Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1903/13, odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2013 r., którym przyznano P. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i odmówiono przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd podał, że w dniu 11 września 2013 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
Postanowieniem z dnia 17 października 2013 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata oraz odmówiono przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W piśmie z dnia 9 grudnia 2013 r. skarżący wniósł ponownie o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji potraktował pismo jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 17 października 2013 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 165 p.p.s.a.).
Zdaniem Sądu we wniosku skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna zmieniła się w stosunku do wskazanej w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi przesłankę przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym.
Z tych względów Sąd odmówił zmiany postanowienia na podstawie na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
P. K. w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucił naruszenie prawa materialnego - art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez pozbawienie skarżącego prawa do sądu wynikające z niezastosowania art. 6 p.p.s.a. oraz naruszenie przepisów postępowania art. 165 p.p.s.a, art. 255 p.p.s.a i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej "p.p.s.a.") stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Uwzględniając treść powyższych norm prawnych stwierdzić trzeba, że Sąd pierwszej instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona skarżąca nie wykazała, bowiem, że jej sytuacja materialna i rodzinna ulegała takiemu pogorszeniu, które uzasadniałoby uwzględnienie przedmiotowego wniosku i poszerzenie zakresu prawa pomocy, z którego już korzysta skarżący. Porównanie pierwotnie złożonego wniosku, na mocy którego przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z treścią załączonego do pisma z dnia 9 grudnia 2013 r. formularza PPF pozwala na stwierdzenie, że zarówno dochody jak i wydatki rodzinne pozostały na podobnym poziomie. W tej sytuacji nie zaistniały, okoliczności, o jakich mowa w art. 165 p.p.s.a., uzasadniające zmianę wcześniejszego postanowienia Sądu.
Odnosząc się do treści zażalenia wskazać należy, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonujący.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.