tyle oceniał stan zdrowia skarżącego, ile to czy skarżący wykazał aby jego stan zdrowia uniemożliwiał terminowe wniesienie zażalenia. Nie każda choroba jest bowiem przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej. Dlatego powołanie się przed Sądem na okoliczność choroby wymaga wykazania, że była to taka choroba, która uniemożliwiła osobiste działanie stronie. W tym celu konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia na niemożność działania, tj. że skarżący nie był w stanie samodzielnie prowadzić swojej sprawy przed Sądem. Z przedstawionej zaś dokumentacji medycznej nie wynika aby w ogólności skarżący nie mógł prowadzić swoich spraw sądowych oraz aby przyjmował takie leki i w takiej dawce, która pozwalałaby w sposób obiektywny stwierdzenie istnienia przeszkody do terminowego dokonania czynności procesowej (w tej sprawie wniesienia zażalenia).
Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.