Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 37/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę I. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję nr [...] Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2015 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki.
W piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. I, Sp. z o.o. z siedzibą w K. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Z uwagi na braki formalne wniesionej skargi kasacyjnej Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 25 kwietnia 2016 r., wezwał stronę skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł oraz do złożenia dwóch odpisów skargi kasacyjnej, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Pomimo skutecznego doręczenia powyższego wezwania w dniu 28 kwietnia 2016 r., do dnia upływu ostatecznego terminu na uzupełnienie ww. braków skargi kasacyjnej, który przypadał na dzień 5 maja 2016 r., skarżąca nie uzupełniła wspomnianych braków. Termin do uzupełnienia braków fiskalnych i formalnych skargi kasacyjnej upłynął bezskutecznie w dniu 5 maja 2016 r. Z akt sprawy wynika, że do dnia 25 maja 2016 r. wpis od skargi kasacyjnej nie został uiszczony.
Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 37/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił powyższą skargę kasacyjną. W uzasadnieniu Sąd mając na uwadze treść art. 178 i art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) stwierdził, że przepisy te znajdują zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, bowiem braki fiskalne i formalne skargi kasacyjnej nie zostały uzupełnione w przepisanym terminie, a tym samym zasadne było odrzucenie wniesionej skargi kasacyjnej.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając orzeczeniu Sądu naruszenie art. 220 § 1 oraz art. 220 § 3 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej pomimo braku podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej. Na tej podstawie wniesiono m.in. o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu strona skarżąca zrelacjonowała przebieg czynności procesowych w niniejszym postępowaniu i podniosła, że zażalenie (powinno być zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej) nie odpowiada prawu. Powołany został pogląd NSA zawarty w postanowieniu z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1878/14, zgodnie z którym nieprecyzyjność (niedokładność) pouczenia zawartego w wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, która powoduje wątpliwość co do treści i sposobu prawidłowego wykonania tego zarządzenia, wyklucza możliwość odrzucenia skargi kasacyjnej w sytuacji niezastosowania się do wskazanego w pouczeniu rygoru. Zdaniem strony skarżącej, w realiach niniejszej sprawy zarówno wezwanie do usunięcia braków z dnia 25 kwietnia 2016 r., jak i zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z tej samej daty nie zostały sformułowane w sposób wystarczająco precyzyjny i jasny, co mogło powodować wątpliwości co do obowiązku nakładanego na skarżącego.
Skarżąca zauważa, że zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu nie wskazywało skargi kasacyjnej od wyroku w przedmiocie jakiej skargi na decyzję administracyjną dotyczy, co w sytuacji kiedy I. Sp. z o.o. jest stroną więcej niż jednego postępowania sądowoadministracyjnego, może wywoływać wątpliwości, której ze spraw dotyczy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak stanowi art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. W art. 49 § 1 P.p.s.a. mowa jest, że w wypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Z kolei zgodnie z art. 176 § 2 P.p.s.a. poza wymaganiami, o których mowa w § 1 tego przepisu, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 177a P.p.s.a.). W przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej podlega ona odrzuceniu, o czym stanowi art. 178 P.p.s.a.
W świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) nie ulega wątpliwości, że niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Wskazana uchwała w swojej sentencji zawiera wykładnię art. 49 § 1 i art. 47 § 1 P.p.s.a., znajdującą zastosowanie także w rozpoznawanej sprawie. Nieprzedłożenie wymaganych przez art. 47 § 1 P.p.s.a. odpisów skargi kasacyjnej jest bowiem istotnym brakiem formalnym, tj. takim, który uniemożliwia nadanie pismu dalszego prawidłowego biegu.
Kolejnym z wymogów stawianym pismom kierowanym do sądu, jakim niewątpliwie jest skarga kasacyjna, jest ich opłacenie. Wskazuje na to treść art. 220 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. W § 3 tego artykułu stwierdza się, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarga kasacyjna jako pismo wszczynające postępowanie przed sądem w danej instancji musi zostać opłacone oraz spełniać inne wymogi formalne np. zawierać odpisy skargi kasacyjnej dla stron postępowania. Brak spełnienia powyższych wymogów powoduje reakcję Przewodniczącego Wydziału, który informuje o stwierdzonych brakach i wyznacza termin do ich uzupełnienia pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie sprowadzało się to do wydania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł oraz do wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej z dnia 15 kwietnia 2016 r. poprzez nadesłanie jej dwóch odpisów. Odpowiednie zarządzenie oraz wezwanie zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 28 kwietnia 2016 r. (zpo k. 85). Od tego momentu biegł termin 7 dni na uzupełnienie wskazanych braków formalnych i fiskalnych.
Upływał on w dniu 5 maja 2016 r. Jak wynika z akt sprawy do dnia 25 maja 2016 r. nie wpłynął wpis od skargi kasacyjnej (k. 86). Brak także nadesłania dwóch odpisów wniesionej skargi kasacyjnej. Słusznie zatem uznał Sąd I instancji, że braki wniesionej w piśmie z dnia 15 kwietnia 2016 r. skargi kasacyjnej (formalne i fiskalne) nie zostały uzupełnione i wobec tego na zasadzie art. 178 P.p.s.a. należało ją odrzucić.
Odnosząc się do zarzutu zażalenia, że zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej z dnia 25 kwietnia 2016 r. było nieprecyzyjne bowiem nie wskazywało dokładnie, której skargi kasacyjnej skarżącej Spółki dotyczy, a tym samym skarżąca nie mogła określić w jakiej sprawie ma być wniesiony wpis gdyż prowadzi też inne postępowania sądowoadministracyjne, NSA stwierdza, że jest on niezasadny.
W zarządzeniu tym (k.
80) wskazano, że wpis dotyczy skargi kasacyjnej z dnia [...] kwietnia 2016 r. Podana została sygnatura akt sądowych sprawy tj. II SA/Kr 37/16. Wiadomo zatem było, od której skargi kasacyjnej należy uiścić wpis. W sprawie o sygn. akt II SA/Kr 37/16 został wydany jeden wyrok z dnia 12 lutego 2016 r. i skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła jedynie I. Sp. z o.o. z siedzibą w K., która jako strona skarżąca została wymieniona w ww. zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Twierdzenie zażalenia, że treść zarządzenia i wezwania nie zostały sformułowane w sposób wystarczająco precyzyjny i jasny, co mogło powodować wątpliwości co do obowiązku nakładanego na skarżącego, jest tym samym pozbawione podstaw. Zdaniem NSA, skarżąca prowadząc wiele spraw przed sądem I instancji była w stanie ustalić w oparciu o dane wskazane w ww. pismach, w jakiej sprawie należy uzupełnić wskazane w nich braki skargi kasacyjnej.
Na koniec odnieść się należy do zawartego w zażaleniu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Powyższe żądanie stanowi odrębny wniosek procesowy, który nie mógł zostać rozpoznany w ramach środka odwoławczego od postanowienia o odrzuceniu skargi. W niniejszej sprawie mamy zatem do czynienia z kolizją środków prawnych wymienionych w art. 86 P.p.s.a., tj. wniosku o przywrócenie terminu, oraz w art. 194 P.p.s.a. - zażalenia. W orzecznictwie sądowym ukształtowany jest pogląd, że czynności procesowe polegające na złożeniu środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest - na skutek upływu terminu - bezskuteczna.
Takie stwierdzenie może zaś wynikać z prawomocnego orzeczenia o odrzuceniu pisma procesowego (zob. postanowienia NSA: z dnia 6 października 2015 r. sygn. akt II OZ 935/15; z dnia 25 lutego 2016 r. sygn. akt II OZ 197/16; z dnia 10 marca 2016 r. sygn. akt II OZ 209/16; z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt II OZ 709/16; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeśli zatem strona uważa, że nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy, to siedmiodniowy termin do złożenia ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu rozpocznie bieg dopiero w dacie doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi.
Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony, albowiem przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu I instancji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.