Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił B. M. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w formularzu PPF skarżący podał, że posiada udział, wraz ze swoją mamą, w części nieruchomości lokalowej o pow. 37 m2, działkę rolną o powierzchni 1000 m2 oraz budynek i obiekt małej architektury, którego dotyczy zaskarżona decyzja. Podał, że poza tym nie posiada majątku pozwalającego bez uszczerbku na zapłatę wpisu sądowego oraz opłacenie radcy prawnego. Wyjaśnił, że w celu sporządzenia skargi zmuszony był do zapożyczenia się u rodziny, aby skorzystać z fachowej pomocy. Poinformował, że obecnie mieszka we W., gdzie studiuje zaocznie, uzyskuje dochód z tytułu umowy o dzieło w wysokości 3200 zł oraz z tytułu umowy o pracę na 1/16 etatu w wysokości 130 zł. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z narzeczoną, która obecnie nie pracuje. Wskazał, że miesięczne opłaty za mieszkanie wynoszą ok. 800 zł, a opłata za studia 395 zł. Ponosi też wydatki na opłaty za przejazdy do pracy i na uczelnię. Pozostałą kwotę przeznacza na życie, nie może liczyć na pomoc ze strony rodziców.
Sąd podkreślił, że skarżący został wezwany do nadesłania dokumentów, w tym oświadczeń wskazujących źródło finansowania każdego z ponoszonych miesięcznie wydatków. Dokumenty te nie zostały jednak nadesłane. Skarżący przedłożył jedynie własne oświadczenie o wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków oraz wyciąg z rachunku bankowego obejmujący miesiące: lipiec, sierpień, wrzesień 2014 r. Ponadto z analizy operacji na rachunku skarżącego za okres trzech miesięcy nie wynika, aby ponosił jakiekolwiek wydatki na mieszkanie, czyli wskazywane przez niego opłaty eksploatacyjne, fundusz remontowy i media, których wysokość zadeklarował na kwotę około 615 zł miesięcznie. Z wyciągu bankowego nie wynika bowiem, aby były wykonywane jakiekolwiek przelewy na konto zarządcy, czy też na konto dysponentów mediów. Także analiza wysokości wypłat gotówkowych z bankomatu nie wskazuje, aby były to kwoty przeznaczane na uregulowanie przedmiotowych należności.
Sąd podniósł również, iż wprawdzie skarżący twierdzi, że nie dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na uiszczenie opłat sądowych i opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, lecz z rachunku bankowego wynika, że np. w dniu 25 sierpnia 2014 r., a zatem już po wniesieniu skargi do Sądu, skarżący dokonał zakupów na Allegro uiszczając kwotę 1629 zł. Zdaniem Sądu powyższe wskazuje, że podawane przez skarżącego okoliczności co do jego sytuacji finansowej nie są wiarygodne. Sąd zwrócił także uwagę, że zgodnie z twierdzeniem skarżącego prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z narzeczoną J. M., która obecnie nie pracuje. Tymczasem w dniu 27 sierpnia 2014 r. J. M. przelała na konto skarżącego kwotę 219 zł, mimo że z oświadczenia skarżącego, zawartego w formularzu PPF wynika, że nie osiąga ona żadnych dochodów. Za niewiarygodne Sąd uznał także twierdzenie skarżącego, że nie może uzyskać pomocy od rodziców, skoro w dniu 26 września 2014 r., czyli także już w toku postępowania sądowego, na konto skarżącego wpłynęła kwota 500 zł z tytułu przelewu dokonanego przez matkę skarżącego.
Sąd podkreślił, że prawo pomocy może być przyznane tylko wtedy, gdy strona wiarygodnie wykaże, że nie posiada wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Jeżeli strona, pomimo wezwania Sądu, nie przedkłada wszystkich żądanych dokumentów to uniemożliwia ocenę jej sytuacji pod kątem istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Także jeżeli fakty, które wnioskodawca podaje, nie znajdują pokrycia nawet w przedstawionej częściowo dokumentacji, to nie można stwierdzić, że skarżący wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył B. M. Skarżący wskazał, że opłaty za mieszkanie są przez niego uiszczane w formie gotówkowej, bądź z konta współwłaścicielki mieszkania – I. M., jednakże ze środków przekazanych jej przez skarżącego. Ponadto, sam fakt dokonania zakupu z jego konta w systemie Allegro nie świadczy o tym, że dokonywał zakupu na własną rzecz. Zakup ten dotyczył rzeczy gospodarstwa domowego niezbędnych do zaspokajania podstawowych potrzeb bytowych. Także okoliczność, że J. M. przelała na jego konto kwotę 219 zł nie oznacza, że osiąga ona dochody. Natomiast brak możliwości uzyskania pomocy od rodziców w sprawie uiszczenia wpisu sądowego wynika z faktu, że pomagają mu już finansowo w bieżących wydatkach życia codziennego, dokonując sporadycznych wpłat. Dalsza pomoc finansowa nie jest już możliwa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, nie zostało wykazane przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, szczególnie z tego powodu, iż nie wyjaśnił on w pełni swojej sytuacji finansowej. Również we wniesionym zażaleniu skarżący nie wskazał na istnienie takich okoliczności, które pozwalałyby na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd I instancji, co do jego sytuacji materialnej. Szczególnie istotne pozostają podniesione przez WSA w Olsztynie kwestie związane z wysokością stałych miesięcznych wydatków na utrzymanie gospodarstwa domowego, których ponoszenie przez skarżącego nie zostało w żaden sposób wykazane. Słusznie Sąd I instancji zwrócił również uwagę na rozbieżności w twierdzeniach skarżącego dotyczące braku dochodów J. M., uwzględniając, że w dniu 27 sierpnia 2014 r. przelała ona na jego konto kwotę 219 zł. Już tylko te wątpliwości świadczą, iż skarżący nie wyjaśnił swojej sytuacji finansowej, uniemożliwiając Sądowi jej ocenę, a w konsekwencji przyznanie mu prawa pomocy.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny nie znajdując podstaw do podważenia stanowiska zaprezentowanego w kontrolowanym postanowieniu, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.