Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę K. K. i P. K. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony skarżącym w dniu 4 grudnia 2012 r. (dowód: zwrotne potwierdzenia odbioru – k. 284-285 akt sądowych).
W dniu 12 listopada 2012 r. skarżący złożyli odrębne wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioski te zostały zatem złożone jeszcze przed biegiem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Następnie, po rozpoznaniu ww. wniosków Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniami z dnia 4 grudnia 2012 r. przyznał każdemu ze skarżących prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Na mocy powyższych postanowień Okręgowa Rada Adwokacka w Gdańsku wyznaczyła dla skarżących pełnomocnika w osobie adw. M. K., o czym poinformowała ww. adwokata, a także Sąd pismem z dnia 11 grudnia 2012 r. (data wpływu do Sądu – 20 grudnia 2012 r.).
W dniu 17 stycznia 2013 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżących wniosła skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
Postanowieniem z dnia 5 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił K. K. i P. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 7 listopada 2012 r., podnosząc, że pełnomocnik skarżących we wniosku o przywrócenie terminu podała, że pismo z Okręgowej Rady Adwokackiej w Gdańsku z informacją o ustanowieniu jej pełnomocnikiem z urzędu dla skarżących otrzymała w dniu 18 grudnia 2012 r. Natomiast w dniu 2 stycznia 2013 r. zapoznała się z dokumentacją sprawy i spotkała ze skarżącą. Sąd podzielając zatem utrwalony w orzecznictwie pogląd, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, uznał, że dniem tym jest dzień, w którym pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy i spotkał ze skarżącą, tj. 2 stycznia 2013 r. Tak więc Sąd za ostatni "usprawiedliwiony" dzień terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia uznał dzień 9 stycznia 2013 r. Tymczasem skarga wraz z wnioskiem została nadana na poczcie w dniu 17 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie podzielił tym samym poglądu zawartego we wniosku o przywrócenie terminu, że pełnomocnik ustanowiony z urzędu powinien mieć nie mniej niż 30 dniowy termin na wniesienie skargi kasacyjnej od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu pełnomocnikiem w sprawie.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżących wniosła o jego uchylenie w całości i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych..
Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząca zażalenie wskazała, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 P.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał faktyczną możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. A zatem skoro zawiadomienie o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem w sprawie odebrała w dniu 18 grudnia 2012 r., to termin na złożenie wniosku z art. 87 § 1 P.p.s.a. upływał 24 stycznia 2012 r. Tak więc zdaniem pełnomocnika skarżących, składając wniosek wraz ze skargą w dniu 17 stycznia 2012 r. dochowała w niniejszej sprawie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
Podniosła również, że przy innej konstrukcji i interpretacji przepisów niezasadnie skracałby się czas na sporządzenie i przygotowanie skargi kasacyjnej do 7 dni. Stanowiłoby to rażące naruszenie obowiązków profesjonalnego pełnomocnika, który nie jest w stanie w tym czasie przygotować tak wysoce sformalizowanego pisma procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu.
Jednocześnie stosownie do treści art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 4 P.p.s.a., strona powinna wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.
W niniejszej sprawie czynnością tą jest wniesienie skargi kasacyjnej, dla której ustawodawca zakreślił w art. 177 § 1 P.p.s.a. trzydziestodniowy termin. Natomiast stosownie do art. 175 § 1 P.p.s.a., dla sporządzenia skargi kasacyjnej zastrzeżono przymus adwokacko-radcowski. W przypadku gdy strony nie stać na pełnomocnika z wyboru, ma ona prawo wystąpić do sądu o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu. Czynność ta nie wstrzymuje jednak biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który przeważnie upływa bezskutecznie, zanim postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy zostanie zakończone.
A zatem w przypadku uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej konieczne jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozstrzygając zatem, czy wniosek strony został złożony w sposób prawidłowy, należy ustalić czas ustania przyczyny uchybienia terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie i doktrynie, że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt II UZ 72/04, OSNP 2005 r., Nr 20, poz. 325 oraz postanowienia NSA: z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06, niepubl., z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt II FZ 47/07, niepubl., z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FZ 570/11). Przy czym uznaje się, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia ustaje w momencie, gdy pełnomocnik ma pełną możliwość działania w sprawie. Niewątpliwie zatem pełnomocnik ustanowiony z urzędu pełną możliwość działania w sprawie, a tym samym rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej ma po zapoznaniu się z aktami sprawy i stanowiskiem strony skarżącej co do zakresu zaskarżenia.
Przyjęcie zatem prezentowanego przez wnoszącego zażalenie poglądu, że w każdej sprawie, w której ustanowiono pełnomocnika z urzędu dniem ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, niezależnie od okoliczności występujących w danej sprawie, jest dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie, nie znajduje podstawy w przepisach regulujących przywrócenie terminu przed sądem administracyjnym.
Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że momentem ustania przyczyny niedotrzymania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie był dzień zapoznania się pełnomocnika z dokumentacją sprawy oraz spotkania ze skarżącą, tj. dzień 2 stycznia 2013 r. W tej sytuacji złożony w dniu 17 stycznia 2013 r. wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną jest spóźniony.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia