Postanowienie NSA z 16 stycznia 2013 r., II OZ 2/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 16 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1948/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym

Sprawa

w sprawie ze skargi E. F. na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1948/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania E. F. prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

Sąd wskazał, że w dniu 17 października 2012 r. wpłynął nadesłany przez skarżącą E. F. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią pozostaje mąż oraz syn. Wnioskodawczyni wraz z rodziną utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez siebie oraz męża z tytułu zatrudnienia w wysokości 7 200 zł brutto miesięcznie, posiada dom w zabudowie szeregowej o powierzchni 190 m2, lokal usługowo-handlowy będący w budowie, oszczędności pieniężne w wysokości 2 000 zł oraz samochód osobowy marki [...], rok produkcji 2007 o wartości rynkowej około 25 000 zł. Dodała, iż z kasy zapomogowej dla pracowników oświaty udzielono jej pożyczki w wysokości 24 000 zł. Miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu wynoszą z tytułu opłat za energię elektryczną około 200 zł, na opłaty za ogrzewanie i ciepłą wodę w wysokości 1 200 zł, za telefon w wysokości 200 zł, co w sumie stanowi kwotę w wysokości 1 400 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że na bieżące potrzeby życia codziennego przeznacza kwotę w wysokości 1 000 zł miesięcznie, a koszty związane z utrzymaniem samochodu wynoszą 600 zł. Oświadczyła, że spłaca pożyczkę rozłożoną na 30 rat do lipca 2014 r. w wysokości 800 zł miesięcznie, a koszty związane z budową budynku usługowo-handlowego wynoszą 2 000 zł miesięcznie. Łącznie miesięczne wydatki wnioskodawczyni wynoszą 6 000 zł, czyli tyle, co wysokość uzyskiwanego w sumie przez nią, męża i syna dochodu, tj. 6 000 zł netto miesięcznie.

Uzasadniając wniosek wnioskodawczyni wskazała, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w związku z trudną sytuacją materialną związaną z prowadzeniem inwestycji budowlanej, która wymaga dużych nakładów finansowych.

Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 1948/12 odmówiono E. F. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.

W sprzeciwie od w/w postanowienia E. F. wskazała, że "jeszcze raz prosi o zwolnienie z kosztów sądowych, gdyż sytuacja rodzinna się pogorszyła. Mąż miał wypadek w związku z czym wymaga długiej rehabilitacji, a przebywając na zwolnieniu zmalały także jego zarobki. Zapłacenie tej kwoty naraża wnioskodawczynię na kolejne pożyczki."

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z formularza wniosku nie wynika, aby strona była w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, a więc wyjątkowo ubogą. Sąd podkreślił, że wnioskodawczyni wraz z mężem i synem posiadają stały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu zatrudnienia w wysokości 7 200 zł brutto miesięcznie. Taki dochód, w ocenie Sądu, pozwala na zaspokojenie nie tylko podstawowych potrzeb życiowych, tj. na poniesienie kosztów związanych z utrzymaniem domu o powierzchni 190 m2, na bieżące potrzeby życia codziennego, ale także na utrzymanie samochodu oraz spłatę pożyczki, jak również na poczynienie oszczędności pieniężnych w wysokości 2 000 zł oraz poniesienie kosztów związanych z budową budynku usługowo-handlowego, które wynoszą 2 000 zł miesięcznie.

Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z powyższego przepisu wynika, że to na stronie składającej wniosek spoczywa ciężar wykazania, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że istnieją przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium finansowe.

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, gdyż stwierdził, że nie wykazała ona, iż nie jest w stanie ponieść wydatku związanego z uiszczeniem kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wskazał Sąd, skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem, uzyskując stały miesięczny dochód w wysokości 7200 zł brutto, posiadając ponadto oszczędności i nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż sytuacja materialna i życiowa skarżącej pozwala jej na wygospodarowanie środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku niezbędnego utrzymania. Nie sposób bowiem uznać, aby skarżąca znajdowała się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, która uzasadniałaby zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Okoliczności takie jak wykazany stan majątkowy (dom o pow. 190 m2, oszczędności w wysokości ok. 2000 zł, samochód osobowy marki [...]) oraz wysokość comiesięcznych dochodów (7200 zł brutto), nie pozwalają na zaliczenie skarżącej do osób, których sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie im prawa pomocy.

W tej sytuacji, wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.