Uzasadnienie
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt 3/II SA/Po 1375/03, I. B. i M. Z. zostały wezwane solidarnie do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie 100 zł należnej od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 23 lutego 2005 r. Pismem z dnia 6 kwietnia 2005 r. I. B. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Uzasadniając powyższy wniosek I. B. wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo z dorosłą córką, która nie ma żadnych dochodów. Z oświadczeń skarżącej wynika, iż uzyskuje ona miesięczny dochód netto w kwocie około 800 zł miesięcznie, a łączne wydatki (koszty wynajmu mieszkania, spłata kredytu, wydatki na leki) wynoszą 750 zł. Skarżąca jest ponadto współwłaścicielem garażu o powierzchni 19 m² oraz nieruchomości o powierzchni 0,1075ha położonej w Dębnicy. Jednakże z uwagi na brak zainteresowania wynajmem garażu nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów, natomiast udziałów w nieruchomości położonej w Dębnicy nie może zbyć, ponieważ jest ona częścią majątku wspólnego skarżącej i jej męża.
Postanowieniem z dnia 8 lipca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Sąd uwzględnił fakt, że majątek w postaci nieruchomości, których skarżąca jest współwłaścicielem jest trudny do zbycia lub obciążenia. Jednakże zdaniem Sądu, oświadczenia skarżącej dotyczące jej miesięcznych dochodów jest niewiarygodne. Sąd kierując się bowiem doświadczeniem życiowym przyjął, iż nie jest możliwe utrzymanie się z miesięcznego dochodu w kwocie od 50 do 100 zł, jak to wynika z oświadczenia majątkowego skarżącej. Przedstawiona przez skarżącą sytuacja majątkowa wskazuje, że posiada ona nieudokumentowane źródła dochodów. Ponadto Sąd podkreślił, że zobowiązanie, jakie skarżąca posiada wobec banku nie może uzasadniać zwolnienia jej od ponoszenia kosztów sądowych, które stanowią należność Skarbu Państwa
Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i wniosła o jego uchylenie. W motywach zażalenia w szczególności wskazała, że Sąd pominął fakt, że nie płacąc regularnie za czynsz, prąd i gaz tym samym ma na życie 250-300 zł, a nie jak wcześniej podawała – 50-100 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Jednocześnie należy pamiętać, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Dlatego też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezdomnym, samotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku.
Z konstrukcji bowiem cytowanego wyżej przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę
Wprawdzie skarżąca wskazała, że jej miesięczny dochód netto stanowi kwota 800 zł, jednakże biorąc pod uwagę przedstawione przez nią sumę wydatków, należy uznać, że nie jest to oświadczenie pozwalające na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zwolnienia od kosztów sądowych. Zauważyć bowiem należy,iż we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych skarżąca podaje Sądowi I instancji inną kwotę jaką dysponuje na swoje utrzymanie, a inną wskazuje w skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażaleniu na zaskarżone postanowienie. Strona twierdzi, że nie płaci regularnie czynszu lecz ten fakt uniemożliwiałby otrzymania jej dodatku mieszkaniowego a taki jak wynika z lektury akt przyznany został stronie decyzją z dnia 8 marca 2005 r. Strona nie wykazała nadto stosownymi dowodami, że posiada zaległości w opłacie za gaz i prąd co dodatkowo potwierdzałoby przyczynę wykazywanej aktualnie wyższej kwoty na bieżące utrzymanie.
Powyższe pozwala zatem przyjąć w okolicznościach tej sprawy, że skarżąca nie wykazała,iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stąd też nie można zarzucić postanowieniu Sądu I instancji wadliwości.
W takiej sytuacji należy uznać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawidłowo postanowieniem z dnia 8 lipca 2005 r. oddalił wniosek I. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 z związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.