Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 299/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił P. K. przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd wskazał, że P. K. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia i umorzenia postępowania odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 12 stycznia 2016 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. P. K. wraz z zażaleniem na w/w postanowienie Sądu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu powyższego wniosku P. K. podał, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a źródłem jego utrzymania jest gospodarstwo rolne (3,55 ha własność i 15,98 ha dzierżawa), przynoszące dochód ok. 1000 zł miesięcznie. Opisując swą sytuację materialną wnioskodawca podał, iż mieszka w domu należącym do rodziców i oprócz gospodarstwa rolnego jego jedyny majątek stanowi ciągnik Ursus 360 (współwłasność z G. K.).
Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia [...] marca 2016 r. (odebranym w dniu [...] marca 2016 r.) wezwano skarżącego do wskazania źródeł przychodu oraz wysokości dochodu osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, przedłożenia spisu posiadanych przez skarżącego i osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe rachunków bankowych oraz przedłożenie wyciągów bankowych dokumentujących operacje finansowe wykonane na posiadanych rachunkach bankowych od dnia [...] października 2015 roku, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego, przedłożenia kopi zeznania podatkowego za 2014 i 2015 (własnego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym), wskazania rodzaju produkcji rolnej, jego skali oraz ilości zwierząt i określenia czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należy podać wysokość dofinansowania) i przedstawienia dokumentacji finansowej prowadzonego gospodarstwa rolnego.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. wyjaśnił, że nie składa zeznań podatkowych, jest osobą samotną a jego jedyne źródło utrzymania stanowi prowadzone gospodarstwo rolne. Wnioskodawca oświadczył, że opłaty i podatki, utrzymanie domu (gaz, prąd, woda, opla i remonty) oraz telefon, środki czystości, odzież i wyżywienia pochłaniają razem 1000 zł. Skarżący poinformował także, że posiadany rachunek bankowy (z którego wyciągu nie przedłożono) obsługuje dopłaty do produkcji rolnej, których wysokości nie wyjawiono, gdyż są to opłaty do produkcji rolnej a nie do opłat sądowych.
Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2016 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł P. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 17 maja 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 5 kwietnia 2016 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 14 czerwca 2016 r. odrzucił zażalenie P. K. na powołane wyżej postanowienie z dnia 17 maja 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 165 P.p.s.a. postanowieniem z dnia 10 stycznia 2017 r. uchylił ww. postanowienia z dnia 17 maja i z dnia 14 czerwca 2016 r. ze względu na zastosowanie przez Sąd znowelizowanego brzmienia art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdy tymczasem powinien zastosować powyższy przepis w brzmieniu dotychczasowym, tj. obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r.
W uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2017 r. Sąd wskazał, że wnioskodawca nie uzasadnił w pełni swojej sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył żądanych dokumentów, w tym w szczególności dotyczących swojej sytuacji finansowej, w tym dokumentów dotyczących uzyskiwanych dochodów oraz stałych wydatków oraz nie przedstawił żadnych szczegółowych informacji dotyczących prowadzonego gospodarstwa rolnego. Zdaniem Sądu za wystarczające nie można uznać wyjaśnień złożonych przez wnioskodawcę zarówno co do deklarowanych kwot wydatków jak i braku przedstawienia dokumentów finansowych, w tym wyciągów bankowych. Analiza powyższych dokumentów jest bowiem konieczna do ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego, gdyż zadeklarował on prowadzenie gospodarstwa rolnego o pow. upraw rolnych 19,53 ha. Brak powyższych danych, przy braku jakichkolwiek informacji co do rodzaju prowadzonej produkcji rolnej uniemożliwia ocenę spełnienia przez skarżącego przesłanek do przyznania mu wnioskowanego prawa pomocy.
Skoro zatem skarżący uchylił się od przedstawienia żądanych w trybie art. 255 p.p.s.a. dowodów w zakreślonym terminie, to powinien liczyć się z oceną, że brak będzie podstaw do uznania jego twierdzeń i oświadczeń za uprawdopodobnione.
Ponadto Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 744/09, LEX nr 552404).
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 245 § 1 - 2, art. 246 § 1 pkt 1, art. 255 oraz art. 260 (w brzmieniu sprzed nowelizacji) p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, odmówił P. K. przyznania prawa pomocy.
P. K. wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 stycznia 2017 r., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, uchylenia postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 kwietnia 2016 r., uzupełnienie i sprostowanie postanowienia w części orzekającej, ustanowienie pełnomocnika prawnego z urzędu. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu, w szczególności dlatego, że zawiera błąd formalno-prawny polegający na braku określenia, że postępowanie dotyczy decyzji Wójta Gminy Dominowo z dnia [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację inwestycji polegającej na budowie elektrowni wiatrowych na terenie Gminy D..
Ponadto stwierdził, że wszystkie informacje podane we wniosku są zgodne z prawdą i wiarygodne. Dodał także, że Sąd nie zbadał jego aktualnej sytuacji finansowej, która uległa pogorszeniu na przełomie 2016 i 2017 roku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, przy czym prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym, który obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że stan majątkowy nie pozwala zaliczyć skarżącego do osób, których środki do życia są ograniczone. Skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a źródłem jego utrzymania jest gospodarstwo rolne (3,55 ha własność i 15,98 ha dzierżawa), przynoszące dochód ok. 1000 zł miesięcznie. Opisując swą sytuację materialną wnioskodawca wskazał, iż mieszka w domu należącym do rodziców i oprócz gospodarstwa rolnego jego jedyny majątek stanowi ciągnik Ursus 360 (współwłasność z G. K.).
Należy zauważyć, iż w niniejszym postępowaniu Sąd zastosował art. 255 p.p.s.a. i wezwał skarżącego m.in. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie źródeł przychodu oraz wysokości dochodu osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, przedłożenia spisu posiadanych przez skarżącego i osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe rachunków bankowych oraz przedłożenie wyciągów bankowych dokumentujących operacje finansowe wykonane na posiadanych rachunkach bankowych od dnia [...] października 2015 roku, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego, wskazania rodzaju produkcji rolnej, jego skali oraz ilości zwierząt i określenia czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należy podać wysokość dofinansowania) i przedstawienia dokumentacji finansowej prowadzonego gospodarstwa rolnego.
Skarżący nie uczynił zadość temu wezwaniu, bowiem nie przedstawił wskazanych w wezwaniu dokumentów, które pozwoliłyby Sądowi ocenić jego stan materialny i możliwości płatnicze w kontekście spełnienia przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a. Skarżący podał, że nie składa zeznań podatkowych, jest osobą samotną a jego jedyne źródło utrzymania stanowi prowadzone gospodarstwo rolne. Ponadto oświadczył, że opłaty i podatki, utrzymanie domu (gaz, prąd, woda, opla i remonty) oraz telefon, środki czystości, odzież i wyżywienia pochłaniają razem 1000 zł. Skarżący poinformował także, że posiadany rachunek bankowy (z którego wyciągu nie przedłożono) obsługuje dopłaty do produkcji rolnej, których wysokości nie wyjawiono, gdyż są to opłaty do produkcji rolnej a nie do opłat sądowych. Potwierdzenia zatem wymagało ustalenie sytuacji finansowej skarżącego, w tym wszystkich i rzeczywistych dochodów skarżącego oraz ponoszonych przez niego stałych wydatków.
Jak słusznie stwierdził Sąd, skoro skarżący uchylił się od przedstawienia żądanych w trybie art. 255 p.p.s.a. dokumentów w zakreślonym terminie, to powinien się liczyć z oceną, że brak będzie podstaw do uznania jego twierdzeń i oświadczeń za uprawdopodobnione.
To zainteresowany winien wykazać zasadność złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się bowiem, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, postanowienie NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl).
Zatem, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy na podstawie art. 245 § 1 - 2, art. 246 § 1 pkt 1, art. 255 oraz art. 260 (w brzmieniu sprzed nowelizacji) p.p.s.a. Zaznaczyć należy, iż także wnosząc zażalenie skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów obrazujących jego sytuację materialną, również w kontekście pogorszenia się jego sytuacji finansowej na przełomie 2016 i 2017 roku. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia zażalenia i wzruszenia zaskarżanego postanowienia.
W tym miejscu odnosząc się do wniosku skarżącego o uchylenie postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2016 r. wyjaśnić należy, że już Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z dniem wniesienia skargi przez P. K., a więc z dniem [...] kwietnia 2015 r. Zastosowanie miał zatem przepis art. 260 p.p.s.a. "w brzmieniu dotychczasowym", tj. obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. Powyższe oznacza, że jeżeli postępowanie zostało wszczęte przed 15 sierpnia 2015 r. - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie wydane przez sąd przysługuje zażalenie na zasadach ogólnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 260 w związku z art. 194 § 1 p.p.s.a.). Z powyższego wynika, iż skutkiem wniesionego przez skarżącego sprzeciwu była utrata mocy postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2016 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w zaskarżonym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2017 r. nie dopatrzył się elementów wymagających sprostowania czy uzupełnienia.
Wyjaśnić należy, że w komparycji postanowień i wyroków wydawanych przez sąd administracyjny wpisuje się dane dotyczące decyzji zaskarżonej do
Sądu. W niniejszej sprawie P. K. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2015 r. Decyzją tą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy Dominowo z dnia [...] czerwca 2016 r.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.