Uzasadnienie
Dnia 10 marca 2009 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 2 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 763/08 odmówił skarżącemu S. M. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący w formularzu PPF podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada dom o pow. [...] m², mieszkanie w S. o pow. [...] m², oraz dwie działki w miejscowości D. w gminie K. o pow. 0, [...] ha i 0, [...] ha. Ponadto skarżący uzyskuje dochód miesięczny brutto w kwocie [...] zł, a comiesięczne wydatki wynoszą: czynsz za mieszkanie [...] złotych, gaz [...] zł, energia elektryczna [...] zł, telefon stacjonarny i komórkowy [...] zł, podatek od domu w D. – [...] złotych, energia elektryczna w tym domu – [...] zł, koszt leków [...] zł.
Sąd podkreślił, że w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 18 grudnia 2008 r. skarżący oświadczył, że nie czerpie jakichkolwiek dochodów z tytułu posiadania domu. Przedłożył dowody potwierdzające uzyskiwane dochody, kserokopię decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości i podatku rolnego za 2008 r., oraz dotyczące wydatków na mieszkanie, których miesięczny wymiar wynosi: czynsz [...] zł, energia elektryczna [...] zł, gaz [...] zł, telefon stacjonarny [...] zł. Ponadto skarżący przedłożył kserokopie paragonów z aptek za ostatnie trzy miesiące z których wynika, że wydatki na leki wyniosły: w listopadzie 2008 r. [...] zł, w grudniu 2008 r. [...] zł, w styczniu 2009 r. [...] zł.
Sąd stwierdził, że oświadczenie skarżącego dotyczące jego sytuacji majątkowej i rodzinnej nie dowodzi, iż nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący posiada znaczny majątek nieruchomy. Osiąga również stałe dochody z renty i z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] brutto. Wykazane z kolei przez skarżącego w złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu wydatki na leki nie znajdują potwierdzenia w przedłożonych rachunkach. Zdaniem Sądu, również wydatki, na które skarżący powołał się w złożonym sprzeciwie nie zostały w żaden sposób przez skarżącego udokumentowane.
S. M. złożył zażalenie na to postanowienie zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcie, że jest on wstanie uiścić wpis sądowy w wysokości 750 zł bez uszczerbku utrzymania dla niego i jego rodziny. Dodatkowo S. M. wnioskuje o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 196 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do czasu rozstrzygnięcia zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 252 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), podstawę do przyznania stronie prawa pomocy stanowi złożone na urzędowym formularzu oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Informacje zawarte w oświadczeniu powinny być kompletne, tak aby umożliwiły dokonanie oceny, czy strona spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym albo częściowym, następuje gdy wykaże ona istnienie przesłanek warunkujących przyznanie tego prawa w odpowiednim zakresie.
Zatem, to na stronie spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia określone przesłanki do przyznania jej prawa pomocy, jednakże to na Sądzie ciąży obowiązek uzyskania takich informacji i dokumentów, by jego rozstrzygnięcie było prawidłowe i sprawiedliwe.
Stosownie do art. 255 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Zawarte w uzasadnieniu postanowienia z dnia 2 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 763/08 stwierdzenie Sądu, że wydatki na które skarżący powołał się w złożonym sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2009 r. nie zostały w żaden sposób przez skarżącego udokumentowane, stanowi jednocześnie o tym, że w sprawie mogą zachodzić wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony.
Z akt sprawy wynika, że Sąd nie wzywał strony, na podstawie art. 255 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do przedłożenia dokumentów źródłowych, w celu udokumentowania wydatków na które skarżący powoływał się w sprzeciwie, a które związane są z utrzymaniem domu i opieką nad chorą matką.
Stąd Sąd, zgodnie z art. 255 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powinien wezwać stronę do przedłożenia w zakreślonym terminie dokumentów źródłowych dotyczących wydatków na utrzymanie domu i ponoszonych w związku z opieką nad chorą matką, a także innych dokumentów, które Sąd jeszcze uzna za niezbędne, tak aby informacje pozyskane przez Sąd były na tyle kompletne, aby umożliwiły dokonanie oceny, czy strona spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zważyć należy, że choroba, która wiąże się z koniecznością ponoszenia dużych wydatków na leczenie ma również wpływ na sytuację materialną skarżącego.
Sąd winien wziąć pod uwagę, że ze względu na rodzaj schorzenia występującego u skarżącego, ponosi on koszty nie tylko związane z lekami ale także koszty środków czystości i innych artykułów higienicznych.
Sformułowany w zażaleniu wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 196 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) jest bezpodstawny, bowiem rozstrzygnięcie Sądu I instancji w przedmiocie prawa pomocy ze swej natury nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się.
W tym stanie rzeczy, skoro zażalenie zostało oparte na usprawiedliwionych podstawach, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.