Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę "M." Stowarzyszenie Zwykłe w G. (dalej "skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.
W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że zgodnie z art. 46 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) do pisma wnoszonego przez pełnomocnika należy dołączyć pełnomocnictwo. Powołując się na orzecznictwo Sąd I instancji wyjaśnił, że właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków tego stowarzyszenia. Źródłem takiego upoważnienia nie może być regulamin jako dokument statuujący powstanie stowarzyszenia zwykłego. Stowarzyszeniu zwykłemu przysługuje zdolność sądowa jako organizacji społecznej, jednak legitymację procesową, a zatem zdolność do czynności procesowych, w tym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia. Natomiast przedstawiciel wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe jedynie wówczas, gdy pozostali członkowie stowarzyszenia upoważnią go do tego w należytej prawnej formie.
Zarządzeniem z dnia 28 sierpnia 2015 r. Przewodniczący Wydziału II wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi przez złożenie uchwały podpisanej przez wszystkich członków Stowarzyszenia (wraz z imienną listą członków Stowarzyszenia) upoważniającej L. J. do reprezentowania stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wobec nieuzupełnienia przez stronę braków formalnych w terminie Sąd I instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł L. J., zaskarżając je w całości i wnosząc o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
W uzasadnieniu zażalenia nie przedstawiono polemiki z argumentacją Sądu I instancji przedstawioną w zaskarżonym orzeczeniu. Strona skupiła się na opisaniu sprawy i odniosła się do podstaw wniesienia swojej skargi do sądu administracyjnego.
Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. powyższe zażalenie zostało uzupełnione przez pełnomocnika z urzędu L. J., który podtrzymał prezentowana przez niego wcześniej argumentację i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Pełnomocnik skarżącego powtórzył okoliczności przytaczane wcześniej w pismach skarżącego m.in. to, że stowarzyszenie nie posiada siedziby ani biura, nie wysyła korespondencji, nie prowadzi rejestrów ani spisu członków, ani biurowości w jakiejkolwiek formie. Wszelkie uchwały stowarzyszenia były podejmowane w formie ustnej. Uzupełnienie danych o które Sąd wzywał L. J. nastąpiło zatem zgodnie z jego możliwościami.
Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. (k. 309-310) uczestnik postępowania D. S.A. wniósł o oddalenie zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują w postępowaniu czynności przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Osoby te mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 p.p.s.a.). Brak w tym zakresie jest brakiem formalnym, uzupełnianym w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a.. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy sąd administracyjny odrzuca skargę w sytuacji, gdy strona nie usunęła w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
Jak słusznie wskazał wcześniej Sąd I instancji, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto pogląd, w którym wskazuje się, że właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego. W związku z powyższym skarga stowarzyszenia powinna zostać podpisana bądź przez wszystkich członków stowarzyszenia, bądź też przez przedstawiciela stowarzyszenia, z jednoczesnym nadesłaniem dokumentu (uchwały podpisanej przez wszystkich członków stowarzyszenia), z którego wynika jego upoważnienie do reprezentowania stowarzyszenia.
W niniejszej sprawie w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II z dnia 25 sierpnia 2015 r. wezwano stowarzyszenie do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia, przez złożenie uchwały podpisanej przez wszystkich członków stowarzyszenia (wraz z imienną lista członków stowarzyszenia) upoważniającej L. A. J. do reprezentowania stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi.
W odpowiedzi L. J. podniósł, że wezwanie Sądu jest niemożliwe do spełnienia, gdyż jest on przedstawicielem ustawowym Stowarzyszenia co wynika z § 5 regulaminu Stowarzyszenia, którego odpis znajduje się w aktach sprawy. Ponadto wyjaśniono, że Stowarzyszenie "M." nie podejmowało uchwał w formie pisemnej, a jedynie uchwały ustne.
W pierwszej kolejności, z uwagi na zarzuty zażalenia, stwierdzić należy, że skarżące stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym, a zatem, jako uproszczona forma stowarzyszenia, zgodnie z art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2017 r. poz. 210), nie posiada osobowości prawnej. Stowarzyszenie takie tworzą wszyscy członkowie, a sposób ich działania reguluje regulamin. Do stowarzyszenia zwykłego nie stosuje się art. 10 i 11 ustawy o stowarzyszeniach, co oznacza, że stowarzyszenie zwykłe nie posiada organów.
Ponadto - jak się przyjmuje w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - z powodu nieprzysługiwania stowarzyszeniom zwykłym osobowości prawnej i niestosowania do nich przepisów o osobach prawnych na podstawie art. 331 k.c., podmiotem praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych związanych z działalnością stowarzyszeń zwykłych nie mogą być same te stowarzyszenia, lecz tylko ich członkowie. Stowarzyszeniu zwykłemu przysługuje natomiast zdolność sądowa jako organizacji społecznej, jednak uprawnienie do działania za takie stowarzyszanie w postępowaniu przed sądem administracyjnym posiadają wszyscy jego członkowie.
Natomiast przedstawiciel wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli pozostali członkowie stowarzyszenia upoważnią go do tego w należytej formie prawnej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, w którym wskazuje się, że właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego. Za źródło takiego upoważnienia, jak słusznie ocenił Sąd I instancji, nie uznaje się regulaminu, jako dokumentu statuującego tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.