Uzasadnienie
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Stowarzyszenie "[...]" złożyło wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 25 listopada 2005r. Sąd poinformował skarżące Stowarzyszenie o obowiązku złożenia przedmiotowego wniosku na urzędowym formularzu. Sąd pouczył o konieczności złożenia wypełnionego formularza w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Stowarzyszenie nie wykonało powyższego zarządzenia Sądu.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 stycznia 2006r., sygn. akt IV SA/Wa 1959/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił wniosek Stowarzyszenia "[...]" o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że art. 24 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz.U. Nr 96, poz. 873 ze zm.), na który powołuje się wnioskodawca, nie może stanowić podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd powołał także postanowienie NSA z dnia 23 marca 2005r., sygn. akt II FZ 88/05, w którym wyrażono pogląd, iż zasada dotycząca obowiązku Sądu do przesyłania wnioskodawcy urzędowego formularza, nie ma zastosowania w odniesieniu do osoby prawnej.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożyło Stowarzyszenie "[...]", wnosząc o pozytywne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych na podstawie art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Jednocześnie wskazało, że kwestia, czy Stowarzyszenie jest organizacją pożytku publicznego wymaga wyjaśnienia przy rozpatrywaniu wniosku. Na poparcie swoich racji powołano także przepisy konwencji z Aarhus z dnia 25 czerwca 1998r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz.U. z 2003r. Nr 78, poz. 706).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. W myśl natomiast art. 257 tej ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, zatem zaskarżone postanowienie zasługuje na aprobatę.
Należy wyjaśnić, że powołany przez skarżącego przepis art. 24 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie nie stanowi samoistnej podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż odsyła do przepisów odrębnych. W przepisach o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest w tej mierze stosownej regulacji. Takiej podstawy nie dają również przepisy powołanej przez Stowarzyszenie Konwencji z Aarchus, gdyż Konwencja ta jedynie zaleca stworzenie odpowiedniego mechanizmu udzielania pomocy, aby zlikwidować lub zredukować finansowe i inne ograniczenia dostępu do wymiaru sprawiedliwości (art. 9 ust. 5). Jednocześnie nienaruszone pozostają kompetencje sądów krajowych do orzekania o kosztach w postępowaniu sądowym (art. 3 ust. 8 Konwencji).
Zgodnie z art. 240 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, zwolnić organizacje społeczne od obowiązku uiszczania wpisu w ich własnych sprawach, a także cofnąć to zwolnienie, jednakże dotychczas takie rozporządzenie nie zostało wydane, a dopiero taka podstawa prawna byłaby właściwa do generalnego zwolnienia od części opłat sądowych niektórych organizacji społecznych.
Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.