Postanowienie NSA z 1 marca 2006 r., II OZ 196/06

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 1 marca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. i J. małż. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 listopada 2005 r., sygn. akt II SA/Lu 753/05 o odmowie przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi E. i J. małż. M. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 4 lipca 2005 r., Nr [...] w przedmiocie podjęcia postępowania w sprawie samowolnej realizacji obiektu postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz przewodniczący

Uzasadnienie

E. i J. małż. M. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 4 lipca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie podjęcia postępowania w sprawie samowolnej realizacji obiektu.

Skarżący wezwani do uiszczenia wpisu sądowego należnego od złożonej skargi w kwocie 100 zł, wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając powyższy wniosek wskazali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z pełnoletnim synem, nieosiągającym dochodów, zajmują dom o powierzchni 120 m², są właścicielami nieruchomości rolnej o powierzchni 4,30 ha, na której prowadzą produkcję rolną przynoszącą im miesięczny dochód w kwocie 3.000 zł. Skarżący są również właścicielami budynku gospodarczego i dwóch szklarni. Gospodarstwo rolne jest obciążone aktualnie spłacanym kredytem hipotecznym. Dodatkowo wskazali, że ich dochody nie są stałe, bowiem wynikają z produkcji roślinnej, uzależnionej od warunków atmosferycznych i cen na rynku.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Lubinie w osobie referendarza sądowego postanowieniem z dnia 12 października 2005 r. odmówił E. i J. małżonkom M. przyznania prawa pomocy, co zostało zakwestionowane wniesieniem przez w/w sprzeciwu od tego postanowienia, a ten spowodował utratę jego mocy.

Postanowieniem z dnia 28 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem Sadu, wprawdzie wysokość dochodów skarżących jest uzależniona od pory roku i warunków pogodowych, to jednak średni dochód na jednego członka rodziny wynosi 1000 zł. Zatem na obecnym etapie sprawy, kiedy koszty postępowania ograniczają się do wpisu sądowego w wysokości 100 zł, uiszczenie ich nie będzie stanowiło uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Sąd wskazał również, że przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę nie tylko aktualną sytuację materialną strony, ale także istnienie możliwości zgromadzenia środków na koszty w dłuższym okresie. W przedmiotowej sprawie zaś postępowanie toczy się już trzy lata, zatem skarżący mogli przewidzieć konieczność ponoszenia wydatków z nim związanych, a więc również kosztów sądowych. W ocenie Sądu nie ma znaczenia fakt, że skarżący zaciągnęli kredyt hipoteczny. Niedopuszczalna bowiem jest sytuacja, gdy strona spłacając inne ciążące na niej zobowiązania, żąda jednocześnie by koszty sądowe pokrywał Skarb Państwa.

W związku z powyższym Sąd I instancji mając na względzie przedstawione okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Skarżący złożyli zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnosząc o uznanie ich trudnej sytuacji w jakiej się znajdują i wyjaśnili, że rok 2005 nie był dla nich sprzyjający bowiem dotknięci zostali klęska spowodowana chorobą roślin.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Ponadto, instytucja udzielenia prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

W świetle powołanych przepisów oraz okoliczności sprawy, w pełni należy podzielić stanowisko Sądu I instancji zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, że wykazana przez skarżących sytuacja materialna w żaden sposób nie uzasadnia przyznania im prawa pomocy w zakresie zwolnienia ich od kosztów sądowych. Uwzględniając bowiem dochody gospodarstwa domowego skarżących nie można przyjąć, by poniesienie przez nich tych kosztów (kwota 100 zł wpisu – przypomnienie Sądu) groziło im uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla nich i syna.

W takiej sytuacji należy uznać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawidłowo postanowieniem z dnia 28 listopada 2005 r. oddalił wniosek E. i J. małż. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 z związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.