Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 listopada 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 193/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowe wszczęte skargą D. sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2016 r. znak [...].
W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że D. sp. z o.o. z siedzibą w N., będąca użytkownikiem wieczystym działki o nr [...] położonej w W,. w obr[...], pismem z dnia 5 stycznia 2017 r. wniosła skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2016 r., utrzymującą w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] września 2016 r. wpisującą do rejestru zabytków [...]. Jak wynika z ww. decyzji, obszar ten definiują działki o nr ewid.: [...] (część), [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - położone w obrębie [...]w rejonie A. (dzielnica O.). Zarządzeniem z dnia 2 października 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 193/17, wyznaczono termin rozprawy w ww. sprawie na dzień 27 listopada 2017 r. o czym nakazano zawiadomić strony oraz uczestników postępowania.
Przesyłka pocztowa zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy, skierowana do uczestnika postępowania A. D., została zwrócona do Sądu z adnotacją doręczyciela "adresat zmarł". Z załączonego do akt sądowych sprawy odpisu skróconego aktu zgonu wynika, że A. D. zmarła dnia [...] czerwca 2017 r.
Uzasadniając zawieszenie postępowania sądowego wszczętego skargą D. sp. z o.o. z siedzibą w N. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, powołując się na treść art. 12, art. 33 § 1, art. 124 § 1 pkt 1 i art. 128 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że z uwagi na śmierć A. D. będącej uczestnikiem postępowania zobowiązany był do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie do dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłej albo do dnia ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku. W związku z powyższym Sąd zawiesił postępowanie sądowe w oparciu o art. 124 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zażaleniem D. sp. z o.o. z siedzibą w N. zaskarżyła powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie:
- 1) art. 33 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ustalenie, że A. D. jest uczestnikiem niniejszego postępowania na prawach strony, podczas gdy wynik niniejszego postępowania sądowego nie dotyczy jej interesu prawnego, a co skutkowało zawieszeniem postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 w zw. z art. 12 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;
- 2) art. 133 § 1 w zw. z art. 166 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ustalenie, że A. D. nie żyje jedynie w oparciu o informację z przesyłki pocztowej z adnotacją doręczyciela "adresat zmarł", podczas gdy z dokumentu przesłanego przez Urząd Miasta K. (właściwego ze względu na miejsce zamieszkania A. D.) wynika, że w zbiorach urzędu nie odnaleziono aktu zgonu A. D.;
- 3) art. 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niepodjęcie przez Sąd czynności mających na celu ustalenie, czy A. D. zmarła, a jeśli zmarła, niepodjęcie przez Sąd czynności mających na celu ustalenie kręgu jej spadkobierców, a co ma wpływ na przewlekłość postępowania.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że skarżąca Spółka zaskarżyła decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2016 r. wyłącznie w części utrzymującej w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków orzekającą o wpisie do rejestru zabytków działek o numerach [...] i [...] stanowiących własność Skarbu Państwa i których użytkownikiem wieczystym jest skarżąca. W tych okolicznościach nie można uznać, że wynik niniejszego postępowania dotyczył interesu prawnego A. D., której przysługiwało prawo własności działki nr [...].
Sąd niewłaściwie zatem ustalił, że jest ona uczestnikiem niniejszego postępowania sądowego. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowego jest jedynie ustalenie, że działki nr [...] i [...] nie powinny stanowić obszaru ww. zabytku nieruchomego. A. D. nie złożyła skargi co do objęcia działki nr [...] obszarem przedmiotowego zabytku, zatem decyzja Ministra Kultury co do tej działki się uprawomocniła.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd zawiesza postępowanie z urzędu między innymi w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej. Brzmienie powyższego przepisu oznacza, że zawieszenie postępowania z przyczyn w nim wskazanych jest obligatoryjne i następuje z urzędu. Przepis art. 12 p.p.s.a. za stronę postępowania uważa również jego uczestnika. Uczestnikiem postępowania na prawach strony jest osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego (art. 33 § 1 p.p.s.a.). Jeżeli jednak wynik postępowania sądowego nie dotyczy interesu prawnego osoby, o której mowa m.in. w art. 33 § 1 p.p.s.a., a żąda ona dopuszczenia do udziału w postępowaniu, sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie (art. 33 § 1b p.p.s.a.).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zgodnie z którym z uwagi na śmierć A. D. w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania sądowego, jest prawidłowe. Z konstrukcji cytowanych powyżej art. 124 § 1 pkt 1 i art. 12 p.p.s.a. wynika bowiem jednoznacznie, iż wobec ustalenia faktu śmierci uczestnika postępowania, obowiązkiem sądu administracyjnego było zawieszenie prowadzonego postępowania do czasu ustalenia jego następców prawnych. Nie można zgodzić się przy tym z podniesionym w zażaleniu zarzutem, że w związku z faktem, iż skargą D. sp. z o.o. z siedzibą w N. objęto jedynie część decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2016 r. odnoszącą się do wpisu do rejestru zabytków działek o numerach [...] i [...], A. D. nie jest uczestnikiem wszczętego ww. skargą postępowania sądowego, bowiem jego wynik nie dotyczy jej interesu prawnego.
Okolicznością bezsporną jest, że A. D., jako współwłaściciel objętej przedmiotowym wpisem do rejestru działki nr [...], brała udział w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sprzeciwił się - w trybie art. 33 § 1b p.p.s.a. - jej udziałowi we wszczętym skargą Spółki postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wręcz przeciwnie, zarówno z zarządzenia z dnia 25 stycznia 2017 r. (k. 1 akt sądowych) jak i z zarządzenia o wyznaczeniu rozprawy z dnia 2 października 2017 r. (k.
47) wynika, że Sąd I instancji uznał A. D. za uczestnika tego postępowania. W związku z powyższym uznać należało, że A. D. była uczestnikiem przedmiotowego postępowania sądowego na prawach strony (art. 33 § 1 p.p.s.a.), a w konsekwencji jej śmierć obligowała Sąd I instancji do zawieszenia postępowania sądowego w oparciu o art. 124 § 1 pkt 1 w zw. z art. 12 p.p.s.a.
Nie można zgodzić się także z zarzutem, że okoliczność zgonu A. D. Sąd I instancji ustalił wyłącznie w oparciu o adnotację doręczyciela sporządzoną na skierowanej do niej przesyłce. W aktach sądowych niniejszej sprawy znajdowała się bowiem kserokopia nadesłanego do sprawy o sygn. akt VII SA/Wa 191/17 oryginału odpisu aktu zgonu A. D., z którego wynikało, że zmarła ona [...] czerwca 2017 r. (k. 76). W dokumencie przesłanym przez Urząd Miasta K. z dnia 23 października 2017 r., na który strona skarżąca powołuje się w zażaleniu, błędnie wskazano natomiast nazwisko zmarłej uczestniczki ("D." zamiast "D."). Błąd co do nazwiska ww. uczestnika niewątpliwie mógł mieć wpływ na nieodnalezienie jego aktu zgonu w zbiorach urzędu. W związku z powyższym niezasadne okazały się także podniesione w zażaleniu zarzuty naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. oraz art. 7 tej ustawy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.