Uzasadnienie
W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia skarżące Stowarzyszenie "[...]" wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ponieważ wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony na urzędowym formularzu, zarządzeniem z dnia 13 grudnia 2007 r. skarżące Stowarzyszenie wezwane zostało do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wobec nie złożenia przez Stowarzyszenie stosownego formularza w zakreślonym terminie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2433/07 działając na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.), pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
Na powyższe postanowienie, w dniu 18 lutego 2008 r. Stowarzyszenie "[...]" złożyło do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie. W treści zażalenia wskazało, że Stowarzyszenie jest organizacją pożytku publicznego i w świetle przepisu art. 24 a ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz.U. Nr 96, poz. 873) oraz przepisu art. 9 sporządzonej w Aarhus Konwencji z dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz.U. z 2003 r., Nr 78, poz. 706), powinno być zwolnione od kosztów sądowych. Ponadto Stowarzyszenie podniosło, że w oparciu o przepis art. 239 P.p.s.a. powinno znajdować się w katalogu podmiotów zwolnionych od kosztów sądowych z mocy ustawy. Skarżące stowarzyszenie wskazało, że przepis art. 239 P.p.s.a. w sposób niesprawiedliwy pomija organizacje pożytku publicznego, pozbawiając je prawa do zwolnienia od opłat sądowych, a ponadto, iż jest niezgodny z Konstytucją RP, postanowieniami Konwencji z Aarhus i ustawą o działalności pożytku publicznego i wolontariacie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Skarżące Stowarzyszenie wniosło o przyznanie prawa pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 252 § 2 P.p.s.a. wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór ten określa Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu udokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 227, poz. 2245).
Stosownie do art. 257 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. W sprawie niniejszej należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zastosował powyższy przepis prawidłowo. Pomimo bowiem, że skarżące Stowarzyszenie "[...]" zostało wezwane do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, żądanego formularza wniosku nie złożyło.
Nie można zgodzić się z poglądem skarżącego, jakoby Stowarzyszenie "[...]", jako organizacja pożytku publicznego, było zwolnione od kosztów sądowych na mocy art. 24 a ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. W myśl bowiem powołanego przepisu zwolnienie takie przysługuje organizacjom pożytku publicznego tylko wówczas, gdy przepisy odrębne dotyczące postępowań, w których opłaty sądowe są pobierane, takie zwolnienie przewidują. Natomiast przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości zwolnienia organizacji pożytku publicznego od opłat sądowych. Przepis art. 239 P.p.s.a., który określa zamknięty katalog uprawnionych do zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego z mocy ustawy, nie wymienia organizacji pożytku publicznego jako podmiotu zwolnionego od kosztów sądowych. Wprawdzie przepis art. 240 P.p.s.a. przewiduje możliwość zwolnienia, w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, organizacji społecznych z obowiązku uiszczenia wpisu w sprawach związanych z działalnością naukową, oświatową, kulturalną, dobroczynną oraz z zakresu pomocy i opieki społecznej, jednak dotychczas rozporządzenie takie nie zostało wydane. W tej sytuacji zwolnienie Stowarzyszenia "[...]" od kosztów sądowych może nastąpić wyłącznie na zasadach ogólnych, tj. po złożeniu formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w przypadku, gdy spełni warunki określone w art. 246 § 2 P.p.s.a.
Wobec tego, w świetle powołanych przepisów oraz okoliczności sprawy, zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostawiające wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania nie narusza prawa.
Na marginesie należy wskazać, że zaskarżone orzeczenie stosownie do dyspozycji art. 257 w zw. z art. 49 § 2 P.p.s.a. powinno być wydane w formie zarządzenia, a nie postanowienia. Powyższa wadliwość pozostaje jednak bez wpływu na samą treść orzeczenia, jak i w warunkach niniejszej sprawy wobec jego wydania przez sędziego, a nie referendarza, na dalszy tryb zaskarżenia orzeczenia.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.