Uzasadnienie
II OZ 181 / 10
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącym J. i J. M. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego nakazu wykonania określonych robót budowlanych.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, a także z dodatkowych dokumentów złożonych na wezwanie referendarza sądowego wynikało, że J. i J. M. pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym i utrzymują się ze sprzedaży mleka, z tytułu której zadeklarowali miesięczny dochód w wysokości 1.969,16 złotych. Skarżący są właścicielami domu o powierzchni 210 m2, mieszkania o powierzchni 75 m2 oraz gospodarstwa rolnego o powierzchni 12,0142 ha w związku, z którym otrzymali decyzjami Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Piotrkowie Trybunalskim, płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2008 w łącznej wysokości 10.497,39 złotych, zaś na rok 2007 w kwocie 10.934,19 złotych. Wskazując wysokość ponoszonych wydatków skarżący podali, iż podatek rolny oraz od nieruchomości za 2009 rok wyniósł 1.188 złotych (płatny w ratach kwartalnych po 297 złotych).
Skarżący przedstawili także wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika, że w dniu 4 września 2009 r. saldo bieżące wynosiło 14.327,16 złotych, zaś największą wartość osiągnęło w dniu 14 października 2009 r. 17.990,29 złotych. W ostatnim z przedstawionych na wyciągu dniu, tj. 11 grudnia 2009 r. saldo wynosiło 1.043,42 złotych. Z wyciągu bankowego wynikało ponadto, że skarżący z dwóch linii kredytowych obsługują dwa kredyty klęskowe, których salda wynoszą odpowiednio 3.135 złotych i 5.900 złotych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, dokonując analizy złożonych przez skarżących oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, uznał, iż wnioski skarżących o przyznanie prawa pomocy nie zasługują na uwzględnienie.
Jak podkreślił Sąd, skarżący wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, co oznacza, iż zobowiązani byli do wykazania, iż nie posiadają środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawione przez stronę dokumenty nie dają jednakże podstaw do twierdzenia, iż skarżących zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa. Sąd miał na uwadze przede wszystkim fakt, iż skarżący posiadają wartościowy majątek w postaci nieruchomości- gospodarstwo rolne o powierzchni ponad 12 ha, dom o powierzchni 210 m2 i mieszkanie o powierzchni 75 m2, a także osiągają regularne dochody z tytułu działalności rolniczej (sprzedaż mleka i zwierząt), otrzymują również coroczne dotacje związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji kwoty osiąganych dochodów oraz dotacji, przy uwzględnieniu ponoszonych przez skarżących wydatków, usprawiedliwiają przyjęcie tezy, że skarżący są w stanie zgromadzić środki na pokrycie kosztów udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, iż strona nie wykazała, że nie posiada lub nie jest w stanie zgromadzić środków na udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.). odmówił im przyznania prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli J. i J. M., wnosząc o jego uchylenie.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazali, iż budynek o powierzchni 210 m2 to w istocie dwa budynki po 105 m2, na dwóch różnych działkach w dwóch różnych wsiach, choć według wykazu można to przyjąć, jako jeden "duży " budynek mieszkalny. Dotacja z Unii Europejskiej, którą to otrzymują nie jest jednakowa i jest głównie przeznaczona na zakup potrzebnych rzeczy jak: pasze, otręby, koncentraty, różnego rodzaju opryski oraz inne artykuły potrzebne do produkcji płodów rolnych dla krów. Ponadto wskazali, iż posiadają 8 sztuk krów dających mleko, za które otrzymują od mleczarni 0,89 zł za 1 litr mleka w klasie 1. Saldo końcowe na dzień 31 grudnia 2009 rok wyniosło 18,95 zł, a dwie linie kredytowe obsługujące dwa kredyty klęskowe, których salda wynoszą odpowiednio 3.135 złotych i 5.900 złotych, stanowią zaciągniętą pożyczkę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stwierdzić trzeba, iż zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego sprawę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, nie zostało wykazane przez wnioskodawców, że nie są oni w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Osiągane, bowiem przez nich dochody oraz stan zgromadzonego majątku nie pozwalają w żaden sposób na przyjęcie, iż została spełniona przesłanka niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, od której uzależnione jest przyznanie prawa pomocy w zakresie wskazanym przez skarżących.
Powyższe względy nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie ustaleń, jak i oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu.
Mając wskazane wyżej okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesione zażalenie na mocy art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., jako pozbawione uzasadnionych podstaw.