Uzasadnienie
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 marca 2013 r. wezwano skarżącego B. P. do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej przez niego skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...] w kwocie 500 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.
W odpowiedzi na powyższe skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a postanowieniem z dnia 7 maja 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W dniu 17 lipca 2013 r. B. P. wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, uiszczając jednocześnie wpis w wymaganej wysokości.
Postanowieniem z dnia 2 września 2013 r. Sąd oddalił wniosek o przywrócenie terminu, które następnie B. P. zaskarżył w drodze zażalenia.
W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II do uiszczenia w kwocie 100 zł wpisu sądowego od powyższego zażalenia skarżący w dniu 28 października 2013 r. złożył na urzędowym formularzu kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wyjaśnił, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się z działalności gospodarczej, z której "wynagrodzenie otrzymuje okresowo" i aktualnie "nie ma takiej kwoty". Wyjaśnił ponadto, że posiada mieszkanie w wielkości [...] m² oraz zadłużenie kredytowe.
Pismem referendarza sądowego z dnia 31 października 2013 r. (doręczonym 7 listopada 2013 r.) wezwano skarżącego do sprecyzowania i udokumentowania okoliczności dotyczących jego dochodów, zobowiązań i miesięcznych wydatków.
Powyższe pismo pozostało bez odpowiedzi.
Postanowieniem z dnia 27 listopada 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy.
Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł B. P..
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 222/13 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zdaniem Sądu w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd przede wszystkim zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu złożonego wniosku wnioskodawca nie wskazał udokumentowanych okoliczności motywujących niemożność poniesienia kosztów postępowania. Nie przedłożył także stosownych dokumentów na skutek wezwania w tym przedmiocie czy też na etapie złożenia sprzeciwu, chociaż ciążył na nim obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, ale także poparcia powoływanych okoliczności środkami dowodowymi.
Tym samym nie sposób przyjąć, że od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym przedmiocie uległa zmianie na niekorzyść finansowa i majątkowa sytuacja wnioskodawcy, stanowiąca przesłankę uwzględnienia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł B. P., podnosząc okoliczności przedstawione we wniosku o zwolnienie z kosztów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.); dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z konstrukcji powołanej normy prawnej wynika, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Wskazać ponadto trzeba, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tego obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, iż obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych.
Rację ma Sąd pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej zwolnienie go od ponoszenia kosztów postępowania we wnioskowanym zakresie. Skarżący – mimo wezwania referendarza sądowego z dnia 31 października 2013 r. – nie udzielił żądanych informacji, które pozwoliłyby Sądowi ocenić jego sytuację materialną w kontekście spełniania przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, że dla takiej oceny niewystarczające są zawarte we wniosku szczątkowe dane o prowadzonej działalności gospodarczej, wielkości posiadanego mieszkania oraz zadłużeniu kredytowym. Brak szczegółowego przedstawienia sytuacji finansowej, jak również brak udokumentowania wskazanych we wniosku informacji w rzeczywistości uniemożliwiło Sądowi pierwszej instancji merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego z uwzględnieniem zmiany okoliczności sprawy, stosowanie do treści art. 165 p.p.s.a. Jak słusznie podniósł Sąd, w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie sposób bowiem przyjąć, że od chwili wydania poprzedniego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy zmianie na niekorzyść wnioskodawcy uległa jego sytuacja finansowa i majątkowa, stanowiąca przesłankę uwzględnienia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Skoro skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym dla siebie utrzymaniu, Sąd pierwszej instancji zasadnie wywiódł, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie jest niezasadny. Brak jest tym samym podstaw do uwzględnienia zażalenia i wzruszenia zaskarżanego postanowienia.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.