Uzasadnienie
Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił M. I. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu sąd wskazał, że M. I. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia na jej rzecz adwokata złożyła po oddaleniu przez WSA w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 899/12, jej skargi na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca wskazała na swoją trudną sytuacją materialną i zdrowotną. Podniosła, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem. Utrzymują się z dochodu uzyskiwanego ze świadczeń emerytalnych, który miesięcznie wynosi łącznie 3.293,00 zł netto. Dalej we wniosku podała, że miesięcznie ponosi wydatki w kwocie 800 zł zaś na zakup lekarstw przeznacza 400 zł. Posiada garaż o powierzchni 15 m2. Oświadczyła również, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych.
Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
Rozpoznając na skutek złożonego sprzeciwu wniosek o przyznanie prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżąca nie wykazała żadnych szczególnych wydatków uszczuplających jej comiesięczny budżet, jak również innych szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy. Sąd wskazał, że skarżąca oraz jej małżonek otrzymują stałe świadczenie emerytalne w łącznej wysokości 3293,00 zł netto. W ocenie sądu opłacenie zatem wskazanych przez skarżącą comiesięcznych wydatków powoduje, że skarżącej pozostają jeszcze środki pieniężne umożliwiające opłacenie kosztów toczącego się postępowania.
M. I. złożyła zażalenie na postanowienie sądu z dnia 18 lutego 2013 r., wnosząc o jego uchylenie i przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podniosła, że wprawdzie nie są oboje z mężem osobami bezrobotnymi i nie korzystają z opieki społecznej, ale nie są również osobami zamożnymi. Otrzymywane po wielu latach pracy świadczenia emerytalne wystarczają im jedynie na normalne życie i bieżące opłaty, bez żadnych przyjemności. Dodatkowo skarżąca wskazała, że opiekuje się mężem, który jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, mimo, iż również sama potrzebuje częściowo opieki osoby trzeciej. W przyszłości mogą zatem oboje potrzebować kogoś na stałe do pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl § 2 tego artykułu, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast § 3 powołanego artykułu stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wskazać zatem należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Podkreślenia wymaga również okoliczność, że instytucja prawa pomocy przeznaczona jest wyłącznie dla osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to bowiem forma dofinansowania z budżetu państwa i stosowana powinna być wyłącznie w sytuacji, gdy zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zasadą zaś, stosowanie do art. 199 P.p.s.a., jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego sprawę.
W niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji słusznie przyjął, iż sytuacja majątkowa skarżącej nie pozwala na stwierdzenie, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Takie okoliczności jak wykazany przez skarżącą stan majątkowy oraz wysokość comiesięcznych dochodów skarżącej i jej męża, a także struktura ich wydatków, nie pozwalają na zaliczenie M. I. do osób, których sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy, czyli do osób najuboższych, które z uwagi na trudną sytuację nie mogą ponieść kosztów postępowania, bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny. Wykazane przez skarżącą miesięczne wydatki to opłaty w wysokości 800 zł oraz koszt lekarstw w wysokości 400 zł. Przy miesięcznym dochodzie skarżącej i jej męża w wysokości 3293 zł, oznacza to, że na wydatki związane z własnym utrzymaniem pozostaje im kwota 2093 zł miesięcznie.
Nie jest to zatem kwota pozwalająca uznać, że skarżąca jest osobą ubogą nie mogącą ponieść samodzielnie kosztu ustanowienia pełnomocnika, zważywszy, że jest to jedyny koszt, który ma ponieść skarżąca ze względu na ustawowe zwolnienie jej z kosztów sądowych w tej sprawie (art. 239 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji, oceniając przedstawioną przez skarżącą jej sytuację majątkową, rodzinną i możliwości płatnicze, prawidłowo przyjął, że skarżąca nie spełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. skutkującej przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. ustanowienia adwokata z urzędu. Należy podzielić stanowisko sądu pierwszej instancji, że poniesienie przez M. I. kosztów ustanowienia pełnomocnika nie spowoduje uszczerbku w jej koniecznym utrzymaniu. Dokonując oceny, czy sytuacja wnioskodawcy uprawnia go do uzyskania prawa pomocy, sąd bierze pod uwagę jedynie bieżącą sytuację majątkową i rodzinną strony. Podnoszona zatem w zażaleniu okoliczność, że w przyszłości skarżąca i jej mąż mogą potrzebować stale pomocy osoby trzeciej, na którą muszą mieć zgromadzone odpowiednie środki, nie mogła skutkować uwzględnieniem zażalenia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.